III SA/Wr 239/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak, Maciej Guziński (sprawozdawca), Protokolant referent Aneta Szmyt, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 października 2018 r. sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z [...] lutego 2018 r. ([...]), wydanym na postawie art. 134 w związku z art. 129. § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm.; dalej: kpa), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od, wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Sekretarza Miasta W. z [...] stycznia 2018 r. ([...]), odmawiającej umorzenia należności pieniężnych z tytułu zwrotu przyznanych środków PFRON na rozpoczęcie działalności gospodarczej, wynikających z umowy nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., w kwocie 50 000 zł, wraz z odsetkami, Wskazano, że zgodnie z art. 39 kpa, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Z kolei w myśl art. 40 § 1 kpa, pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Według art. 42 § 1 kpa, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 kpa). Aby uznać za skuteczne doręczenie w trybie art. 43 kpa przesyłki odebranej przez domownika, osoba odbierająca przesyłkę musi być pełnoletnia, musi pokwitować odbiór przesyłki, a także musi się podjąć oddania pisma adresatowi. Podniesiono, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, jeżeli dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, to oznacza, że podjął się on doręczenia tej przesyłki adresatowi. Przy czym datą doręczenia jest data widniejąca na potwierdzeniu odbioru i nie ma przy tym znaczenia, kiedy przesyłka listowa doręczona do rąk domownika została przekazana adresatowi. A zatem to data doręczenia pisma dorosłemu domownikowi (sąsiadowi lub dozorcy domu), a nie data dotarcia tego pisma do rąk adresata, ma rozstrzygające znaczenie dla oceny, czy środek odwoławczy został wniesiony w terminie ustawowym. Okoliczność, że dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu stanowiska podniesiono, że w sprawie wskazana decyzja z [...] stycznia 2018 r organu pierwszej instancji została doręczona, w trybie art. 43 kpa, dorosłemu domownikowi - [...] strony - 31 stycznia 2018 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru tej decyzji). Decyzja była prawidłowo zaadresowana, zawierała także pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia oraz o sposobie i terminie jego wniesienia. Termin do wniesienia odwołania upływał, zgodnie z art. 57 § 1 kpa, 14 lutego 2018 r. (środa). Natomiast odwołanie zostało złożone osobiście w siedzibie organu pierwszej instancji 16 lutego 2018 r. (prezentata przyjęcia), a zatem dwa dni po upływie ustawowego terminu. Samo odwołanie zostało sporządzone 15 lutego 2018 r., a zatem też już po upływie terminu do jego wniesienia. Natomiast strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarżący wniósł o uchylenia postanowienia Kolegium w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła bezzasadność. Podniósł w uzasadnieniu, że w czasie składania przez niego odwołania w W. i w całym kraju panowała grypa. W tym okresie był chory, a ciężki i skomplikowany przebieg schorzeń grypowych i pogrypowych spowodował w jego przypadku uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Ponadto wskazał, że decyzję organu pierwszej instancji odebrała jego żona - a zatem wbrew stanowisku Kolegium, termin do wniesienia odwołania nie upłynął. Do skargi załączono kserokopię zaświadczenia lekarskiego z [...] kwietnia 2018 r. o niezdolności do pracy z powodu choroby, w okresie od 1 lutego 2018 r. do 7 lutego 2018 r. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymał stanowisko w sprawie. Odnosząc się do argumentów dotyczących przyczyn opóźnienia złożenia odwołania związanych z chorobą skarżącego Kolegium zauważa, że nie mogą być one brane pod uwagę na tym etapie postępowania. Strona nie złożył bowiem, przewidzianej w art. 58 § 1 kpa, prośby o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Taką prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7. dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2 tego przepisu). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 kpa). Podniesiono w uzasadnieniu, że w stanie prawnym i faktycznym sprawy uwzględnienie przez Kolegium podniesionych na etapie skargi do sądu administracyjnego argumentów dotyczących przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie jest dopuszczalne. Na uwzględnienie nie zasługuje również argument braku uchybienia terminowi do wniesienia odwołania przez stronę, z uwagi na fakt, że decyzja organu pierwszej instancji została odebrana przez jego żonę. Wskazano w tym zakresie na zasady doręczania pism w trybie art. 43 kpa i jego skutki prawne. Aby uznać za skuteczne doręczenie w trybie art. 43 kpa przesyłki odebranej przez domownika, osoba odbierająca przesyłkę musi być pełnoletnia, musi pokwitować odbiór przesyłki, a także musi się podjąć oddania pisma adresatowi. Wyjaśniono też, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych datą doręczenia jest data widniejąca na potwierdzeniu odbioru i nie ma przy tym znaczenia, kiedy przesyłka listowa doręczona do rąk domownika została przekazana adresatowi. W rozpatrywanej sprawie natomiast nie ulega wątpliwości, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2018 r. została doręczona dorosłemu domownikowi - żonie strony - 31 stycznia 2018 r., w sposób przewidziany w art. 43 kpa. Odwołanie zostało złożone osobiście przez stronę w siedzibie organu pierwszej instancji 16 lutego 2018 r., zatem dwa dni po upływie ustawowego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 i 2, 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. 2017 r., poz. 1369, ze zm. – w skrócie – "p.p.s.a."). Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego orzeczenia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Uwzględniając powyższe regulacje należało przyjąć, że skarga jest niezasadna. Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Wskazać należy, że od decyzji organu I instancji przysługuje stronie odwołanie do organu II instancji. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia stronie decyzji, za pośrednictwem organu, który tę decyzję wydał (art. 129 § 2 kpa). Organ odwoławczy, po przekazaniu mu odwołania, zobowiązany jest - przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy w związku ze złożeniem środka odwoławczego - w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, a w przypadku przekroczenia wskazanego terminu ustawowego do stwierdzenia, iż odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu (art. 134 kpa). Niedotrzymanie zawitego terminu wynikającego z treści ww. przepisu powoduje ujemne skutki procesowe w postaci utraty prawa do wniesienia odwołania Rozpoznanie bowiem odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony na wniosek strony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji odwoławczej. Podkreślić należy, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 kpa. Ciężar dowodu zachowania terminu do złożenia odwołania ciąży na stronie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w świetle zdefiniowanych powyżej kryteriów weryfikacji orzeczeń administracji, Sąd I instancji stwierdził, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane zgodnie z art. 134 kpa. Decyzja organu I instancji z [...] stycznia 2018 r. zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i trybie jej zaskarżenia do organu II instancji (wniesienia odwołania). Powyższa decyzja została doręczona zgodnie z przepisami kpa, w trybie art. 43 kpa dorosłemu domownikowi - żonie skarżącego. Zgodnie z art. 43 kpa, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Przewidziana w tym artykule zastępcza forma doręczenia, rodzi domniemanie, że osoba wskazana w potwierdzeniu odbioru pisma jako dorosły domownik, która pokwitowała odbiór, przyjęła je w celu oddania adresatowi. W konsekwencji przyjmuje się, że pismo zostało doręczone adresatowi w terminie odbioru przez dorosłego domownika. W sprawie, decyzja została doręczona dorosłemu domownikowi - żonie skarżącego. Dowodem tego jest dokument urzędowy w postaci prawidłowo wypełnionego przez pracownika operatora pocztowego zwrotnego potwierdzenia odbioru. (zwrotne potwierdzenie odbioru tej decyzji). Decyzja była prawidłowo zaadresowana, zawierała także pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia oraz o sposobie i terminie jego wniesienia. Jak wynika z akt sprawy została doręczona - 31 stycznia 2018 r. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem, zgodnie z art. 57 § 1 kpa, 14 lutego 2018 r. (środa). Natomiast odwołanie zostało złożone osobiście przez skarżącego w siedzibie organu pierwszej instancji 16 lutego 2018 r., a zatem dwa dni po upływie ustawowego terminu. Wskazać należy, że odwołanie nie zawierało wniosku strony o powrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej (wniesienia odwołania). Strona nie złożyła takiego wniosku do organu. W tej sytuacji, w opisanym stanie prawnym i faktycznym, uwzględnienie przez Kolegium jak i Sąd podniesionych na etapie skargi do sądu administracyjnego argumentów dotyczących przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie jest dopuszczalne. Okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w naruszeniu terminu zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji nie mogą być przedmiotem postępowania w trybie art. 134 kpa, a jedynie podstawą ustaleń i ocen w postępowaniu w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58- 60 kpa). Skarżący jednak w sprawie takiego wniosku nie złożył. Podkreślić należy także, że w granice sprawy wywołanej skargą na postanowienie wydane na podstawie art. 134 kpa (uchybienie terminu do wniesienia odwołania) są wyznaczone przez formalno-procesowy charakter, przedmiot i treść rozstrzygnięcia o zachowaniu terminu do jego wniesienia. W tym sensie sprawa, zawisła w konsekwencji skargi strony na powyższe postanowienie, ma niewątpliwie w tym wypadku wymiar formalny i ogranicza się do zagadnień procesowych związanych z terminowością wniesienia środka odwoławczego. Nie jest zatem dopuszczalna kontrola legalności postanowienia wydanego na podstawie art. 134 kpa, przez obejmowanie tą kontrolą także decyzji organu pierwszej instancji z [...] stycznia 2018 r. Naruszenie powyższego "rozgraniczenia" sprawy materialnej rozstrzygniętej decyzją administracyjną oraz sprawy formalnej rozstrzygniętej zaskarżonym postanowieniem dotyczącym procesowych warunków dopuszczalności odwołania od powyższej decyzji, w administracyjnym toku instancji skutkowałoby obejściem przepisów statuujących przesłanki dopuszczalności zaskarżenia decyzji administracyjnych. Mając na względzie zaprezentowane powyżej ustalenia, nie można, jak chce skarżący, mówić w sprawie o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi nie są zasadne, gdyż organy w toku postępowania nie naruszyły prawa w zakresie, o jakim mowa na wstępie niniejszych wywodów. Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.