III SA/Wr 201/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia NSA Anna Moskała, , Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi "A" w G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n. Skarżoną decyzją, Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) - po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "A" Sp. z o.o. z/s w G. (dalej: spółka, strona, skarżąca) - utrzymał w mocy decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: DWITD) z [...] stycznia 2018 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.000 zł, w związku ze stwierdzonym naruszeniem, usankcjonowanym w lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do powołanej niżej ustawy (u.t.d.). Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej: K.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. a), art. 92a i art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2200 ze zm. - dalej: u.t.d.), lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do u.t.d., rozdział VI ust. 4 Przeglądy okresowe załącznika IB rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r. ze zm. - dalej: rozporządzenie nr 3821/85), art. 23 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (tekst jedn.: Dz. U. UE L 2014 60.1 ze zm. - dalej: rozporządzenie nr 165/2014). Z akt sprawy wynika, że decyzją DWITD nałożono na spółkę w/w karę pieniężną, z uwagi na wykonywanie przewozu drogowego pojazdem o nr rej. D [...], wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące (tachograf) bez wymaganej kalibracji. Powyższe stwierdzono podczas kontroli drogowej przeprowadzonej [...] listopada 2017 r. W odwołaniu, spółka zarzuciła naruszenie art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. oraz art. 6, art. 12, art. 61, art. 75, art. 76, art. 77, art. 78 i art. 80 K.p.a. Dowodziła, że kontrolowany pojazd - 10 października 2017 r. - miał przeprowadzone badanie tachografu, w trakcie którego do jego pamięci nie wprowadzono aktualnego numeru rejestracyjnego pojazdu. Uznała, że winnym ujawnionego naruszenia jest przeprowadzający badanie tachografu. Stwierdziła, że DWITD uniemożliwił jej branie czynnego udziału w postępowaniu (nie uznał zgłaszanych przez nią wniosków dowodowych, nie zawiadomił jej o zakończeniu postępowania, przed wydaniem decyzji nie umożliwił jej wypowiedzenie się odnośnie zgromadzonego materiału dowodowego). Wniosła o uchylenie decyzji DWITD w całości i umorzenie postępowania. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym - zaskarżoną decyzją - GITD utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając, GITD przywołał mające zastosowanie w sprawie przepisy. Zważył, że "kalibracja" tachografu oznacza m.in. aktualizację lub potwierdzenie danych pojazdu (w tym identyfikacyjnych, obejmujących numer rejestracyjny VRN) i że przeglądy zainstalowanych w pojazdach urządzeń rejestrujących, do których zalicza się tachograf, przeprowadza się np. po zmianie numeru VRN. Dalej GITD odwołał się do treści lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji. GITD stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (protokół kontroli drogowej, wydruk z tachografu) potwierdził, że spółka, jako przedsiębiorca, wykonywała przewóz drogowy pojazdem z nieskalibrowanym cyfrowym urządzeniem rejestrującym (tachografem), tj. w pamięci tachografu wprowadzony był nr rej. W [...]. Dowodził, że mimo przeprowadzenia badania tachografu ([...] października 2017 r.), nie przeszedł on prawidłowej kalibracji przed rozpoczęciem wykonywania przewozów pojazdem o nr rej. D [...], gdyż do pamięci tachografu nie zostały wprowadzone aktualne dane dotyczące numeru rejestracyjnego tego pojazdu. Odnosząc się do stanowiska spółki, że skoro - zainstalowany w pojeździe o nr rej. D [...] - tachograf przeszedł ([...] października 2017 r.) badanie kontrolne, to za brak wprowadzonego do jego pamięci prawidłowego numeru rejestracyjnego powinien odpowiadać podmiot przeprowadzający to badanie, GITD uznał, że to na realizującym przewóz drogowy przedsiębiorcy spoczywają obowiązki związane z należytym działaniem urządzenia rejestrującego, który - po przeprowadzonym badaniu kontrolnym - winien był sprawdzić, czy warsztat przeprowadzający to badanie dokonał prawidłowej kalibracji tachografu. Zauważył, że wystarczyło jedynie dokonać wydruku z pamięci tachografu, która to czynność zajmuje zaledwie minutę. Przyjął, że spółka nie dołożyła należytej staranności aby kalibracja pojazdu została wykonana prawidłowo. Biorąc pod uwagę powyższe, GITD ocenił, że kara pieniężna w wysokości 1.000 zł została na spółkę nałożona słusznie i zgodnie z przepisami prawa. GITD nie podzielił zarzutów odwołania dotyczących naruszenia przepisów (zasad w tych przepisach wyrażonych) art. 6, art. 7, art. 12, art. 63, art. 77 i art. 80 K.p.a. Stwierdził, że zebrane w sprawie dowody potwierdziły niewątpliwie, że spółka dopuściła się naruszenia określonego w lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do u.t.d. W ocenie GITD, odmawiając przeprowadzenia dowodu z przesłuchania osoby, która wykonała badanie tachografu 10 października 2017 r., organ I instancji nie naruszył prawa, gdyż sama okoliczność zrealizowania badania kontrolnego tachografu przez uprawniony podmiot nie zwalnia przedsiębiorcy od odpowiedzialności na w/w naruszenie, w sytuacji, gdy nie sprawdził on, czy kalibracja tachografu została przeprowadzona prawidłowo. Nie dopatrzył się GITD również naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażonej w art. 10 K.p.a. Zważył, że fakt braku wyznaczenia terminu do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem bezpośrednio przed wydaniem decyzji wynikał z tego, że nie pojawiły się nowe dowody (okoliczności), co do których strona nie mogła się wcześniej wypowiedzieć. GITD zastrzegł, że w sprawie nie miał zastosowania art. 92b u.t.d., który dotyczy przypadku, gdy zostały stwierdzone naruszenia w zakresie czasu pracy kierowców. W ocenie GITD, w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 92c u.t.d., wyłączające odpowiedzialność strony za stwierdzone naruszenie, tj. okoliczności sprawy i dowody nie wskazują, że - wykonując przewóz drogowy - strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła ona przewidzieć. Według GITD, naruszenie powstało wskutek okoliczności możliwych do przewidzenia, na które strona miała wpływ oraz którym mogła zapobiec dokonując kontroli tachografu przed rozpoczęciem wykonywania przewozów. W skardze, spółka wniosła o uchylenie decyzji GITD w całości i umorzenie postępowania. Stwierdziła, że decyzja ta narusza prawo materialne i wydana została z rażącym naruszeniem przepisów postępowania. Motywowała, że karę wymierzono podmiotowi, który nie dopuścił się popełnienia czynu nią zagrożonego i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Dodała, że organ uniemożliwił jej, jako stronie, czynny udział w postępowaniu i dowodzenie okoliczności istotnych dla sprawy. Wskazała, że organ rażąco naruszył przepisy art. 92a ust. 1 i 2 oraz 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., jak również przepisy od art. 6 do art. 12, art. 61, art. 75, art. 76, art. 77, art. 78 i art. 80 K.p.a. Spółka podniosła, że organ niesłusznie i bezpodstawnie zarzucił, że wykonywała ona przewóz drogowy pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganej kalibracji. Dowodziła, że urządzenie rejestrujące w jej pojeździe zostało poddane legalizacji przez uprawniony podmiot [...] października 2017 r., zaś kontrola pojazdu miała miejsce [...] listopada 2017 r. Zważyła, że - w czasie kontroli - pojazd był wyposażony w urządzenie posiadające świadectwo legalizacji. W jej ocenie, w sytuacji niespornego poddania tachografu legalizacji, niezrozumiałym (sprzecznym z zebranymi dowodami) jest twierdzenie organu, że urządzenie to nie zostało poddane kalibracji. Zdaniem strony, skoro nie dysponuje ona kartą warsztatową i nie może takową się posługiwać, to chybione jest twierdzenie organu, że mogła wprowadzić aktualizację danych pojazdu w tachografie. Skarżąca zaznaczyła, że organ pominął jednocześnie to, że - w czasie legalizacji przez uprawniony podmiot, w dniu [...] października 2017 r. - pojazd zaopatrzony był w tablice rejestracyjne oraz że - w zaistniałej w sprawie sytuacji - pozbawiona ona była prawa do dokonywania zmian i wprowadzenia danych w urządzeniu rejestrującym. W opinii spółki, w sprawie wystąpiły okoliczności ekskulpujące, określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Spółka podniosła, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia (zaniechanie aktualizacji numeru rejestracyjnego) i że na tę okoliczność zgłosiła wnioski dowodowe (wnosiła m.in. o przesłuchanie strony i osoby dokonującej kalibracji). Podała, że wnioskowane przez nią dowody nie zostały przeprowadzone mimo ich niezbędności. Zauważyła, że w ten rażący sposób pozbawiona została prawa dowodzenia swoich racji przed organem zaś ważna okoliczność - brak jej wpływu na zaistnienie domniemanego naruszenia prawa - nie została wyjaśniona. Zarzut pominięcia istotnych dla sprawy dowodów jest więc - według niej - w pełni uzasadniony. Strona dowodziła, że postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem przepisów procesowych, czego dowodem jest - w szczególności - uniemożliwienie jej czynnego udziału w postępowaniu i dowodzenia swoich racji przed organem. Wskazała, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania organ dopuścił się fałszerstwa oraz wprowadził ją w błąd przez stwierdzenie, że jest to postępowanie wyjaśniające nie zaś postępowanie, którego przedmiotem jest ocena podstaw nałożenia kary. Motywowała, że - na podstawie tego zawiadomienia - złożyła obszerne wyjaśnienia i zgłosiła wnioski dowodowe, które oddalono bez rzeczowego uzasadnienia, co skutkowało wydaniem decyzji na podstawie błędnie ustalonego i niewłaściwie ocenionego stanu faktycznego. Kolejne naruszenie polegało - zdaniem strony - na uniemożliwieniu jej wypowiedzenia się co do zebranego materiału przed wydaniem decyzji (naruszenie art. 10 K.p.a.). W ocenie strony, w/w uchybienia skutkują podejrzeniem, że organ z góry przesądził o wyniku sprawy a jej udział w postępowaniu miał jedynie pozorny charakter. Według spółki, analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji potwierdza, że GITD nie rozważył wszystkich zarzutów jej odwołania. Mianowicie, w ogóle nie odniósł się do faktu wprowadzenia strony w błąd, co do przedmiotu postępowania, w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania i uniemożliwienia jej wypowiedzenia się co do materiału sprawy. W opinii spółki, powyższe stanowi rażące naruszenie przepisów i zasad procesowych, które nakazują udzielanie stronie pełnych informacji o postępowaniu, zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu i umożliwienie wypowiedzenia się - przed wydaniem decyzji - co do zgromadzonego w sprawie materiału. Uwzględniając wskazane uchybienia, uzasadniony jest - w opinii strony - zarzut, że stan sprawy nie został wyczerpująco wyjaśniony, postępowanie prowadzone było w sposób stronniczy i naruszający zaufanie strony do organów państwa, zaś organ prowadzący postępowanie nie udzielił stronie wszelkich wyjaśnień, co do przesłanek, którymi się kierował załatwiając sprawę, ograniczając w ten sposób prawa strony w postępowaniu oraz wydając sprzeczną z prawem decyzję. Podsumowując, strona wniosła jak na wstępie. W odpowiedzi na skargę, GITD wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tej decyzji. Decyzja ta znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jej wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym. Sąd uznał, że w sprawie prawidłowo wymierzono spółce karę pieniężną w kwocie 1.000 zł, z uwagi na naruszenie przez nią - jako wykonującą przewozy drogowe - warunków spoczywających na podmiotach trudniących się przewozami drogowymi. W myśl art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 10.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (ust. 6). Lp. 6.1.4 tego załącznika sankcjonuje karą w wysokości 1.000 zł "wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji". W sprawie udowodniono, że skarżąca spółka, jako przedsiębiorca, wykonywała w dacie kontroli, tj. [...] listopada 2017 r., przewóz drogowy pojazdem o nr rej. D [...] z nieskalibrowanym cyfrowym urządzeniem rejestrującym - tachografem. Mianowicie, w pamięci tachografu wprowadzony był nr rej. W [...]. Powyższe bezsprzecznie potwierdza zgromadzony przez orzekające w sprawie organy materiał dowodowy (m.in. wydruk z tego tachografu). Strona nie przedłożyła natomiast żadnych dowodów zaświadczających, że ustalony przez organy - w powyższym zakresie - stan faktyczny nie odpowiadał prawdzie. Numer rejestracyjny pojazdu musi być wpisany w pamięci tachografu najpóźniej przed rozpoczęciem wykonywania przewozu. Wprowadzony do pamięci tachografu numer rejestracyjny pojazdu potwierdza, że tachograf jest eksploatowany w pojeździe, w którym jest zainstalowany, tym samym zapobiega manipulacjami wydrukami z tachografu. W przypadku wpisanego innego numeru rejestracyjnego do pamięci tachografu zainstalowanego w pojeździe powstaje wątpliwość, z jakiego pojazdu zostały pobrane dane cyfrowe oraz czy okazane w trakcie kontroli wydruki pochodzą z kontrolowanego pojazdu, a tym samym umożliwia fałszowanie zapisów dotyczących czasu pracy kierowcy, jak i dni aktywności pojazdu. Powyższe nakazuje przyjąć, że w sprawie zaistniała sytuacja określona w lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do u.t.d., sankcjonowana karą w wysokości 1.000 zł, tj. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące (tachograf) bez wymaganej kalibracji (w znaczeniu braku wprowadzenia do jego pamięci aktualnych danych identyfikujących pojazd, obejmujących numer rejestracyjny VRN). Stosownie do art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Powołany przepis pozwala na uniknięcie odpowiedzialności, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot ten nie mógł przewidzieć. Dopuszczony w ten sposób wyjątek od zasady ponoszenia odpowiedzialności za naruszenie przepisów u.t.d. podlega interpretacji ścieśniającej. Przyjmuje się, że przepis ten znajduje zastosowanie tylko w sytuacjach, których doświadczony i profesjonalny podmiot, wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Zgodzić trzeba się z organem odwoławczym, że to na realizującym przewóz drogowy przedsiębiorcy (a takim była skarżąca spółka) spoczywają obowiązki związane z należytym działaniem urządzenia rejestrującego, który - po przeprowadzonym badaniu kontrolnym - winien był sprawdzić, czy podmiot przeprowadzający to badanie dokonał prawidłowej kalibracji tachografu. Umożliwiały to nieskomplikowane ze swej natury czynności. Mianowicie, wystarczyło dokonać wydruku z pamięci tachografu, która to czynność zajmuje zaledwie minutę. Słusznie przyjmuje zatem organ, że spółka nie dołożyła należytej staranności aby kalibracja pojazdu została wykonana prawidłowo. Podsumowując, Sąd stwierdził, że w sytuacji skarżącej nie miały zastosowania regulacje art. 92c ust. 1 u.t.d. Skoro stwierdzonego niewątpliwie naruszenia dopuściła się spółka, jako podmiot wykonujący przewóz drogowy, to chybiony jest zarzut wymierzenia kary pieniężnej nieodpowiedniemu podmiotowi. W rozpoznawanej sprawie bez wpływu na sytuację strony pozostaje, że poddała ona sporne urządzenie rejestrujące sprawdzeniu uprawnionemu podmiotowi. Strona może ewentualnie dochodzić swoich roszczeń z tego tytułu na drodze postępowania cywilnego. Z uwagi na to, że dla wyłączenia odpowiedzialności skarżącej bez znaczenia jest sposób wykonania w/w sprawdzenia (badania), to zasadnie i zgodnie z art. 78 § 1 K.p.a. odmówiono przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę na tę okoliczność dowodów z przesłuchania świadków, w tym osób dokonujących tego sprawdzenia. Stanowisko strony dotyczące okoliczności, na które w/w dowody miały być prowadzone (wyłączające jej odpowiedzialność za stwierdzone w sprawie naruszenia), było znane organom transportu drogowego i zostało ocenione przez organy. W ocenie Sądu, w sprawie prawidłowo ustalono stan faktyczny, zgromadzono dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i - jako dowód -dopuszczono wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Według Sądu, w sprawie nie zaistniała potrzeba zebrania dodatkowego materiału dowodowego, co sugeruje skarżąca. W opinii Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy został również prawidłowo oceniony. Z treści skarżonej decyzji wynika, że do kalibracji niezbędna jest karta warsztatowa. Niemniej, organ - wbrew zarzutom skargi - nie wymagał, aby to strona za pomocą tej karty dokonała samodzielnie aktualizacji danych w pamięci tachografu. Przeciwnie do zarzutów skargi, z treści uzasadnień wydanych w sprawie - w obu instancjach - decyzji wynika, dlaczego sprawa została załatwiona tak, a nie inaczej. W zaskarżonej decyzji organ odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania, co kwestionuje skarżąca, także dotyczących naruszenia art. 10 i art. 61 K.p.a (por. str. 9-10 skarżonej decyzji). Sąd nie stwierdził, aby w sprawie - w sposób rzutujący na jej wynik - naruszono prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu. Strona nie wykazała przy tym, że brak możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie dowodami przed wydaniem decyzji negatywnie wpłynął na jej sytuację procesową, tj. np. uniemożliwił jej przedstawienie swoich racji (dodatkowych dowodów). Zdaniem Sądu, zawiadomienie o wszczęciu postępowania wyjaśniającego z [...] listopada 2017 r. - poprzez powołanie odpowiednich przepisów u.t.d. - wskazywało, czego postępowanie będzie dotyczyć. Nie sposób przyjąć, że wprowadzało ono stronę w błąd, czy też fałszowało rzeczywistość, co podniesiono w skardze. Reasumując, jako nieuzasadnione, Sąd ocenił postawione w skardze zarzuty. Z tych wszystkich względów - stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) skargę należało oddalić w całości i orzec jak w sentencji wyroku.