III SA/Wr 230/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) Protokolant Renata Sawińska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 lutego 2009 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania J. Z. z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. O S we W zarządził umieszczenie E K chorej na[...]\ , w Z P (S P w L ), w którym to skarżąca przebywała do [...] r. W dniu[...] ., skarżąca została umieszczona w S P we W , a następnie - na mocy kolejnego postanowienia O S we W z dnia [...] r. - w W S dla N i P Ch w L . Jak wynika z oświadczenia D tego S , E K nie jest jednak osobą ubezwłasnowolnioną (ani całkowicie, ani częściowo - k. 46 akt sądowych). W dniu [...] r. skarżąca upoważniła syna S D do zamiany z S U mieszkania lokatorskiego przy ul. [...] we W na mieszkanie przy ul. [...] we W . Ponadto przekazała na rzecz S U zdeponowany w S M j "..." wkład mieszkaniowy. Następnie, w dniu [...] r., skarżąca notarialnie upoważniła S U do reprezentowania jej osoby w U M G W , w szczególności zaś do "zameldowania osób na pobyt stały w otrzymanym drogą zamiany lokalu mieszkalnym znajdującym się we W przy ul. [...] , jak również do wymeldowania z w/w lokalu osób z pobytu stałego", a także do "przemeldowania jej i syna z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] we W do lokalu [...] we W " (k. 5 akt administracyjnych). S U , działając na podstawie opisanego pełnomocnictwa, dokonał zameldowania J Z w lokalu [...] przy ul. [...] we W , który zamieszkuje tam od [...] Pismem z dnia [...] r. skarżąca cofnęła udzielone S U pełnomocnictwo, gdyż "bez jej wiedzy" zameldował J Z w lokalu przy ul. [...] we W . Decyzją P W z dnia [...] r. (Nr...), wydaną po rozpatrzeniu wniosku E K , orzeczono o odmowie wymeldowania J Z z miejsca pobytu stałego w lokalu [...] przy ul. [...] we W . W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawczyni podniosła, że J Z wymienił zamki do mieszkania i nie wpuszcza do lokalu jej syna S D , który jest tam zameldowany. Mieszkanie jest zadłużone na kwotę [...] zł., z tytułu czynszu za wynajem lokalu od G W . Wskazała nadto, że "to ona opłaca czynsz za swój lokal mieszkalny, a nie lokator". S U wykorzystał natomiast okoliczność, że choruje psychicznie i okresowo leczy się w szpitalu i zameldował bez jej zgody lokatora w mieszkaniu. Tymczasem ona nigdy nie wyrażała zgody na zameldowanie obcych osób w jej dwupokojowym mieszkaniu. Podniosła również, że nie podpisała żadnego pełnomocnictwa dla S U , lecz jedynie "pustą kartkę". Wreszcie wskazała, że skoro Z Z K - wynajmujący, reprezentujący G W jako właściciela spornego mieszkania - nigdy nie wyraził zgody na podnajem J Z spornego lokalu, to nie mógł on zostać w lokalu tym zameldowany. W decyzją z dnia[...] . (Nr...) - wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (powoływany dalej skrótem "k.p.a.") i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm., zwanej w dalszych wywodach jako "u.e.l.d.o.") - po rozpatrzeniu odwołania E K - utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu swojego orzeczenia organ drugiej instancji powołał się na art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o., według którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie spełniła obowiązku wymeldowania się. Organ odwoławczy wywodził, że z ustalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, iż opuszczenie miejsca pobytu stałego musi mieć charakter dobrowolny i trwały. Dobrowolność zakłada istnienie własnego zamiaru osoby wymeldowywanej opuszczenia lokalu. Trwałość winna być natomiast następstwem zamiaru tej osoby, pojmowanego jako wola dająca się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. W ocenie organu drugiej instancji, z materiału dowodowego zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie wynika, że J Z zamieszkuje w miejscu pobytu stałego od [...] r. W spornym lokalu posiada swoje rzeczy, ma do niego swobodny dostęp i tam koncentruje swoje interesy życiowe. Faktu tego - potwierdzonego wywiadem środowiskowych i zeznaniami świadków - nie kwestionuje Zresztą skarżąca, która sama podaje, że J Z w mieszkaniu wymienił zamki i nie wpuszcza do lokalu jej syna. Według organu odwoławczego, podnoszona przez skarżącą kwestia zadłużenia spornego lokalu, jak również fakt, że skarżąca podpisała "pustą kartkę", a nie pełnomocnictwo, pozostają bez znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W aktach sprawy znajduje się bowiem kserokopia notarialnego pełnomocnictwa udzielonego S U , z dnia [...] r., zaś kwestia zadłużenia lokalu nie rzutuje na wydane rozstrzygnięcie. W tej sytuacji W uznał, że brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, gdyż z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby J Z spełniał przesłanki wymeldowania decyzją administracyjną, określone w treści art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. Odwołująca się zaskarżyła decyzję organu drugiej instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie. W skardze twierdziła, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego. Podniosła, że pełnomocnictwo, które podpisała S U , miało jedynie służyć przemeldowaniu jej i syna z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] we W do lokalu [...] przy ul. [...] we W , a zastało wykorzystane do zameldowania tam J Z . Skarżąca podkreśliła, iż jest on dla niej obcym mężczyzną, którego jedynie raz widziała w szpitalu. Przyznała, że w trakcie przepustki ze S w L trwającej od [...] r. podpisała pełnomocnictwo dla S U , który jednak niegodziwie je wykorzystał, gdyż wprowadził do jej mieszkania obcego człowieka. Tymczasem z uwagi na zły stan zdrowia, podpisując pełnomocnictwo, o którym mowa, nie potrafiła właściwie ocenić jego skutków. Skarżąca stwierdziła wreszcie, że to ona, a nie J Z uiszcza opłaty za czynsz oraz media. W odpowiedzi strona przeciwna wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Z takiego uregulowania wynika jednoznacznie, że sąd administracyjny nie może opierać kontroli na innych kryteriach, np. uwzględniając względy słuszności, czy też celowości. Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej - w skrócie - "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez uprawnione do tego organy meldunkowe. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania innych reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż zaskarżone skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W niniejszej sprawie nie można bowiem zarzucić organom meldunkowym naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Przesądzające znaczenie ma w tym przypadku to, że - wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącej - organy ustaliły niewadliwie wszystkie te okoliczności stanu faktycznego, które miały znaczenie dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Skoro przedmiotem sprawy było żądanie wymeldowania zainteresowanego z przedmiotowego lokalu (a nie kwestionowanie prawidłowości zameldowania go w tym lokalu - co trzeba dobitnie podkreślić), organy słusznie przyjęły, że granice koniecznych do ustalenia faktów zakreślone są wyłącznie w art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. Według tego przepisu, organ gminy władny jest wydać (na wniosek strony lub z urzędu) decyzję w sprawie wymeldowania jedynie wobec osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego (lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące) i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle takiego uregulowania jest oczywiste, że podstawową przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia lokalu przez daną osobę, co w rozpoznawanym przypadku w ogóle nie ma miejsca. Z materiału dowodowego zgromadzonego w czasie prowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika bowiem bezspornie, że uczestnik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego objął w posiadanie sporny lokal już w[...] r. i stale w nim nadal zamieszkuje, koncentrując tam swoje interesy życiowe (posiada w nim swoje rzeczy i ma do niego swobodny dostęp). Faktu tego - co zostało słusznie podkreślone przez organy - nie kwestionuje nawet skarżąca,. Znajduje on zresztą swoje odbicie w dodatkowych dowodach (w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym oraz w zeznaniach i oświadczeniach świadków. W tej sytuacji nie ma najmniejszego znaczenia rozważanie ewentualności dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu, skoro do żadnego opuszczenia lokalu w istocie nie doszło (uczestnik postępowania nie manifestuje zresztą w ogóle takiego zamiaru). Legalności zaskarżonych decyzji nie mogą podważyć zarzuty skarżącej o niedopuszczalności zameldowania J Z w spornym lokalu, z uwagi na brak zgody właściciela tego lokalu na jego podnajem i o zadłużeniu tego lokalu. Wymaga bowiem ponownego, silnego zaakcentowania, że przedmiotem rozpoznawanej przez Sąd sprawy nie jest w ogóle kwestia poprawności zameldowania w spornym lokalu, lecz jedynie zagadnienie dopuszczalności wymeldowania uczestnika z tego lokalu. Trzeba również podkreślić, że postępowanie administracyjne zmierzające do zameldowania lub wymeldowania określonej osoby, nie rozstrzyga w ogóle o prawie (tytule prawnym) do mieszkania. Służy ono bowiem wyłącznie ewidencji ludności, która polega m. in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób na terenie kraju (art. 1 ust. 2 u.e.l.d.o.). W wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716), uznającym dawny art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych za niekonstytucyjny, w zakresie związania zameldowania z legitymowaniem się prawem do lokalu, Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się jednoznacznie i kategorycznie za ewidencyjnym (rejestrowym) charakterem czynności meldunkowych. Godzi się również zauważyć, że organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu osób przebywających w lokalu, lecz gromadzi informacje dotyczące danych o miejscu pobytu. Ewidencja ludności jest rejestracją stanu faktycznego i nie stanowi formy kontroli legalności zamieszkania i pobytu, czyli posiadania prawa do korzystania z lokalu. Potwierdzenia faktu pobytu nie należy utożsamiać z wyrażeniem zgody na zamieszkanie. O tej ostatniej kwestii rozstrzygają przepisy prawa cywilnego. Potwierdzenie pobytu jest zatem tylko stwierdzeniem faktu, a nie istnienia uprawnienia i ma charakter wyłącznie dowodowy. Właściciel dla ochrony sowich prywatnych interesów prawnych ma drogę postępowania cywilnego, która służy do doprowadzenia do usunięcia określonej osoby z lokalu (eksmisji). W świetle dotychczasowych wywodów za trafną trzeba również uznać ocenę organów meldunkowych obu instancji, iż okoliczność zadłużenia spornego lokalu nie może mieć wpływu na kierunek załatwienia wniosku strony skarżącej. Dopowiedzieć wreszcie trzeba, że na podobną ocenę zasługują zarzuty dotyczące sposobu zameldowania uczestnika w przedmiotowym lokalu, skoro - co wypada podkreślić kolejny już raz - kwestia ta nie podlega weryfikacji w ramach niniejszej sprawy, wszczętej wnioskiem o wymeldowanie. Skoro wszczęte skargą E K postępowanie sądowe nie dało podstaw do postawienia organom meldunkowym skutecznego zarzutu naruszenia prawa materialnego (lub procesowego), to - stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. - Sąd był zobligowany orzec, jak w sentencji wyroku. ----------------------- 6