III SA/Wr 22/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Protokolant st. inspektor sądowy Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowań egzekucyjnych oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. - po rozpatrzeniu zażalenia T. B. (dalej: zobowiązany, skarżący) - utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z [...] września 2017 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]oraz [...]. Zawiadomieniem z [...] lipca 2017 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności w "A" sp. z o. o. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu [...] sierpnia 2017 r. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał ww. zajęcie w tym samym dniu. Ponadto organ egzekucyjny pismem z [...] lipca 2017 r. dokonał zajęcia wierzytelności w Przedsiębiorstwie Handlowo - Usługowym "B" spółki jawnej. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone zobowiązanemu [...] sierpnia 2017 r. natomiast Dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] sierpnia 2017 r. Pismem z [...] sierpnia 2017 r., uzupełnionym pismami z [...] sierpnia 2017 r. oraz [...] września 2017 r. T. B. wniósł o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec niego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Zobowiązany podniósł, że za wykonaną w 2012 r. usługę nie otrzymał od kontrahenta zapłaty. Dodał, że z powodów proceduralnych nie otrzymał jeszcze nakazu zapłaty. Zobowiązany wskazał również, że podjęte przez organ egzekucyjny działania (tj. zabezpieczenie wykonania zobowiązania przez wpis hipoteki w księdze wieczystej oraz zajęcie wierzytelności u kontrahentów) destabilizują prowadzoną przez niego działalność gospodarczą na tyle, że w przyszłości mogą doprowadzić do ogłoszenia upadłości. Ponadto zobowiązany podniósł, że środek egzekucyjny był niedopuszczalny i wniósł o odstąpienie od czynności egzekucyjnych i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z [...] września 2017 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanej stwierdzając, że dochodzone w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym należności są wymagalne. Wyjaśnił również, że żaden z zastosowanych dotychczas środków egzekucyjnych nie doprowadził do wyegzekwowania choćby części zaległości. Ponadto organ egzekucyjny wskazał, że zabezpieczenie wykonania obowiązku przez wpis hipoteki w księdze wieczystej nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne. Na koniec, organ egzekucyjny zauważył, że stan zaległości zobowiązanego wynosi obecnie [...] zł (należność główna) i mając na względzie powyższe wskazał, że argument jakoby czynności egzekucyjne utrudniały w jakikolwiek sposób prowadzenie działalności gospodarczej jest bezzasadny. W zażaleniu na ww. postanowienie organu egzekucyjnego zobowiązany stwierdził, że wskutek dokonania w dniu [...].09.2017 r. korekty deklaracji PIT36L za 2012 r. - obowiązek wygasł. Strona wskazała również, że zakwestionowała wpis hipoteki w księdze wieczystej. Postanowieniem z [...] listopada 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów i argumentacji zażalenia. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ nadzoru stwierdził, że nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślił, że obowiązki objęte wskazanymi tytułami wykonawczymi są wymagalne, co oznacza, że wierzyciel ma prawo domagać się ich wykonania. Jeżeli chodzi o kwestię uciążliwości egzekucji oraz związanej z nią destabilizacji prowadzonej działalności gospodarczej - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne jest konsekwencją zaniechania dobrowolnego uregulowania przez zobowiązanego należności. Ponadto stwierdził, że egzekucja z wierzytelności pieniężnych to przewidziany przepisami prawa (tj. art. la pkt 12 lit.a tiret 5 u.p.e.a.) środek egzekucyjny. W konsekwencji w opinii organu II instancji podniesiona przez zobowiązanego okoliczność, że zajęcie wierzytelności było niedopuszczalne, nie zasługiwało na uwzględnienie. Odnosząc się do kolejnej podniesionej przez zobowiązanego okoliczności złożenia korekty zeznania o wysokości osiągniętego w 2012 r. dochodu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wskazał, że na dzień rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, tj. [...] września 2017 r., a także na chwilę orzekania przez organ zażaleniowy, obowiązek objęty tytułami wykonawczymi był wymagalny. DIAS w W. podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w W. dokonuje czynności sprawdzających w ww. zakresie. Organ zażaleniowy podkreślił, że w postępowaniu egzekucyjnym nie jest możliwe dokonywanie oceny, czy egzekwowany obowiązek istnieje i czy jest wymagalny, gdyż wyjaśniania takich kwestii zabrania przepis art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wskazał również, że zakwestionowanie wpisu hipoteki w księdze wieczystej nie ma znaczenia dla rozpoznania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały wymienione w sposób enumeratywny, co oznacza, że okoliczności inne niż te, które wymieniono w przepisie art. 59 § 1 u.p.e.a., nie mogą stanowić podstawy procedowania w tym zakresie. Organ drugiej instancji nie stwierdził również, aby wystąpiły inne niż wymienione przez zobowiązanego przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w przepisie art. 59 § 1 u.p.e.a. W skardze na wymienione postanowienie organu nadzoru, skarżący zarzucił naruszenie naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 208 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w odmiennym niż istniejący stanie faktycznym sprawy. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego wykazując ważny interes mój jako podatnika, wskazując na warunki panujące aktualnie na rynku zbytu, w tym sytuację zdrowotną. Skarżący wskazał, że korzystając z przepisów o nieściągalności wierzytelności [...] września 2017 r. dokonano korekty zeznania podatkowego, wykazując przesłankę udokumentowania nieściągalności wierzytelności. Tym samym w wyniku korekty postawa prawna tytułu egzekucyjnego stała się wadą formalną postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Istota kontroli sądowoadministracyjnej, w ramach której odbywa się rozpoznanie skargi, została określona w przepisach art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2119). Zgodnie z tym przepisami sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy a także naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. Przedstawiony wzorzec badania legalności zaskarżonego aktu, m.in. postanowienia, został ustanowiony przepisami art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – powoływanej jako p.p.s.a.). Wskazać trzeba jeszcze, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (dotyczącym skargi na indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego). Dokonana w przedstawionych powyżej ramach kontrola zaskarżonego postanowienia, jak też poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Pierszego Urzędu Skarbowego we W. pozwala przyjąć, że oba te rozstrzygnięcia są zgodne z prawem. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz.1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się: jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; na żądanie wierzyciela oraz w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne (por. Przybysz Piotr, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VII, 2015r.). Mając na uwadze powyższe, słusznie organ egzekucyjny stwierdził, że przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje do umorzenia postępowania w przypadku zajścia wymienionych w nim zdarzeń i to w tym zakresie organ ten jest zobowiązany do sprawdzenia podnoszonych przez stronę okoliczności, mogących skutkować koniecznością umorzenia postępowania i podejmowania (także z urzędu) rozstrzygnięć adekwatnie do stanu sprawy (art. 59 § 4 u.p.e.a.). Podstawę postępowań egzekucyjnych stanowiły tytuły wykonawcze nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...], obejmujące należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. oraz z tytułu podatku od towarów i usług - za poszczególne okresy 2012 r., a dochodzone w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym należności są wymagalne. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie była kwestia zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych wobec skarżącego. Sąd w pełni zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. w kwestii podnoszonej przez skarżącego złożenia korekty zeznania o wysokości osiągniętego w 2012 r. dochodu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. słusznie wyjaśnił, że sama tylko okoliczność złożenia korekty deklaracji nie powoduje wygaśnięcia obowiązku, fakt prowadzenia czynności sprawdzających nie ma znaczenia dla sprawy, dopiero bowiem ewentualne uwzględnienie korekty będzie stanowiło podstawę aktualizacji tytułów wykonawczych. To organ podatkowy, w odpowiednim do tego trybie, w postępowaniu odrębnym od postępowania egzekucyjnego, może wyjaśniać, czy faktycznie korekta zasługuje na uwzględnienie. Za niedopuszczalne należałoby zatem uznać akceptowanie sytuacji, w której zobowiązany, wykorzystując uprawnienia wynikające z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mógłby doprowadzić do ponownej weryfikacji i merytorycznej oceny sprawy. Tak zakreślony cel postępowania egzekucyjnego determinuje zakres uprawnień organów podatkowych, które zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. są wprawdzie zobligowane do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, jednakże nie mogą badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ponadto wskazać należy, że powołując się na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, strona musi wskazać, że owo nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które miały miejsce już po wydaniu tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1378/08). Obnosząc się do podnoszonego przez skarżącego problemu nadmiernej uciążliwości prowadzonych egzekucji Sąd stwierdza, że fakt uciążliwości prowadzonej egzekucji wobec skarżącego nie może być podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż nie mieści się w żadnej z podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w art. 59 u.p.e.a. Podobnie powoływany przez skarżącego jego interes jako podatnika w powiązaniu z sytuacja na rynku, zbytu oraz sytuacją zdrowotną. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały wymienione w sposób enumeratywny, co oznacza, że okoliczności inne niż te, które wymieniono w przepisie art. 59 § 1 u.p.e.a., nie mogą stanowić podstawy procedowania w tym zakresie. Żadna z podniesionych przez skarżącego okoliczności nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd wskazuje, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. właściwie odniósł się do wymienionych w przepisie art. 59 § 1 u.p.e.a. przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego i stwierdził również, że one w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Sąd badając prawidłowość procedowania w tej sprawie wskazuje, że art. 18 u.p.e.a. przewidziano w tym postępowaniu odpowiednie zastosowanie przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: k.p.a.) i stwierdza, że nie doszło przy rozpoznawaniu sprawy skarżącego do naruszenia zasad procesowych. W ocenie Sądu, materiał dowodowy oraz przeprowadzone w sprawie postępowanie, jest zgodne z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 k.p.a. Podjęto bowiem czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Dokonana zaś ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie nastąpiła z przekroczeniem granic zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Reasumując, Sąd kontrolując zaskarżone postanowienie nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które uzasadniałyby konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. |Zarzuty skarżącego naruszenia art. 233 § 1 ordynacji podatkowej oraz art. 208 § 2 o.p. wobec przedstawianych w uzasadnieniu argumentów nie zasługują na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), Sąd oddalił skargę.