III SA/Wr 21/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Protokolant st. inspektor sądowy Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze we W. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2017 r. r, [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej: SKO, organ odwoławczy) utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Starosty O. decyzję Inspektora Wydziału Komunikacji i Dróg w Starostwie Powiatowym w O. z dnia [...] sierpnia 2017 r. (Nr [...]), orzekającą o skierowaniu Z. K. (dalej: skarżący, strona) na badania psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Z poczynionych w sprawie ustaleń wynikało, że do Starostwa Powiatowego w O. wpłynęła informacja, że skarżący kierował samochodem w stanie nietrzeźwości (zawiadomienie o prawomocnym skazaniu i zawiadomienie o wykonaniu środka karnego). Organ I instancji, powołując się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w O. II Wydział Karny z dnia [...] maja 2017 r. ([...]) wydal w dniu [...] sierpnia 2017 r. decyzję orzekającą o na badania psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W odwołaniu z dnia [...] września 2017 r. strona wniosła o uchylenie tej decyzji, zarzucając wydanie jej z naruszeniem art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 107 § 1 pkt 6 kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołujący się zarzucił, że decyzja narusza zasadę proporcjonalności i równego traktowania stron oraz że nie była poprzedzona działaniami ze strony organów polegającymi na informowaniu o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz że brak jest takich rozważań w uzasadnieniu decyzji. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji SKO stwierdziło, że - biorąc pod uwagę kategoryczne brzmienie przepisu art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978) - organ pierwszej instancji był zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu kierowcy na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu, gdyż. Jak wynika z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w O. II Wydział Karny z dnia [...] maja 2017 r. - kierował on samochodem osobowym w stanie nietrzeźwości, wobec czego ww. Sąd orzekł wobec strony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym przez okres jednego roku. Organ podkreślił, że strona była zawiadomiona o wszczęciu postępowania miała możliwość wzięcia w nim czynnego udziału. Za bezpodstawny SKO uznało zarzut naruszenia zasady proporcjonalności oraz równego traktowania stron, podkreślając, że w rozpoznawanej sprawie ograniczenia prawa strony do korzystania z przyznanych mu uprawnień do kierowania pojazdami miało na celu ochronę istotnych war5tości społecznych, takich jak bezpieczeństwo lub porządek publiczny, ochrona zdrowia, wolności i praw innych obywateli. Ponadto zastosowane wobec strony przepisy ustawy o kierujących pojazdami oraz kodeksu karnego wykonawczego mają charakter powszechnie obowiązujący i przewidują takie same sankcje wobec wszystkich osób naruszających przepisy ruchu drogowego, trudno więc mówić o naruszeniu zasady równości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję ostateczną Z. K. wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie od organu administracji na jego rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, "poprzez uznanie, że zachodzą uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia uzasadniające przeprowadzenie badania lekarskiego w celu ustalenia istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami, co miało istotny wpływ na wynik sprawy". Podkreślił jednocześnie, że skoro warunkowo umorzono wobec niego postępowanie karne wobec "pozytywnej prognozy kryminologicznej", nie ma żadnych wątpliwości co do stanu jego zdrowia i zdolności do kierowania wszelkimi pojazdami oraz przestrzegania zasad ruchu drogowego. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów art. 99 ustawy o kierujących pojazdami, "poprzez bezpodstawne stwierdzenie, że w przypadku skarżącego istnieją przesłanki do uzasadniające wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania na badania", podczas gdy takie postępowanie powinno być wszczynane jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Ponadto - w ocenie strony skarżącej - naruszono przepisy postępowania administracyjnego, a konkretnie przepisy: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, gdyż nie zebrano i nie rozpatrzono materiału dowodowego w sprawie, w szczególności przez pominięcie "pozytywnej prognozy kryminologicznej wobec skarżącego czemu dał wyraz Sąd Karny umarzając postępowanie karne". Z. K. zarzucił także Kolegium naruszenie przepisów art. 138 § 1 "ust. 1 i 2", w związku z art. 6 kpa, poprzez nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji, mimo jej niezgodności z prawem. Zdaniem skarżącego, w dniu wydania zaskarżonej decyzji "nie istniały żadne uzasadnione i poważne zastrzeżenia, co do stanu zdrowia skarżącego", a przynajmniej organ nie przeprowadził żadnych ustaleń w tym zakresie. Takiej przesłanki nie stanowił także "incydent, w postaci jednorazowego przypadku kierowania samochodu po spożyciu alkoholu". Podkreślił przy tym, że nawet Sąd Karny nie zastosował wobec niego środka karnego w postaci skierowania na leczenie, terapię lub nałożenie innych obowiązków. Podkreślił, że nie było i nie ma żadnych uzasadnionych wątpliwości co do jego stanu zdrowia, które mogłyby stanowić przesłankę wydania zaskarżonej decyzji. Zwrócił także uwagę, że orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez okres jednego roku, zatem "nie ma również potrzeby wywierania dodatkowej represji". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że powołany w skardze art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, a którego naruszenie skarżący zarzucił organom w związku z brakiem ustalenia przez organ, że zachodziły w stosunku do skarżącego jakiekolwiek wątpliwości co do stanu jego zdrowia oraz zdolności do kierowania pojazdami i przestrzegania przepisów ruchu drogowego, nie został w ogóle w niniejszej sprawie zastosowany przy wydaniu decyzji o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne. Przepis ten upoważnia organ do wydania – w przypadkach gdy istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy, decyzji o jej skierowaniu na badania lekarskie, a nie psychologiczne. Przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżoną decyzją było natomiast skierowanie skarżącego na badania psychologiczne. Podniesione więc w tym zakresie w skardze zarzuty są całkowicie chybione. Podstawę materialno prawną wydania w rozpatrywanej sprawie decyzji o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami stanowił natomiast art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami. Stosowanie do jego brzmienia, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Jak zarazem wynika z art. 135a ustawy o kierujących pojazdami, do dnia 3 czerwca 2018 r. starosta wydaje decyzję, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a, pkt 3 lit. a oraz pkt 5, na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy. Jak trafnie wyjaśnił organ w zaskarżonej decyzji, decyzja wydawana na podstawie art. 99 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami ma tzw. charakter związany. Oznacza to, że jej wydanie, gdy dana osoba kierowała pojazdem w stanie po użyciu alkoholu nie zależy od uznania organu administracji publicznej, który w sytuacji zaistnienia ustawowych przesłanek ma obowiązek wydania decyzji o treści określonej przepisami prawa. Przepis ten nie wskazuje i nie upoważnia organu do badania żadnych innych przesłanek skierowania kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu niż sam fakt kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Nie mają więc również – z punktu widzenia zastosowania tego przepisu – znaczenia żadne dodatkowe okoliczności, w jakich doszło do zdarzenia, takie jak stopień nietrzeźwości, dotychczasowe zachowanie kierowcy na drodze czy stan jego zdrowia fizycznego i psychicznego. W razie stwierdzenia, że dana osoba prowadziła pojazd w stanie nietrzeźwości starosta ma obowiązek wszcząć postępowanie zmierzające do wydania decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Nie ma zatem racji skarżący podnosząc, że postępowanie takie powinno stanowić wyjątek od zasady i być stosowane jedynie w wyjątkowych i mocno uzasadnionych przypadkach. Trudno wobec powyższego zarzucać organowi w rozpoznawanej sprawie naruszenie przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego przez brak ustaleń co do istnienia przesłanek uzasadniających wszczęcia postępowania, w szczególności nieuwzględnienie "pozytywnej prognozy kryminologicznej" ze względu na którą, jak podnosi skarżący, warunkowo umorzono wobec niego postępowanie karne - skoro ustalenia w tym zakresie pozostają bez znaczenia dla zastosowania przepisu art. 99 ust. pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. W sprawie nie zachodzą bowiem wątpliwości co do faktu kierowania przez skarżącego samochodem osobowym w stanie nietrzeźwości. Okoliczność ta jest bezsporna i została potwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w O. II Wydział Karny z dnia [...] maja 2017 r. ( sygn. akt [...]), w którym orzeczono wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres jednego roku, gdyż kierował samochodem osobowym znajdując się w stanie nietrzeźwości. Otrzymanie odpisu tego wyroku obligowało więc, w świetle art. 135a ustawy o kierujących pojazdami, Starostę O. do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Fakt niezastosowania przez ten Sąd wobec skarżącego środka karnego w postaci skierowania na leczenie, terapię lub nałożenia innych obowiązków pozostaje bez wpływu na przesłanki zastosowania normy prawa administracyjnego, zawartej z art. 99 ust. pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Jednocześnie wskazać trzeba, że zastosowanie przepisu art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami i wydanie decyzji nie przesądza, czy w przypadku skierowanego na badania faktycznie istnieją przeciwwskazania psychologiczne do kierowania pojazdami, podobnie jak kwestii tej nie przesądza prawomocny wyrok sądu (por. wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1406/15, dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBONSA). Podkreślenia natomiast wymaga, że zastosowany w niniejszej sprawie przepis ma charakter prewencyjny i wynikające z niego ograniczenia i ewentualne dolegliwości w stosunku do kierującego pojazdem uzasadnione są koniecznością ochrony istotnych wartości społecznych – w tym wypadku bezpieczeństwa wszystkich użytkowników dróg. Mając na uwadze powyższe Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego, jak również nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. To zaś uzasadniało oddalenie skargi jako bezzasadnej na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz.1369 ze zm.).