III SA/Wr 20/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku adwokata A. B. o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu w sprawie ze skargi A.D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania w zakresie umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia 1. przyznać adwokatowi A. B. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wynagrodzenie w kwocie 442,80 zł (słownie: czterysta czterdzieści dwa 80/100), w tym podatek od towarów i usług w kwocie 82,80 zł (słownie: osiemdziesiąt dwa 80/100), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej; 2. przyznać adwokatowi A.B. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wynagrodzenie w kwocie 442,80 zł (słownie: czterysta czterdzieści dwa 80/100), w tym podatek od towarów i usług w kwocie 82,80 zł (słownie: osiemdziesiąt dwa 80/100), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej; 3. odmówić przyznania adwokatowi A. B. wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu ponad kwoty przyznane w pkt 1. i 2. sentencji postanowienia. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał A.D. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 9 sierpnia 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka we Wrocławiu wyznaczyła adwokata A. B. jako pełnomocnika procesowego z urzędu dla skarżącego. Z akt sprawy wynika, że wyznaczony z urzędu adwokat sporządził i w dniu 12 września 2016 r. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu z dnia 6 maja 2016 r. w części w punkcie II. w zakresie oddalającym skargę co do domowy wszczęcia postępowania dotyczącego należności innych niż składki finansowane przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek za okres od grudnia 2007 r. do grudnia 2008 r. oraz opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjną od wyroku w pkt II. oddalającego skargę w części oddalającej skargę w zakresie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem wydanym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2017 r. (sygn. akt II GSK 5146/16) oddalił skargę kasacyjną wywiedzioną przez pełnomocnika procesowego z urzędu. Wyznaczony z urzędu profesjonalny pełnomocnik procesowy w skardze kasacyjnej oraz w piśmie procesowym z 25 października 2017 r. wniósł o przyznanie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej) i oświadczył, że koszty te nie zostały w pokryte w całości ani w części. Jako podstawę swojego żądania adwokat wskazał w skardze kasacyjnej § 14 ust. 1 pkt 1) lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801 ze zm., dalej Rozporządzenie z 2015 r.) oraz stwierdził, że w sprawie przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W sprawie wyznaczony dla strony skarżącej adwokat sporządził i wniósł skargę kasacyjną od części wyroku Sądu oddalającego skargę oraz sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku oddalającego skargę w pozostałym zakresie. W tym miejscu konieczne jest przywołanie § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714) (dalej: Rozporządzenie z 2016 r.), które weszło w życie z dniem 1 listopada 2016r. (§ 24 Rozporządzenia z 2016 r.), a zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W niniejszej sprawie, w której postępowanie przed sądem administracyjnym w drugiej instancji zostało wszczęte wniesieniem w dniu 15 czerwca 2016 r. skargi kasacyjnej, zastosowanie znajdą przepisy Rozporządzenia z 2015 r., które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. (§ 23 Rozporządzenia z 2015 r.), stosownie bowiem do § 22 Rozporządzenia z 2015 r. do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Według § 2 pkt 1) i 2 ) Rozporządzenia z 2015 r. koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami Rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. Z kolei w § 21 Rozporządzenia z 2015 r. ustalone zostały stawki opłat maksymalnych za konkretne czynności procesowe w pierwszej i drugiej instancji postępowania przed sądem administracyjnym. Przepis ten przewiduje odpowiednie stawki za występowanie w postępowaniu w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłatę maksymalną obliczoną na podstawie § 8, za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 1200 zł oraz w innej sprawie - 480 zł (odpowiednio lit. a, b, c pkt 1) ust. 1 § 21 Rozporządzenia). Natomiast za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej opłaty maksymalne wynoszą - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł (lit. b pkt 2) ust. 1 § 21 Rozporządzenia). W sprawie wyznaczony dla strony skarżącej adwokat, który nie reprezentował jej w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, sporządził i wniósł skargę kasacyjną od części rozstrzygnięcia zawartego w pkt II. wyroku oddalającego skargę i jednocześnie sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od tego rozstrzygnięcia w pozostałej części. . Na mocy § 4 ust. 1 Rozporządzenia 2015 r. opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2 Rozporządzenia 2014). Z przytoczonych przepisów wynika, że sprawa ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania w zakresie umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne należy do kategorii spraw wskazanych w § 21 ust. 1 pkt 1. lit. c) Rozporządzenia z 2105 r., dla których stawka opłaty maksymalnej za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji wynosi 480 zł, przy czym zasadą jest, że opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 tej opłaty maksymalnej. Z przywołanego przepisu § 21 ust. 1 pkt 2) lit. b Rozporządzenia z 2015 r. wynika, że w ramach tej samej jednostki redakcyjnej przewidziane zostały dwie hipotezy, do których zastosowanie mają różne zasady określania wysokości opłaty należnej adwokatowi działającemu w postępowaniu przed sądem administracyjnym drugiej instancji z urzędu. Pierwsza z nich to sytuacja, w której adwokat (autor skargi kasacyjnej i opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej) nie prowadził sprawy przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, stanowi podstawę do żądania wynagrodzenia w wysokości 75% opłaty maksymalnej. Druga hipoteza wynikająca z analizowanego przepisu prawa obejmuje wszystkie sytuacje oprócz rozważanej w ramach pierwszej hipotezy, w ramach których pełnomocnik sporządził i wniósł skargę kasacyjną oraz sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, i uzasadnia żądanie przez niego wynagrodzenia w wysokości 50% opłaty maksymalnej. Z uwagi na fakt, że w sprawie adwokat, który sporządził i wniósł skargę kasacyjną oraz sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, nie występował w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jego wynagrodzenie należało określić według zasady przyjętej dla pierwszej z rozważanych wyżej hipotez, tj. w wysokości 75% opłaty maksymalnej określonej w Rozporządzeniu z 2015 r. – tj. po 360 zł za każdą z podjętych w sprawie czynności. Stosownie do § 4 ust. 3 Rozporządzenia z 2015r. w sprawach, których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu opłaty sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Ponieważ stawka podatku od towarów i usług wynosi 23% (art. 5 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 8 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 146a pkt 1) ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity w Dz. U. 2017 r. poz. 1221 ze zm.) podatek, o który podwyższeniu podlega wynagrodzenie adwokata, wynosi w sprawie po 82,80 zł (23% kwoty 360 zł). Reasumując, referendarz sądowy postanowił przyznać ustanowionemu z urzędu adwokatowi wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w kwocie 360 zł, powiększone o podatek od towarów i usług obliczony według wyżej wskazanej stawki podatkowej w kwocie 82,80 zł, w łącznej kwocie 442,80 zł (słownie: czterysta czterdzieści dwa 80/100), o czym orzekł w pkt 1. sentencji postanowienia, oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w kwocie 360 zł, powiększone o podatek od towarów i usług obliczony według wyżej wskazanej stawki podatkowej w kwocie 82,80 zł, w łącznej kwocie 442,80 zł (słownie: czterysta czterdzieści dwa 80/100), o czym orzekł w pkt 2. sentencji postanowienia. Wobec żądania adwokata działającego z urzędu przyznania na jego rzecz wynagrodzenia w kwocie wynikającej z założenia, że przedmiotem w sprawie jest należność pieniężna, należy wskazać, że jest to błędne stwierdzenie, gdyż przedmiotem skargi w sprawie jest decyzja odmawiająca wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, która dotyczy przesłanki wszczęcia postępowania a nie wysokości należności z tytułu składek. Dlatego zasadna w sprawie była odmowa przyznania adwokatowi z urzędu wynagrodzenia ponad kwoty wskazane w pkt 1. i 2. sentencji postanowienia. Postanowienie w tym przedmiocie znalazło wyraz w pkt 3. sentencji postanowienia. Postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu znajduje oparcie w wyżej wskazanych przepisach prawa oraz w art. 258 § 1 i § 2 pkt 8) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił jak w sentencji.