III SA/Wr 210/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej T. K. o ustanowienie radcy prawnego na skutek sprzeciwu T. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 listopada 2012 r. sygn. akt III SA/Wr 210/12 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy postanawia: przyznać skarżącej T. K. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu żądania wskazała na odległość między jej miejscem zamieszkania a siedzibą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, jej sytuację losową, zdrowotną i materialną oraz starania o świadczenia rentowe z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach osób pozostających ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym podała ona, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i synem, źródłem ich utrzymania jest renta jej męża w kwocie [...] zł miesięcznie, z której kwotę [...] zł zajmuje komornik, oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł, natomiast wykazywany w ramach działalności gospodarczej skarżącej dochód nie jest "realny" z uwagi na zaleganie przez jej klientów z płatnościami. Skarżąca, jej mąż oraz syn zostali zaliczeni do osób niepełnosprawnych. Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem wynika, że w roku 2011 skarżąca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała dochód w kwocie [...] zł (przy przychodzie w kwocie [...] zł), [...] i [...] r. skarżąca dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o łącznej wartości odpowiednio [...] zł i [...] zł. W treści pisma procesowego z dnia [...] r. skarżąca, oprócz ponowienia wcześniejszej argumentacji, wskazała na przyznanie jej prawa pomocy w sprawach o sygn. akt [...] i [...]. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od tego orzeczenia skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy i podniosła, że wskazany w złożonej dokumentacji dochód jest jedynie teoretyczny, bowiem wystawiała faktury swoim kontrahentom, jednak większa ich część nie została jeszcze zapłacona, a w sądach powszechnych toczą się sprawy z jej powództwa o odzyskanie należności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu go wniesiono, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpoznawana ponownie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 243 p.p.s.a., stronie, na jej wniosek, może być przyznane prawo pomocy. W myśl art. 245 tej samej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zdaniem Sądu sytuacja majątkowa skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Z danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, a także z dołączonej do niego dokumentacji wynika, że skarżąca co prawda uzyskuje przychody, nie mniej, trzeba podkreślić, że przychody te w dużej mierze przeznaczane są na koszty prowadzenia działalności. Nadto, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem. Cała rodzina posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Poza dochodami osiąganymi przez stronę, rodzina otrzymuje świadczenie rentowe męża skarżącej, w wysokości [...] złote, które to świadczenie obciążone jest zajęciem egzekucyjnym. Dodatkowo Sąd miał na uwadze, że w innych, toczących się przed tutejszym Sądem postępowaniach z udziałem skarżącej, uzyskała ona zwolnienie od kosztów sądowych ([...],[...]). Podejmując przedmiotowe rozstrzygnięcie, Sąd kierował się wykładnią przepisu 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. dokonywaną wielokrotnie przez sądy administracyjne, stosownie do której, w sytuacji wykazania przez stronę braku środków na pokrycie kosztów sądowych, zwolnienie następuje obligatoryjnie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.