III SA/Wr 202/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała, Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, , Protokolant Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi Z. G. na postanowienie Wojewody D. z dnia 21 lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania w spr. wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 10.08.2000 r. nr [...] Burmistrz Miasta K. zawiesił postępowanie w sprawie wymeldowania Z. G. z pobytu stałego w K. przy ul. S. [...], wskazując w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 97 §1 pkt. 4 Kodeksu postępowania administracyjnego zawiesza się postępowanie na wniosek strony, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Ustalano przy tym, że z powództwa Z. G. toczyło się postępowanie sądowe o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu przedmiotowego lokalu. Postanowieniem z dnia 21.12.2004 r. Burmistrz Miasta K. podjął w/w postępowanie administracyjne – powołując jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia art. 97 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, że zakończyło się postępowanie cywilne o ustalenie wstąpienia przez Z. G. w stosunek najmu, zatem przyczyna powodująca zawieszenie postępowania ustąpiła. Wojewoda D. - rozpoznając sprawę wobec skutecznie wniesionego przez Z. G. odwołania – postanowieniem z dnia 21.02.2005 r. nr [...] (sprostowanym postawieniem z dnia 22.03.2005 r.) utrzymał w mocy w/w orzeczenie organu I instancji. Wojewoda D. ustalił, że prawomocnym wyrokiem z dnia 24.06.2002 r. (sygn. akt III CA 2/02) Sąd Okręgowy w Ś. oddalił apelację od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 30.11.2001 r. (sygn. akt I C 284/01) oddalającego powództwo Z. G. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu przedmiotowego lokalu. Ponadto stwierdzono, iż prawomocnie zakończone zostało również postępowanie z powództwa Z. G. o ochronę naruszonego posiadania - przez oddalenie wyrokiem Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 2.12.2003 r. (sygn. akt II Ca 571/03) apelacji Z. G. od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 9.09.2003 r. oddalającego jego powództwo. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art. 97 §1 pkt 4 Kps – zagadnienie wstępne stanowi podstawę zawieszenia postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii prejudycjalnej przez inny organ lub sąd. Zgodnie zaś z art. 97 § 2 Kpa organ podejmuje postępowanie, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania. Wywodzono, że kwestią prejudycjalną w rozpatrywanej sprawie o wymeldowanie było - zgodnie z ówcześnie obowiązującym przepisem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - ustalenie spełnienia przesłanki pierwszego stanu faktycznego, którą jest utrata uprawnienia do zamieszkiwania, określonego w art. 9 ust. 2. Utrata uprawnień do lokalu miała bowiem wpływ na rozstrzygniecie administracyjne w sprawie wymeldowania. Podniesiono, że także w obecnym stanie prawnym podjęcie działań o przywrócenie posiadania jest zagadnieniem wstępnym. Zdaniem organu odwoławczego - skoro podjęte przez Z. G. działania zmierzające do przywrócenia posiadania spornego lokalu i do ustalenia wstąpienia przez niego w stosunek najmu zostały prawomocnie zakończone orzeczeniami sądu – Burmistrz prawidłowo ocenił, że zachodziły podstawy do podjęcia zawieszonego postępowania. Odnosząc się do zarzutu, że z uwagi na upływ 3 lat od zawieszenia postępowania żądanie wymeldowania uznać należało za wycofane Wojewoda D. wskazał, iż regulacja – zawarta w art. 98 Kpa - miałaby zastosowanie tylko gdyby zawieszenie nastąpiło na wniosek osoby, która domagała się wszczęcia postępowania. Sytuacja taka w niniejszej sprawie miejsca zaś nie miała. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Z. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. Wskazał w niej, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek Zakładu Administracji Mieszkaniami Gminnymi tymczasem nowy właściciel nie złożył wniosku o wymeldowanie dotychczasowych lokatorów. Podtrzymując stanowisko wyrażone w odwołaniu wskazał na upływ czasu od zawieszenia postępowania. Zarzucił też, że na podstawie art. 138 § 1 i § 2 Kpa organ odwoławczy winien ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą postanowieniem organu I instancji. Tymczasem - w ocenie strony - Wojewoda D. ograniczył się do art. 97 §1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie – podtrzymując prezentowane wcześniej stanowisko. Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku Z. G. podniósł, że nie zgadza się z wyrokami sądów cywilnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Nadto w myśl art.3 §1 ustawy z 30.08.2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona tylko, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy). Ponieważ w niniejszej sprawie przyczyną zawieszenia postępowania było toczące się postępowanie cywilne w przedmiocie uprawnienia do spornego lokalu a jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano przepis art. 97 §1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego – zatem da oceny zasadności podjęcia tego postępowania ustalenia wymaga, czy ustały przyczyny uzasadniające uprzednie zawieszenie postępowania. Zgodnie bowiem z art. 97 §1 pkt 4 organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W myśl zaś §2 tego artykułu, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony. Wskazać przy tym trzeba, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie zawieszenie postępowania przepis art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 74 ze zm.) stanowił, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 (tzn. uprawnienia do przebywania w lokalu /pomieszczeniu/, w którym ma nastąpić zameldowanie) i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego (...). Zatem skoro poza sporem toczyło się postępowanie cywilne o ustalenie istnienia stosunku najmu między Z. G. a właścicielem budynku – to zawieszenie postępowania było zasadne. Organ administracyjny nie był i nie jest bowiem władny orzekać w kwestii praw do lokalu. Fakt zaś zakończenia tego postępowania cywilnego (jak i postępowania z powództwa Z. G. o przywrócenie posiadania spornego lokalu) prawomocnymi wyrokami uzasadnia podjęcie zawieszonego z tych przyczyn postępowania - na podstawie art.97§2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak trafnie podniesiono ustąpiła bowiem przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania. Wskazać w tym miejscu trzeba, że prawomocne wyroki sądu powszechnego są wiążące, nie mogą być skutecznie zakwestionowane w postępowaniu administracyjnym czy sądowo-administracyjnym. Dodatkowo podnieść należy, że w obecnym stanie prawnym uprawnienie do lokalu nie jest już przesłanką rzutującą na zameldowanie i wymeldowanie. Zgodnie bowiem ze znowelizowanym art.15 ust. 2 powołanej ustawy organ gminy wydaje (na wniosek strony lub z urzędu) decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zatem obecnie nawet ewentualnie toczące się postępowania cywilne w przedmiocie uprawnień do lokalu nie uzasadniałyby zawieszenia postępowania. Nie można się też zgodzić ze skarżącym, że podjęcie postępowania było wadliwe z uwagi na upływ czasu od jego zawieszenia. Istotnie zgodnie z przepisem art. 98 §2 Kodeksu postępowania administracyjnego "Jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane". Uzasadnia to umorzenie postępowania. Zauważyć jednak należy, że cytowana regulacja znajduje zastosowanie jedynie, gdy do zawieszenia postępowania dojdzie na podstawie art. 98 § 1 Kpa. Według tego przepisu "Organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu". W niniejszej sprawie taka sytuacja miejsca nie miała. Wprawdzie w postanowieniu o zawieszeniu postępowania organ I instancji poza art. 97 § 1 pkt 4 powołał także art. 98 § 1 Kpa. Nie zmienia to jednak faktu, że –na co wskazuje uzasadnienie postanowienia - przyczyną zawieszenia postępowania było toczące się postępowanie cywilne (w przedmiocie ocenionym jako zagadnienie wstępne) i poza sporem z wnioskiem o zawieszenie postępowania nie występowała strona, na żądanie której postępowanie wszczęto. Nie ma zatem – wbrew stanowisku skarżącego - podstaw do zastosowania w sprawie uregulowania zawartego w art.98 § 2 Kpa. Odnosząc się do podniesionego przez skarżącego zarzutu dotyczącego stron postępowania zauważyć należy, że skoro przedmiotem skargi jest postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania to – jak już wyżej wskazano – kontroli podlega jedynie prawidłowość oceny czy zaszły przesłanki do takiego rozstrzygnięcia. Ponieważ w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować tylko czynności wskazane w art. 102 Kpa (t.j. czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego), zatem tylko w toczącym się (po podjęciu) postępowaniu organ będzie mógł ustalać czy doszło do zmian podmiotowych i kto jest stroną postępowania. Niczym nieuzasadniony jest też zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 i § 2 Kpa. W ocenie Sądu organ II instancji zaskarżonym postanowieniem prawidłowo, nie uchybiając procedurze, rozpoznał i rozstrzygnąć sprawę w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania. W świetle powyższego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, nie było podstaw, aby zaskarżone postanowienie wyeliminować z obrotu prawnego. Z tych względów, działając w oparciu o przepis art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.