III SA/Wr 221/09

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W.. z dnia [...] nr [..] w przedmiocie odmowy zarejestrowania samochodu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że w związku z przedmiotową sprawą pogorszył się jego stan zdrowia w takim stopniu, że zmuszony był zakończyć prowadzenie działalności gospodarczej. Dodał, że od stycznia 2007 r. nie uzyskuje żadnych dochodów i znajduje się na utrzymaniu żony, z którą ma zawartą umowę o rozdzielności majątkowej. W piśmie z dnia 22 maja 2009 r. wnioskodawca poinformował, że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, a posiadane samochody asenizacyjne o wartości ok. 20.000 zł przekazał synowi, który w zamian spłaca jego zadłużenie podatkowe i kredytowe. Z załączonych do pisma dokumentów wynika, że żona skarżącego uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.307, 50 zł brutto, a zaległości podatkowe- zgodnie z przedłożonymi decyzjami organów podatkowych- winny był być spłacone do sierpnia 2008 r. Ze znajdującego się w aktach dowodu wpłaty wynika, że w dniu 4 maja 2009 r. została uiszczona w kasie tut. Sądu opłata sądowa w wysokości 200 zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Jedynym na tym etapie kosztem sądowym był wpis sądowy od skargi, który w rzeczywistości w dniu 4 maja 2009 r. skarżący uiścił. Fakt, że skarżący nie pracuje i nie osiąga dochodu (przy czym- co ciekawe- skarżący nie rejestruje się również jako osoba bezrobotna) pozostaje bez znaczenia w świetle okoliczności, że prowadzi on gospodarstwo domowe z żoną, a z przedłożonych do akt decyzji organów podatkowych wynika nawet, że prowadził jej również z dwoma pełnoletnimi synami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów postępowania nie jest bowiem istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Sąd rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy bada nie tylko stan majątkowy i sytuację materialną strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ale także wszystkich osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Tym bardziej, że zgodnie z art. 23 KRiO małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (o czym skarżący był zresztą pouczony w wezwaniu z dnia 7 maja 2009 r.). Przypomnieć również należy, że skarżący wyzbył się nieodpłatnie na rzecz swego syna składników majątkowych, które służyły mu do prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem mając na uwadze powyższe oraz treść art. 87 KRiO ("Rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie") to raczej syn, aktualnie czerpiący korzyści z ww. składników, winien wspierać finansowo skarżącego. W świetle powyższego zauważyć należy, że wnioskodawca, oprócz przedłożenia zaświadczenia o dochodzie współmałżonki, nie przedstawił i nie udokumentował sytuacji finansowej oraz majątkowej innych osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe, w tym nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom samotnym, bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Sam wnioskodawca przyznał, iż wszystkie jego zadłużenia są spłacane terminowo, a zatem z tego samego źródła sfinansować może także koszty postępowania. Obniżenie standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów postępowania nie można utożsamiać z uszczerbkiem w swoim niezbędnym utrzymaniu. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.