III SA/Wr 206/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędzia NSA Józef Kremis, , Protokolant Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody D. z dnia 1 marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda D. decyzją z dnia 1 marca 2005 r. nr [...] na mocy art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z póź. zm.) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. z 2001 r. Dz. U. Nr 87, poz. 960 z póź. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania A. M. od decyzji Prezydenta W. z dnia 14 października 2004 r. nr [...] orzekającej o odmowie wymeldowania z miejsca pobytu stałego A. M. w lokalu przy ul. D. [...] we W. - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu A. M. ze wskazanego miejsca pobytu stałego. Na poparcie rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Jak wskazano - postępowanie w sprawie wymeldowania A. M. z miejsca pobytu stałego w spornym lokalu wszczęte zostało na wniosek współwłaścicielki lokalu - A. M., która swoje żądanie uzasadniła niezamieszkiwaniem byłego męża od około 6 lat. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że A. M. wyprowadził się z mieszkania dobrowolnie i zamieszkał u swojej ciotki przy ul. Ż. [...] we W. zaś w maju 2004 r. zabrał swoje rzeczy osobiste i oddał klucze od mieszkania. Podała nadto, że wcześniej czasami przychodził do mieszkania, ale tylko w celu odwiedzin syna i przynoszenia alimentów. Od czasu, gdy oddał klucze przestał przychodzić, jednak odmawia dokonania wymeldowania się. W trakcie postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji fakt niezamieszkiwania A. M. w lokalu przy ul. D. [...] we W. od około 6 lat potwierdzony został w wyniku przeprowadzonej kontroli meldunkowej przez Komisariat Policji W. - K. W złożonych zeznaniach A. M. potwierdził, że od września 1999 r. czasowo przebywa w lokalu ciotki przy ul. Ż. [...] we W. w związku z koniecznością sprawowania nad nią opieki (jest tam zameldowany na pobyt czasowy). Oświadczył, że w lokalu zameldowania na pobyt stały zajmuje jeden pokój, który sąd w wyroku rozwodowym przyznał mu do korzystania na czas wspólnego zamieszkiwania byłych małżonków w lokalu. Pokój zamykany jest na klucz, ma w nim swoje meble. Łóżko wraz z rzeczami osobistymi zabrał do lokalu ciotki. Wymieniony oświadczył także, iż na prośbę córki udostępnił jej przyznany mu pokój, jednak nie jest jego zamiarem trwałe opuszczenie lokalu. Do akt sprawy A. M. dołączył odpis orzeczenia komisji lekarskiej z dnia 20.05. 1997 r. o zaliczeniu M. K. - jego ciotki - do I grupy inwalidzkiej. Po zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym w sprawie A. M. podtrzymała swoje wcześniejsze oświadczenia dodając, że po oddaniu jej kluczy przez byłego męża w maju 2004 r. wymieniła zamki w drzwiach. Jak stwierdził dalej Wojewoda, ustalony powyżej stan faktyczny był podstawą przyjęcia w opisanej na wstępie decyzji przez organ pierwszej instancji, że nie zostały spełnione przesłanki do orzeczenia o wymeldowaniu określone w cytowanym art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Rozpatrując wniesione przez A. M. odwołanie organ II instancji - po zapoznaniu się z aktami sprawy - zauważył, że A. M. nie ma dostępu do lokalu przy ul. D. [...] we W. w związku z wymianą przez wnioskodawczynię zamków w drzwiach, a powyższa okoliczność spowodowała wystąpienie A. M. w dniu 21.10.2004 r. do Prokuratury Rejonowej dla W. - K. w przedmiocie utrudniania mu dostępu do lokalu przy ul. D. [...] we W. przez A. M. Podjęte przez A. M. działania prawne mające zapewnić mu swobodny dostęp do lokalu okazały się jednak bezskuteczne, gdyż postanowieniem z dnia 18 listopada 2004 r., nr [...] Prokuratura Rejonowa dla W. - K. odmówiła wszczęcia śledztwa w niniejszej sprawie (pismo z dnia 03.02.2005 r., nr [...] w aktach sprawy). Powyższa okoliczność oraz fakt długoletniego niezamieszkiwania A. M. w spornym lokalu, zabranie przez wymienionego swoich rzeczy oraz oddanie do dyspozycji pokoju córce wskazuje według argumentacji Wojewody D. na faktyczne opuszczenie spornego lokalu i zerwanie z nim wszelkich więzi. Brak jest zatem w ocenie organu odwoławczego podstaw do przyjęcia, iż A. M. powróci do miejsca pobytu stałego po ustaniu wskazanych przez niego okoliczności, tj. konieczności sprawowania opieki przez wymienionego nad chorym członkiem rodziny. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem sprawy A. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przywołaną decyzję Wojewody D. domagając się jej uchylenia, zarzucając między innymi nie wyjaśnienie wszystkich istotnych jego zdaniem okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności podniósł, że nie otrzymał żadnej informacji z Prokuratury, nadto wskazał, iż tylko część rzeczy osobistych przeniósł do ciotki, u której jest czasowo zameldowany, swój pokój w spornym lokalu udostępnił córce na jej prośbę, zaprzeczył oddaniu kluczy. Na rozprawie zaś przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 13 czerwca 2006 r. dodatkowo zarzucił, iż nie brał udziału w postępowaniu przed organem II instancji i nie miał przez to możliwości wypowiedzenia się przed tym organem. W odpowiedzi Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi z powodów, które przytoczył w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie, między innymi w art. 145 § 1 p.p.s.a. Po myśli tego przepisu, podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji stanowią stwierdzenie przez sąd - naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według art. 134 § 1 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu wniesiona skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z obrazą norm postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Jak wynika z nadesłanych akt administracyjnych, organ odwoławczy dokonał uzupełnienia zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego w przedmiocie utrudniania przez wnioskodawczynię skarżącemu zamieszkiwania w spornym lokalu poprzez uzyskanie od Prokuratury Rejonowej dla W.-K. informacji, że postępowanie [...] z zawiadomienia A. M. dotyczyło wyłącznie czynu z art. 233 § 1 k.k. i postanowieniem z dnia 18 listopada 2004 r. odmówiono wszczęcia śledztwa w tej sprawie. Opierając się na tej między innymi podstawie oraz na takich samych ustaleniach faktycznych jakie w gruncie rzeczy poczynił organ pierwszej instancji - Wojewoda D. dokonał odmiennej oceny prawnej i wydał diametralnie innej treści ostateczne rozstrzygnięcie, uchylając bowiem decyzję Prezydenta W. odmawiającą wymeldowania skarżącego - orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego w spornym lokalu przy ul. D. [...] we W. dopatrując się spełnienia przesłanek wynikających z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Należy wszakże zważyć, iż w postępowaniu odwoławczym obowiązuje organ II instancji w sprawach nie uregulowanych w artykułach od 136 do 139 k.p.a. odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji, co wynika wprost z brzmienia art. 140 k.p.a. Wiąże się to z przyjęciem zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), której skutkiem jest po wniesieniu odwołania ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w całości przez organ II instancji, co oznacza, że organ ten nie ogranicza się jedynie do weryfikacji decyzji lub oceny zasadności zarzutów odwołania, lecz prowadzi po raz wtóry postępowanie wyjaśniające. Tym samym organ odwoławczy musi w toku postępowania dochować w pełnym kształcie ogólnych reguł procesowych wyartykułowanych jako "Zasady ogólne" w Rozdziale 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dotyczy to również obowiązku stosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 10 k.p.a. statuującego zasadę czynnego udziału strony w prowadzonym postępowaniu. W świetle § 1 artykułu 10 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z § 3 wymienionego artykułu organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1. Tymczasem w aktach sprawy brak odzwierciedlenia przez Wojewodę D., że powiadomiono strony, w tym skarżącego, o zebraniu całości materiału dowodowego oraz pouczono o prawie wypowiedzenia się w tej materii przed wydaniem ostatecznej decyzji. Nie sporządzono także stosownej adnotacji o przyczynach odstąpienia, o czym mowa w § 3 art. 10 k.p.a. Ewidentnie zatem, jak zarzucił skarżący, organ II instancji nie dopełnił powinności realizacji gwarancji procesowych strony w omawianym zakresie, uniemożliwiając skarżącemu tym samym prawo do obrony. Godzi się przy tym zauważyć, iż z zasadą określoną w przytoczonym art. 10 k.p.a. koresponduje przepis art. 81 k.p.a., zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Jak już wskazano wyżej - skarżący został pozbawiony takiej możliwości odnośnie uzupełniającego dowodu przeprowadzonego w toku postępowania odwoławczego w aspekcie działań Prokuratury. Wobec tych naruszeń prawa procesowego zaskarżona decyzja podlegała eliminacji z obrotu prawnego na podstawie art.145 § 1 pkt 1) lit. c) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o kosztach w pkt II wyroku oparto na przepisie art. 200 zaś w pkt III - na mocy art. 152 p.p.s.a. W ponowionym postępowaniu odwoławczym organ II instancji obowiązany jest do zapewnienia czynnego udziału stron zgodnie z normą art. 10 k.p.a.