III SA/Wr 218/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 22 marca 2019 r. nr 0201-IOA.4246.22.2019.6.DW w przedmiocie żądania udzielenia informacji i udostępnienia dokumentów postanawia: I. podjąć z urzędu zawieszone postępowanie sądowe; II. umorzyć postępowanie sądowe. W dniu 30 maja 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęła skarga T. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą we W. (dalej: Spółka, strona skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 22 marca 2019 r. (nr 0201-IOA.4246.22.2019.6.DW) w przedmiocie żądania udzielenia informacji i udostępnienia dokumentów. W sierpniu 2019 r. Sąd z urzędu powziął informację, że w dniu 8 lipca 2019 r. z funkcji likwidatora Spółki wykreślony został I. D. i Spółka nie posiada organu uprawnionego do jej reprezentacji. Występujący bowiem w innej sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu (sygn. akt III SA/Wr 619/18) ten sam pełnomocnik strony skarżącej, pismem z 6 sierpnia 2019 r. złożył wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie. Pełnomocnik wskazał, że I. D. został wykreślony w dniu 8 lipca 2019 r. z funkcji likwidatora Spółki, co uzasadnia wniosek o zawieszenie postępowania. Na poparcie powyższych okoliczności przedłożył odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 8 lipca 2019 r. o wykreśleniu z KRS danych likwidatora Spółki. Ze względu na powyższe, postanowieniem z dnia 22 października 2019 r. sygn. akt III SA/Wr 218/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu z urzędu zawiesił postępowanie sądowe, stosownie do art. 124 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w składzie jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uzyskał informację, że przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego toczy się postępowanie z wniosku Spółki o wykreślenie spółki z Krajowego Rejestru Sądowego. W okresie od dnia 24 lutego 2020 r. tutejszy Sąd podejmował liczne czynności zmierzające do ustalenia wyniku ww. sprawy oraz, czy doszło do ustalenia likwidatora, ewentualnie, czy została wszczęta procedura z art. 24 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym i jaki jest jej wynik. Jak wynika z nadesłanych przez sąd rejestrowy dokumentów, postanowieniem z dnia 5 listopada 2021 r., sygn. akt XI Ga 147/21, Sąd Okręgowy we Wrocławiu, XI Wydział Gospodarczy Odwoławczy, oddalił apelację od postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 2020 r. o oddaleniu wniosku o wykreślenie Spółki z rejestru przedsiębiorców KRS. Nadto nie doszło do wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego likwidatora, uprawnionego do reprezentacji Spółki. W wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 3 listopada 2022 r. wyznaczono pełnomocnikowi strony skarżącej termin 3 miesięcy do uzupełnienia braków w składzie uprawnionego organu w zakresie reprezentacji strony skarżącej i do wykazania tego przez nadesłanie dokumentów wskazujących na wybór likwidatora lub odpisu KRS potwierdzającego ten wybór, pod rygorem określonym w art. 31 § 3 p.p.s.a., tj. zniesienia postępowania w zakresie, w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wydania odpowiedniego postanowienia. Powyższe wezwanie zostało pełnomocnikowi Spółki doręczone w dniu 7 listopada 2022 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik poinformował, że Spółka nie posiada uprawnionego do reprezentacji organu oraz, że jako pełnomocnik Spółki nie ma wpływu na wybór organów uprawnionych do reprezentacji Spółki. Jednocześnie wskazał, że zgodnie z odpisem KRS, który przesyła w załączeniu, z dniem 5 maja 2022 r. został powołany kurator Spółki w osobie K. T. W wykonaniu zarządzenia z dnia 12 stycznia 2023 r. wystąpiono do Sądu Rejonowego dla Wrocławia Fabrycznej we Wrocławiu, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z prośbą o przesłanie kserokopii postanowienia o ustanowieniu dla T. Sp. z o.o. w likwidacji kuratora w osobie K. T. W dniu 2 lutego 2023 r. do WSA we Wrocławiu wpłynęło pismo Sądu Rejonowego dla Wrocławia Fabrycznej we Wrocławiu, VI Wydział Krajowego Rejestru Sądowego wraz z kserokopią postanowienia z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt 14462/21/428, o ustanowieniu kuratora w osobie K. T. na okres jednego roku celem reprezentowania spółki w trybie art. 138 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa w postępowaniu w związku z odwołaniem od decyzji Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z dnia 5 września 2019 r., znak: 378000-COP.4246.84.2019.KB 7, oraz do działania we wszystkich sprawach podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które z kolei mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Do skutecznego przeprowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego z udziałem osoby prawnej jako strony konieczne jest zatem, by przy każdej czynności procesowej posiadała ona zdolność procesową. Braki w zakresie zdolności procesowej sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu na każdym etapie postępowania i określić ich skutek. Ewentualny brak organu powołanego do reprezentacji strony skutkuje bowiem nieważnością postępowania – art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 31 p.p.s.a, jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W przypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu sąd zwraca się do właściwego sądu opiekuńczego (§ 1). Jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie (§ 3). W orzecznictwie przyjmuje się, że zarządzenie wzywające do usunięcia braków w zakresie zdolności sądowej, procesowej albo w składzie właściwych organów powinno zawierać pouczenie o skutkach jego niewykonania. Konsekwencją nieuzupełnienia braków jest zniesienie postępowania w zakresie, w jakim jest dotknięte brakami. W przypadku zniesienia postępowania występuje potrzeba wydania odpowiedniego postanowienia kończącego postępowanie - postanowienia o umorzeniu postępowania (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 3149/12; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2317/13). Stosownie do przepisu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zwrot normatywny "stało się bezprzedmiotowe" użyty w cyt. przepisie oznacza, że chodzi o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi. Innymi słowy postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie (wyrok NSA z dnia 2 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2729/17 - LEX nr 2748840). Tego rodzaju przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy stanowią, nieuzupełnione, pomimo wezwania Sądu, braki w składzie organu uprawnionego do działania w imieniu skarżącej (postanowienie NSA z 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt II FSK 466/10; postanowienie WSA w Poznaniu z 6 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Po 1209/16; postanowienie WSA w Poznaniu z 4 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Po 5/17; postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 2020 r., znak: II SAB/Wr 5/16). W niniejszej sprawie, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia Fabrycznej we Wrocławiu, VI Wydziału Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 8 lipca 2019 r. wykreślono z KRS I. D. z funkcji likwidatora Spółki. Mając na uwadze okoliczności sprawy oraz sekwencję podjętych w toku postępowania czynności, Sąd zdecydował o wyznaczeniu stronie skarżącej trzymiesięcznego terminu do uzupełnienia braków w składzie organu uprawnionego do reprezentacji Spółki i do wykazania tego przez nadesłanie dokumentów wskazujących na wybór likwidatora Spółki, pod rygorem określonym w art. 31 § 3 p.p.s.a., tj. zniesienia postępowania w zakresie, w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wydania odpowiedniego postanowienia. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, w dniu 7 listopada 2022 r. pełnomocnik Spółki odebrał wezwanie Sądu, zatem dwumiesięczny termin na jego uzupełnienie upłynął bezskutecznie 7 lutego 2023 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 3 listopada 2022 r. pełnomocnik wyjaśnił, że strona skarżąca nie posiada uprawnionego do reprezentacji organu oraz, że jako pełnomocnik Spółki nie ma wpływu na wybór organów uprawnionych do reprezentacji Spółki. Pełnomocnik nie wskazał przy tym na jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić rzeczywistą i obiektywną przeszkodę podjęcia przez jedynego wspólnika spółki działań zmierzających do powołania organu uprawnionego do reprezentacji osoby prawnej (likwidatora). Orzekający w niniejszej sprawie Sąd miał na uwadze, że sprawa toczy się ze skargi Spółki w jej własnym interesie, a nie w ważnym interesie społecznym lub ze względu na bezpieczeństwo obrotu. Pomimo upływu kilku lat od wykreślenia likwidatora z KRS i wyznaczenia spółce dodatkowo trzymiesięcznego terminu do uzupełnienia organu spółki, nie podjęto działań mających na celu przywrócenie osobie prawnej należytej reprezentacji i umożliwienie jej działania w niniejszej sprawie. Odnośnie przedstawionej przez pełnomocnika informacji o ustanowieniu kuratora Spółki, wyjaśnić należy, że kompetencje kuratora nie rozciągają się na ogólną sferę działania osoby prawnej (tj. prowadzenia spraw i reprezentacji sensu largo), jak ma to miejsce w przypadku jej organów. Czynności kuratora, o których mowa w art. 42 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r., poz.1360 ze zm.), są ściśle określone, wyznaczają tym samym zakres jego dopuszczalnego działania. Z przekazanych przez sąd rejestrowy dokumentów wynika, że ujawniony w KRS kurator Spółki ustanowiony został w związku z wnioskiem organu podatkowego złożonym w trybie art. 138 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.) celem reprezentowania Spółki we wszystkich sprawach podatkowych oraz innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych. Z tak określonego zakresu umocowania kuratora nie sposób wywieść uprawnienia do reprezentacji Spółki przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie (por. postanowienie NSA z 13.04.2016 r., I GZ 68/16, ONSA WSA 2017/2). W tej sytuacji należało uznać, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co obliguje Sąd do umorzenia postępowania, o czym orzeczono w pkt II sentencji, stosownie do art. 31 § 3 oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stosownie do art. 128 § 1 p.p.s.a. Sąd podjął z urzędu postępowanie sądowe zawieszone postanowieniem z dnia 7 listopada 2019 r., o czym orzekł w pkt I sentencji. Zniesienie postępowania w zakresie, w jakim postępowanie było dotknięte brakami (art. 31 § 3 p.p.s.a.) nie jest konieczne, bowiem po zdarzeniu powodującym utratę przez Spółkę możliwości działania w tym postępowaniu, to jest po dniu ujawnienia w KRS informacji o wykreśleniu wpisu dotyczącego I. D. jako likwidatora Spółki, co miało miejsce 8 lipca 2019 r., Sąd zawiesił postępowanie i podejmował wyłączenie czynności mające na celu ustalenie zdolności Spółki do działania w niniejszym postępowaniu.