III SA/Wr 230/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 października 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie zmiany decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości za lata 2004-2008 1. oddala skargę; 2. przyznaje M. P. – S. – kuratorowi nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowania J. K. wynagrodzenie w kwocie 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści) i nakazuje wypłacić jej z budżetu Skarbu Państwa – Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu; 3. nakazuje skarżącemu M. M. uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 140 zł (słownie: sto czterdzieści) wyłożoną za stronę z budżetu Sądu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta miasta L. Nr [...] z dnia [...] r. dotyczącej zmiany decyzji ostatecznych w sprawie ustalenie podatku od nieruchomości za lata 2004 – 2008. Wyżej wymieniona decyzja, przesłana listem poleconym zarówno na adres M. M. jak i J. K., była dwukrotnie awizowana. W przypadku M. M. awizo nastąpiło w dniach [...] r. i [...] r., a następnie w dniu [...] r. przesyłka została zwrócona do nadawcy jako nie podjęta w terminie. W przypadku J. K. awizo nastąpiło w dniach [...] i [...] r., zaś zwrot przesyłki ze względu na jej niepodjęcie w terminie nastąpił w dniu [...] r. Z adnotacji dokonanych na załączonych do akt sprawy kopertach i potwierdzeniach odbioru wynika ponadto, że w obu przypadkach zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej umieszczano w skrzynkach pocztowych adresatów. Niezależnie od podjętych wyżej działań w dniu [...] r. oryginał zaskarżonej decyzji został odebrany w urzędzie przez M. M., co zostało potwierdzone jego własnoręcznym podpisem. Wydanie decyzji nastąpiło na prośbę strony. Okoliczności te zostały opisane w zawartej w aktach sprawy notatce służbowej sporządzonej przez pracownika urzędu. W złożonym odwołaniu z dnia [...] r. M. M. twierdził, że wskazana wyżej decyzja została mu skutecznie doręczona dopiero w dniu [...] r. W uzasadnieniu dowodził, że momentem decydującym o doręczeniu decyzji jest doręczenie jej oryginału. Skoro oryginał doręczono mu w dniu [...] r. zatem ten dzień należy uznać za dzień doręczenia i od tego dnia liczyć termin do wniesienia odwołania. Składając więc odwołanie w dniu [...] r. w jego ocenie nie uchybił terminowi do jego wniesienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w uzasadnieniu postanowienia wskazało, że w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wskazane w art. 150 Ordynacji podatkowej dotyczące uznania za skuteczne doręczenia decyzji Prezydenta miasta L. z dnia [...] r. w sposób zastępczy. Listy polecone, którymi przesłano decyzję M. M. i J. K. były awizowane właściwie. Ma to swoje odzwierciedlenie w postaci stosownych adnotacji na formularzu "Potwierdzenia odbioru" tych przesyłek oraz kopertach, które znajdują się w aktach sprawy. W tej sytuacji uznać należy, że doręczenie zastępcze decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. M. M. nastąpiło w dniu [...] r. (pierwsze awizo w dniu [...] r.), natomiast J. K. w dniu [...] r. (pierwsze awizo w dniu [...] r.). Fakt, że podatnik odebrał oryginał powyższej decyzji po tej dacie nie wywołuje żadnego skutku prawnego. Brzmienie przepisu art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej i zaistniały w sprawie stan faktyczny nie nasuwa żadnych wątpliwości co do skuteczności doręczenia zastępczego. W opinii organu termin 14-dniowy do wniesienia odwołania na decyzję uznaną za doręczoną w doręczeniu zastępczym upłynął odpowiednio z dniem [...] r. (dla M. M.) i z dniem [...] r. (dla J. K.). Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się M. M. i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W uzasadnieniu skarżący zarzucił rozstrzygnięciu Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w L., że o decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2004 - 2008 dowiedziałe się na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Urząd Miasta w L. który otrzymał listem poleconym. Decyzji natomiast w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2004 - 2008 nigdy wcześniej nie otrzymał. Skarżący wskazał, że nie otrzymał również ani jednego zawiadomienia z poczty o przesyłce poleconej. W dniu [...] r. udał się osobiście do Urzędu Miasta do referatu podatków i poprosił o wydanie mi oryginału decyzji który otrzymał. Skarżący podkreślił, że nie znając treści i faktu wydania decyzji w sprawie podatków za lata 2004 – 2008 z dnia [...] r. nie mógł wcześniej złożyć od niej odwołania. Odwołanie od tej decyzji wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. po otrzymaniu oryginału decyzji w dniu [...] r. Skarżący prosił o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. podtrzymało dotychczas zajmowane stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął tej sprawie następujące stanowisko. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Przedmiotem rozpatrywania jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego z dnia [...] r. Istota sporu sprowadza się więc do wyjaśnienia przez skład orzekający, czy ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji, które przesądziły o uznaniu, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu, są prawidłowe. Przystępując do rozpatrywania tej sprawy, w pierwszej kolejności należało podkreślić, że prawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "o.p.". Zgodnie z przywołanym przepisem konsekwencją stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest pozostawienie go bez rozpatrzenia. Wydając rozstrzygnięcie na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. organ odwoławczy bada wyłącznie, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia, organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest zatem zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika to z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. (por. B. Brzeziński, N. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska, J. Orłowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. TNOIK, Toruń 2007, tom II s. 492-498). Istnienie tej obiektywnej przesłanki uzasadniającej zastosowanie w tej sprawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. podlega więc badaniu przez Sąd orzekający w sprawie. Podkreślenia wymaga, że podstawę do wydania tego rodzaju postanowienia stanowi prawidłowe ustalenie daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, daty złożenia odwołania od tej decyzji oraz oceny czy zachowany został czternastodniowy termin do wniesienia odwołania (art.223 § 2 pkt 1 o.p.). Przedmiotem sporu w tej sprawie była data doręczenia decyzji organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., powołując się na treść przepisu art. 150 § 2 o.p., przyjęło fikcję prawną doręczenia w dniu [...] r., odmiennie skarżący wskazywał dzień [...] r. jako datę doręczenia decyzji, bowiem w tym dniu odebrał ją w siedzibie organu podatkowego pierwszej instancji. W tym miejscu uzasadnienia należy wskazać, że przepis art. 150 o.p. wprowadził fikcję prawną doręczenia przesyłki w razie niemożności dokonania bezpośredniego jej doręczenia adresatowi. Polega ona na tym, że poczta miała obowiązek przechowywać pismo przez czternaście dni w swojej placówce pocztowej (art. 150 § 1 pkt 1 o.p.) i dwukrotnie zawiadomić adresata o pozostawieniu przesyłki, powtórnie w razie niepodjęcia pisma w terminie siedmiu dni (art. 150 § 1a); zawiadomienie o pozostawieniu pisma (na poczcie) umieścić w pocztowej skrzynce oddawczej adresata (art.150 § 2). W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu pozostawienia pisma w placówce pocztowej, a samo pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 zdanie drugie). Z treści przywołanego przepisu wynika, że przesłankę doręczenia pisma w sposób w nim wskazany stanowi brak możliwości doręczenia pisma w trybie wskazanym w art. 148 (w sposób właściwy) lub 149 ( w sposób zastępczy) o.p. Dodatkowo przesłankami skuteczności doręczenia opisanego w art. 150 o.p. są złożenie pisma na okres 14 dni, w tym przypadku w placówce pocztowej, pozostawienie zawiadomienia o tym fakcie w jednym z miejsc wskazanych w tym przepisie, z tym że ostatni warunek zostanie spełniony tylko, gdy zawiadomienie zostanie skierowane do adresata dwukrotnie. Wyłącznie spełnienie tych wszystkich przesłanek pozwala na przyjęcie, że pismo zostało doręczone. W ocenie składu orzekającego ustalenia poczynione przez organ odwoławczy i prowadzące w konsekwencji do wydania postanowienia, w którym stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania są prawidłowe. Z lektury akt sprawy wynika, że decyzja podatkowa z dnia [...] r. Nr [...] została wysłana listem poleconym za pośrednictwem poczty na wskazany przez skarżącego adres, adresat został zawiadomiony o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej dwukrotnie ([...] r. oraz [...] r.- podwójne awizo). W dniu [...] r. przesyłka została zwrócona do nadawcy jako nie podjęta w terminie. W myśl przywołanego przepisu art. 150 § 2 zd. 2 organ podatkowy drugiej instancji przyjął, że doręczenie decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. zostało skutecznie dokonane wobec skarżącego w dniu [...] r., z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu licząc od pierwszego powiadomienia adresata o przesyłce (w rozpatrywanej sprawie pierwsze awizo nastąpiło w dniu [...] r.). W konsekwencji termin do wniesienia odwołania, na podstawie art. art. 223 § 2 o.p. upłynął skarżącemu w dniu [...] r. Z tego powodu organ odwoławczy do którego odwołanie skarżącego wpłynęło w dniu [...] r. był zobowiązany do stwierdzenia na podstawie art. 228 §1 pkt 2 o.p., że zostało ono złożone z uchybieniem terminu. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony (brak stosownego wniosku), stanowi rażące naruszenie prawa (art 247 § 1 pkt 3). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości (art. 128 o.p.). Nie zasadne jest natomiast twierdzenie skarżącego, który przyjmuje, że w sytuacji, kiedy osobiście odebrał oryginał decyzji w dniu [...] r. termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg od tej daty. Uwzględnienie takiego stanowiska prowadziłoby bowiem do naruszenia art. 150 o.p., przepisu zapobiegającemu tamowaniu biegu postępowania podatkowego i w efekcie zasady trwałości decyzji, która ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Skarżący miał możliwość odebrania decyzji w określonym czasie, miał też możliwość na podstawie art. 162 o.p. wnosić o przywrócenie uchybionemu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji z dnia [...] r., z takiej możliwości jednak nie skorzystał. Z powyższych przyczyn Sąd przyjął ,że organ odwoławczy w niniejszej sprawie działał na podstawie i w granicach prawa i z tego powodu na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.