III SA/Wr 239/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca) Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 października 2012 r. sprawy ze skargi V. L. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie zajęcia samochodu w postępowaniu celnym oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez V. L. (zwanego dalej: "skarżącym") jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. (nr [...]), którym – po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez skarżącego – utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego we W. (nr [...]) o zajęciu w postępowaniu celnym samochodu osobowego marki ROLLS ROYCE o numerze nadwozia [...] i roku produkcji 1994 r. w celu zabezpieczenia ciążących na nim należności celnych i podatkowych. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Dyrektor Izby Celnej we W. przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Naczelnik Urzędu Celnego we W. w dniu [...] r. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie dotyczącej uregulowania statusu celnego samochodu osobowego marki ROLLS ROYCE o numerze nadwozia [...] i roku produkcji 1994 r. ujawnionego w dniu [...] r. przez funkcjonariuszy Izby Celnej we W. na terenie posesji przy ul. B. we W. W chwili kontroli celnej pojazdem dysponował skarżący. W stosunku do skarżącego wszczęto postępowanie karnoskarbowe, które zakończyło się postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. – [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...] o umorzeniu postępowanie w przedmiocie nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny wskazanego pojazdu z uwagi na przedawnienie karalności, zaś postanowieniem z dnia [...] r., orzeczono o wydaniu wskazanego pojazdu skarżącemu jako osobie uprawnionej do jego posiadania na terenie Polski. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu zarzucił, że organ I instancji po raz kolejny wszczął postępowanie w sytuacji, gdy postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla W. – [...] umorzył postępowanie z uwagi na przedawnienie karalności. Zdaniem skarżącego nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt, że Sąd Okręgowy we W. uchylił pierwotną decyzję Sądu Rejonowego o przepadku pojazdu, a Sąd Rejonowy dla W. – [...] II Wydział Karny nakazał jego wydanie. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej we W., uwzględniając wniosek skarżącego, który przedłożył zwolnienie lekarskie z dnia [...] r., przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia [...] r. Postanowienie to skutecznie doręczono skarżącemu w dniu [...]r. Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Celnej we W. wydał w dniu [...] r. (Nr [...]) postanowienie utrzymujące w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji nie zgodził się z zarzutem skarżącego, że organ I instancji po raz kolejny z niewiadomych przyczyn wszczął postępowanie celne, gdyż jak to wynika z akt sprawy, dotychczas w sprawie skarżącego prowadzone było jedynie postępowanie karnoskarbowe, a nie jak to podnosi skarżący postępowanie celne. Dalej organ II instancji przywołał treść art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) oraz art. 37 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny i wskazał, że przyczyną zajęcia pojazdu było zabezpieczenie realizacji przepisów postępowania celnego, ponieważ na pojeździe tym ciążą należności celne i podatkowe. Następnie wyjaśnił, że każdy towar niewspólnotowy wprowadzony na obszar celny wspólnoty musi otrzymać dopuszczalne dla niego przeznaczenie celne (np. procedurą celną dopuszczenia do obrotu). Uregulowanie zaś sytuacji prawnej wskazanego pojazdu poprzez nadanie mu przeznaczenia celnego możliwe będzie po przeprowadzeniu postępowania przez organ I instancji, a zajęcie pojazdu ma na celu zabezpieczenie skuteczności wykonania wszczętego postępowania celnego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i zarzucił, że jest ono przykładem instrumentowanego i niedopuszczalnego stosowania prawa i prowadzi do sytuacji, w której "pozostaje w sytuacji bez wyjścia prawnego". Podniósł także, że zaskarżone postanowienie jest przejawem działania mającego na celu "ominięcie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] II Wydział Karny sygn. akt II KS 38/08 nakazującego wydanie pojazdu marki ROLLS ROYCE". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Skarżący, w piśmie procesowym z dnia [...] r., podtrzymał zarzuty skargi i podniósł dodatkowo, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem zasad wyrażonych w art. 8 i 12 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że z niekwestionowanego w sprawie stanu faktycznego wynikało, że pojazd marki ROLLS ROYCE, którym w chwili kontroli celnej dysponował skarżący, wprowadzony został na obszar celny Wspólnoty przez nieustaloną osobę na zasadzie nieudokumentowanej odprawy czasowej i na kanadyjskich tablicach rejestracyjnych. Spór w tym stanie faktycznym pomiędzy stronami sprowadzał się do zastosowania w sprawie art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622 ze zm.). Skarżący zarzucił, że organy celne stosując przywołany przepis, nie wykonały prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] II Wydział Karny sygn. akt [...] nakazującego wydanie pojazdu marki ROLLS ROYCE. Z kolei zdaniem organów celnych skarżący nie dostrzega odmienności i odrębności postępowań, tj. umorzonego postępowania karnoskarbowego oraz prowadzonego postępowania celnego, mającego na celu ustalenie statusu celnego wskazanego pojazdu i w tym celu jego zajęcie w trybie art. 30 ust. 1 i 2 Prawa celnego. Dla rozstrzygnięcia tego sporu koniecznym jest w pierwszej kolejności wyjaśnienie, że wskazane wyżej postanowienie Sądu Rejonowego dla W. – [...] odnosiło się – tylko i wyłącznie - do umorzonego wobec przedawnienia karalności postępowania karnoskarbowego i nie wywiera dalej idących skutków prawnych, w tym zwłaszcza co do statusu celnego wspomnianego samochodu. Zajęcie pojazdu nastąpiło w ramach odrębnie prowadzonego postępowania celnego, mającego na celu ustalenie statusu celnego samochodu osobowego marki ROLLS ROYCE o numerze nadwozia [...] i roku produkcji 1994 r., którym w chwili kontroli celnej dysponował skarżący. Dlatego też zarzut niewykonania w prowadzonym postępowaniu celnym postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowy dla W. – [...] o zwrocie pojazdu na potrzeby postępowania karnoskarbowego, należy uznać za oczywiście bezzasadny. W dalszej części uzasadnienia koniecznym jest wskazanie na treść art. 58 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. UE.L. z 1992 Nr 302, poz. 1), który stanowi, że "jeżeli przepisy nie stanowią inaczej, towary, niezależnie od ich rodzaju, ilości, pochodzenia, miejsca wysyłki lub miejsca przeznaczenia, mogą w każdym czasie na określonych warunkach otrzymać przeznaczenie celne". Zgodnie z natomiast z ust. 2 przepis ten "nie stanowi przeszkody dla stosowania zakazów lub ograniczeń wynikających ze względów moralności publicznej, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia, życia osób i zwierząt lub ochrony roślin, ochrony dóbr narodowych mających wartość artystyczną, historyczną lub archeologiczną albo ochrony własności przemysłowej i handlowej". Ustanowione we Wspólnocie lub w państwach członkowskich przepisy prawa celnego stosuje się w handlu z państwami trzecimi bez uszczerbku dla przepisów szczególnych ustanowionych w innych dziedzinach (art. 1 tiret pierwsze Wspólnotowego Kodeksu Celnego). Definicję przeznaczenia celnego określa art. 4 pkt 15 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, zgodnie z którym przeznaczenie celne towaru oznacza: a) objęcie towaru procedurą celną, b) wprowadzenie towaru do wolnego obszaru celnego lub do składu wolnocłowego, c) powrotny wywóz towaru poza obszar celny Wspólnoty, d) zniszczenie towaru, e) zrzeczenie się towaru na rzecz Skarbu Państwa. Definicję procedury celnej określa natomiast pkt 16 tego przepisu, który stanowi, że procedura celna oznacza: a) dopuszczenie do obrotu, b) tranzyt, c) skład celny, d) uszlachetnianie czynne, e) przetwarzanie pod kontrolą celną, f) odprawę czasową, g) uszlachetnianie bierne, h) wywóz. Z kolei w myśl art. 37 Wspólnotowego Kodeksu Celnego towary wprowadzane na obszar celny Wspólnoty podlegają, od chwili ich wprowadzenia, dozorowi celnemu. Wprowadzenie towarów na obszar celny Wspólnoty następuje z chwilą ich faktycznego przywozu na obszar celny Wspólnoty. Fakt wprowadzenia towarów powoduje z mocy prawa powstanie uprawnień i obowiązków dla organów celnych oraz dla innych podmiotów prawa. Wprowadzenie towarów jest czynnością faktyczną, która inicjuje swoisty okres przejściowy w sytuacji celnoprawnej towarów. Okres ten kończy się wraz z nadaniem towarom jednego z przeznaczeń celnych. Z uwagi na nieuregulowaną sytuację celnoprawną (a w następstwie również podatkowoprawną towarów) towary wprowadzone na obszar celny, którym nie nadano jeszcze przeznaczenia celnego podlegają dozorowi celnemu (po nadaniu towarom przeznaczenia celnego dozór może być kontynuowany, w zależności m.in. od tego, jakie przeznaczenie zostało danemu towarowi nadane). Objęcie towarów dozorem celnym wiąże się natomiast z możliwością przeprowadzenia stosownych kontroli przez organy celne. Wreszcie stosownie do treści art. 30 Wspólnotowego Kodeksu Celnego "Jeżeli zgodnie z przepisami Wspólnotowego Kodeksu Celnego organ celny jest obowiązany podjąć działania zmierzające do uregulowania sytuacji towaru, może dokonać jego zajęcia" (ust. 1). "Zajęcie towaru może być dokonane bez względu na prawa osób trzecich i z pierwszeństwem przed wszystkimi obciążeniami i przywilejami" (ust. 2). "Zajęcie towaru następuje w drodze postanowienia, które może być w każdym czasie uchylone lub zmienione" (ust. 3). "Na postanowienie w sprawie zajęcia towaru przysługuje zażalenie" (ust. 4). "W sprawach o zajęcie towaru, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące zajęcia ruchomości" (ust. 5). Z treści przywołanych wyżej przepisów wynika zatem bezspornie, że każdy towar sprowadzony na teren Wspólnoty powinien otrzymać przeznaczenie celne. Oznacza to, że towar powinien być objęty bądź procedurą celną, bądź wprowadzony do wolnego obszaru celnego lub do składu wolnocłowego, bądź powinien podlegać powrotnemu wywozowi poza obszar celny Wspólnoty, zniszczeniu albo też zrzeczeniu na rzecz Skarbu Państwa. O przepadku towaru na rzecz Skarbu Państwa orzeka, na wniosek organu celnego, sąd, stosując przepisy kodeksu postępowania cywilnego (art. 31 ust. 2 zdanie pierwsze Prawa celnego). Przenosząc powyższe uwagi o charakterze ogólnym na grunt rozpoznawanej sprawy, zauważyć trzeba, że samochód marki ROLLS ROYCE, którym w chwili kontroli celnej dysponował skarżący – jak każdy towar – musi otrzymać dopuszczalne dla niego przeznaczenie celne. Uregulowanie zaś sytuacji prawnej pojazdu poprzez nadanie mu przeznaczenia celnego (np. procedurą celną dopuszczenia do obrotu) możliwe będzie dopiero wówczas, gdy zostanie przeprowadzone postępowanie celne przez organ I instancji. Zajęcie pojazdu na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego ma natomiast na celu zabezpieczenie skuteczności wykonania wszczętego postępowania celnego zmierzającego do ustalenia statusu celnego tego pojazdu, a co ważniejsze stanowi realizację uprawnień organów celnych wykonywanych w ramach dozoru celnego, o którym mowa w treści art. 37 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Należy podkreślić, że wdrożenie procedury "uregulowania sytuacji towaru" przesądza o tym, gdzie zostanie umieszczony zajęty towar. Niezależnie od woli właściciela, towar zostaje umieszczony w depozycie urzędu celnego (art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa celnego). Właściciel nie jest informowany, jak długo towar będzie przechowywany. Co się tyczy zarzutów naruszenia art. 8 i 12 K.p.a. w pierwszej kolejności wskazać należy, że do postępowań w sprawach celnych zastosowanie znajdują przepisy Ordynacji podatkowej, a nie tak jak wskazał skarżący przepisy postępowania administracyjnego (art. 73 ust. Wspólnotowego Kodeksu Celnego). Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując oceny postępowania prowadzonego przez organy celne w świetle analogicznych przepisów Ordynacji podatkowej, nie stwierdził, aby organy te dopuściły się naruszenia art. 121, art. 123, art. 125. Dotychczasowe postępowanie celne prowadzone było bowiem na podstawie obowiązujących przepisów prawa materialnego. Zaskarżone postanowienie – co trzeba zaznaczyć – ma charakter wpadkowy i nie rozstrzyga o sytuacji prawnej zajętego pojazdu. Na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie mogły mieć wpływu zarzuty skarżącego, że "od pięciu lat samochód jest w posiadaniu Urzędu Celnego" – jeśli weźmie się pod uwagę to, że zabezpieczenie pojazdu było wynikiem środków prawnych zastosowanych w postępowaniu karnoskarbowym i skarżący mógł kwestionować zatrzymanie samochodu w postępowaniu karnym. Niezależnie od tego – co także wymaga odnotowania – skarżący przez cały ten okres nie podjął żadnych działań mających na celu uregulowanie statusu celnego samochodu poprzez nadanie mu odpowiedniego przeznaczenia celnego. Mając powyższe na uwadze Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organów celnych naruszeń podniesionych przez skarżącego w skardze, w tym w szczególności naruszenia art. 30 ust. 1 i 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Z tych względów skarga, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.