III SA/Wr 214/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Asesor WSA Anna Kuczyńska - Szczytkowska Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi K.B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 lutego 2021 r. nr 470000/71/553294/2020/RDZ-B w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od lipca 2020 r. do września 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 października 2020 r. nr 470000/71/553294/2020/RDZ-B. Wnioskiem z dnia (...) października 2020 r. K. B. (dalej: strona, skarżąca, strona skarżąca) zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia za okres od lipca 2020 r. do września 2020 r. W treści wniosku, w części dotyczącej danych wnioskodawcy, wskazano imię i nazwisko skarżącej, nazwę skróconą "T." i numer NIP (...), natomiast w części "Informacje dotyczące formy prawnej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc publiczna" zaznaczono formę prawną "inną" oraz wpisano "Jednoosobowa działalność gospodarcza. Należności za ubezpieczenie społeczne i zdrowotne powstały z faktu bycia wspólnikiem spółki cywilnej (G. s.c. (...), PKD 7739Z)". Decyzją z dnia (...) października 2020 r. (nr (...)) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia za okres od lipca 2020 r. do września 2020 r. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm., dalej ustawa COVID) w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: u.s.u.s.). W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 31 zo ust. 8 ustawy COVID. Wskazał, że zgodnie ze zgłoszeniem do KRS lub CEIDG, strona jest osobą prowadzącą przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 4669Z, nieuprawniającą do wolnienia z opłacania składek. Powyższe zdaniem ZUS oznacza, że stronie zwolnienie nie przysługuje. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wskazała, że ZUS niesłusznie wziął pod uwagę jej działalność gospodarczą prowadzoną jako osoba fizyczna pod numerem PKD 4669Z, gdyż działalność ta jest zawieszona od 1 marca 2020 r., a obecnie strona prowadzi działalność gospodarczą wyłącznie w formie spółki cywilnej pod firmą L. z numerem NIP (...) i z przeważającym PKD 7739Z. Decyzją z dnia (...) lutego 2021 r. ZUS utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu przywołano treść przepisów art. 31 zq ust. 8 i art. 31 zo ust. 8 ustawy COVID oraz wskazano, że wniosek o zwolnienie z należności z tytułu składek złożyła strona wskazując dla działalności gospodarczej NIP (...), która to działalność na dzień złożenia wniosku jest zawieszona i jako rodzaj działalności przeważającej w rejestrze CEIDG wpisany jest kod PKD 4669Z, nieuprawniający do zwolnienia. Z kolei dla wymienionej przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy działalności prowadzonej w formie spółki cywilnej wniosek został złożony w dniu (...) paźdzrnika 2020 r. i został rozpatrzony pozytywnie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania sądowego. Strona zarzuciła zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że wniosek skarżącej z dnia (...) października 2020 r. dotyczył prowadzonej przez nią działalności gospodarczej pod firmą T. NIP (...); art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że wniosek skarżącej z dnia (...) października 2020 r. dotyczący skarżącej działającej jako wspólnik L. został w całości rozpatrzony pozytywnie; b) art. 138 k.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy wadliwej decyzji z dnia (...) października 2020 r. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik 3. sprawy, tj. art. 31 zo ust. 8 ustawy COVID, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 września 2020 r. o zmianie tejże ustawy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1639) poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca działająca jako wspólnik L. s.c. nie spełnia przesłanek określonych w niniejszym przepisie, umożliwiających jej uzyskanie zwolnienia z opłacania składek ubezpieczeniowych za miesiące od lipca do września 2020 r. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w rzeczywistości wniosek dotyczył składek na ubezpieczenia zarówno samej skarżącej działającej jako wspólnik L. s.c., jak i pracowników zatrudnionych przez tę spółkę cywilną. Zdaniem strony organ błędnie uznał, że wniosek skarżącej z (...) października 2020 r. dotyczył jedynie składek za pracowników powyższej spółki cywilnej, podczas gdy wniosek ten obejmował także składki opłacane za skarżącą. Zatem w ocenie strony błędnie uznał organ, że poprzez przyznanie powyższej spółce cywilnej zwolnienia ze składek ZUS za pracowników, wniosek skarżącej dotyczący zwolnienia ze składek tej spółki cywilnej został w całości pozytywnie rozpatrzony. Podniesiono, że skarżąca wcale nie wnioskowała o zwolnienie jej z opłacania składek w ramach prowadzonej przez nią działalności T. oraz, że skarżąca we wniosku wyraźnie wskazała, że składany przez na wniosek dotyczy spółki cywilnej o numerze NIP(...). Ponadto stwierdzono, że skarżąca złożyła analogiczny wniosek dotyczący przyznania jej świadczenia postojowego (z tytułu prowadzenia przez nią działalności w formie powyższej spółki cywilnej), który dotyczył tego samego okresu i opierał się na tym samym stanie faktycznym i został on pozytywnie rozpatrzony (przy istnieniu tych samych przesłanek). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022r., poz. 329, dalej p.p.s.a.) sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślić także należy, że sądy administracyjne nie mają kompetencji do zmiany zaskarżonej decyzji, a jedynie władne są do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym, a więc nie dokonuje ustaleń faktycznych służących merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, ale ocenia prawidłowość ustaleń dotyczących stanu faktycznego dokonanych przez organ. W sprawie strona skarżąca zwróciła się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od lipca 2020 r. do września 2020 r. Organ odmówił stronie zwolnienia, stwierdzając, że wskazano, że wniosek o zwolnienie z należności z tytułu składek złożyła strona wskazując dla działalności gospodarczej NIP (...), która to działalność na dzień złożenia wniosku jest zawieszona i jako rodzaj działalności przeważającej w rejestrze CEIDG wpisany jest kod PKD 4669Z, nieuprawniający do zwolnienia i że w związku z tym zwolnienie stronie nie przysługuje. Strona kwestionowała stanowisko organu, wskazując, że organ nie powinien brać pod uwagę jej działalności gospodarczej prowadzonej jako osoba fizyczna z numerem PKD 4669Z, gdyż działalność ta od marca 2020 r. jest zawieszona, a obecnie strona prowadzi działalność gospodarczą wyłącznie w formie spółki cywilnej pod firmą L. s.c. z numerem NIP (...) i z przeważającym PKD 7739Z. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że strona we wniosku o przyznanie zwolnienia z jednej strony wskazała, że wnioskodawcą jest K. B., podając nazwę skróconą "T." i numer NIP (...), z drugiej zaś strony zaznaczyła (w końcowej części wniosku dotyczącej formy prawnej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc publiczna), że chodzi o "inną" formę prawną, podając jednocześnie, że jest to jednoosobowa działalność gospodarcza, a należności za ubezpieczenie społeczne i zdrowotne powstały z faktu bycia wspólnikiem spółki cywilnej G. s.c. NIP (...), PKD 7739Z. W tej sytuacji zdaniem Sądu powstały wątpliwości dotyczące podmiotu wnioskującego o przyznanie zwolnienia, których usunięcie było obowiązkiem organu rozpatrującego wniosek. Na podstawie tak sformułowanego wniosku nie wiadomo bowiem, czy podmiotem składającym ów wniosek była skarżąca prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą skróconą T. z numerem NIP (...), czy skarżąca działająca jako wspólnik spółki cywilnej G. s.c. NIP (...). Wątpliwości tych nie rozwiała zresztą treść wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazano, że ZUS niesłusznie wziął pod uwagę działalność gospodarczą prowadzoną jako osoba fizyczna z numerem PKD 4669Z (zawieszoną), podczas gdy obecnie strona prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą L. s.c. z numerem NIP (...) i z przeważającym PKD 7739Z. Strona podała zatem kolejną nazwę prowadzonej działalności gospodarczej (z numerem NIP jak w końcowej części pierwotnego wniosku z dnia (...) października 2020 r.). Powyższe wątpliwości co do tego, kto jest wnioskodawcą w sprawie powinny były skłonić organ administracji do wystosowania wezwania do strony celem jednoznacznego sprecyzowania, który podmiot jest podmiotem składającym wniosek. Innymi słowy, organ powinien był na mocy art. 64 § 2 k.p.a. wezwać stronę do uzupełnienia braku formalnego poprzez poprawienie w tym zakresie wniosku o przyznanie zwolnienia z opłacania składek. Brak powyższego działania jest równoznaczny z naruszeniem powołanego przepisu. W konsekwencji organ naruszył także przepis art. 9 k.p.a., obligujący organy administracji do należytego i wyczerpującego informowania właściwie określonych stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także do czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Powyższe naruszenia uniemożliwiają na tym etapie odniesienie się do argumentów merytorycznych podniesionych w skardze. Ocena w tej mierze byłaby bowiem przedwczesna. W pierwszej kolejności należy w sprawie wyjaśnić, czy skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zwolnienia jako prowadząca własną działalność gospodarczą, czy jako wspólnik spółki cywilnej, a jeśli tak, to jakiej. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni ocenę prawną Sądu wyrażoną w uzasadnieniu wyroku, a następnie dokona ustaleń i rozstrzygnie sprawę w stosunku do właściwego podmiotu (wnioskodawcy). Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.