III SA/Wr 24/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska, , , po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 6 grudnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej towaru i określenia kwoty wynikającej z długu celnego i prawidłowej kwoty podatku VAT p o s t a n a w i a Umorzono postępowanie. Decyzją z dnia 27 października 2003 r. Wójt Gminy Ś. zatwierdził postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości - ustalenia granic działki 584 (droga), stanowiącej własność Gminy Ś. oraz innych działek, w tym działek nr 581 i 582, stanowiących własność K. K. - w celu ustalenia przebiegu drogi gminnej. K. K. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem zawartym w powyższej decyzji skorzystała z uprawnienia, o którym mowa w art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086) i zażądała przekazania sprawy sądowi, a ponadto unieważnienia postępowania rozgraniczeniowego. W tym stanie rzeczy Wójt Gminy Ś. pismem z dnia 12 stycznia 2004 r. przekazał akta sprawy Sądowi Rejonowemu w Ś. Zawiadomieniem z dnia 21 czerwca 2004 r. Sąd Rejonowy w Ś. poinformował Wójta Gminy Ś. o zwrocie wniosku K. K. o rozgraniczenie nieruchomości oraz zwrócił akta administracyjne. W związku z powyższym Wójt uznał, że K. K. wycofała sprzeciw od decyzji i ponownie przesłał decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości stronom postępowania administracyjnego informując strony pismem z dnia 21 lipca 2004 r., że decyzja ta stała się z dniem 6 lipca 2004 r. ostateczna i podlega wykonaniu. W dniu 13 grudnia 2004 r. K. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Wójta Gminy Ś. z dnia 27 października 2003 r. zarzucając, iż jest ona "nielegalna oraz ogłoszona została w sposób sprzeczny z obowiązującymi procedurami". Skarżąca zarzuciła powyższej decyzji stronniczość podnosząc, że nie prowadzono z nią żadnych konsultacji i nie rozpatrzono innych możliwości ustalenia przebiegu drogi gminnej. Ponadto skarżąca zaprzeczyła, jakoby kiedykolwiek wycofywała z Sądu Rejonowego w Ś. sprzeciw od zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Właściwość sądów administracyjnych w sposób ogólny została wskazana w art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez stwierdzenie, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Szczegółowo zakres tej kontroli określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej w skrócie p.s.a.), w myśl którego obejmuje ona orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej: 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Istotą sądowej kontroli działalności administracji publicznej jest ocena legalności i prawidłowości działań organów administracji w sprawach, których załatwienie merytoryczne we wszystkich instancjach należy do tych organów. Wynika to z charakteru spraw, do których załatwienia właściwe są organy administracji publicznej - tzn. że przedmiotem rozpoznania ze strony tych organów są sprawy administracyjne. W ramach kontroli sąd administracyjny nie może zastępować organu i rozstrzygać sprawy co do meritum. Od kontroli sądowoadministracyjnej należy natomiast odróżnić sytuację, w której określone sprawy należące pierwotnie do właściwości organów administracji publicznej, podlegają - ze względu na swój charakter oraz na mocy przepisów prawa - merytorycznemu rozpoznaniu przez sad powszechny. W takim wypadku sąd powszechny nie działa w trybie kontroli tych decyzji w znaczeniu wskazanym powyżej, ale jest powołany do ponownego (lub \\ niektórych przypadkach - dalszego) załatwienia sprawy, w tym także do wydania orzeczenia o istocie sprawy. W świetle regulacji ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.) możliwe są trzy trybj rozgraniczenia nieruchomości: w drodze ugody zawartej przez strony (właścicieli nieruchomości), poprzez decyzję administracyjną - przypadku, o którym mowa w art. 33 ust. 1 ustawy oraz w wyniku postępowania o rozgraniczenie przed sądem powszechnym (w wypadkach, o których mowa w art. 33 ust. 3 i 34 ustawy). Tryb administracyjny jest właściwy w sprawach o rozgraniczenie nieruchomości wówczas. gdy spełnione są warunki, określone w art. 33 ust. 1 ustawy, tj. jeżeli właściciele nic zawarli ugody, natomiast przebieg granicy można ustalić na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. W razie, gdy w/w przesłanki zostaną spełnione, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości. Jednocześnie możliwość wiążącego rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu w drodze decyzji administracyjnej została przez ustawodawcę ograniczona do sytuacji, gdy strony są "zadowolone" z ustalenia przebiegu granicy i nie zamierzają kwestionować decyzji wydanej w tej sprawie. W myśl bowiem art. 33 ust. 3 powołanej ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne strona niezadowolona z przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w sprawie, przekazania sprawy sądowi. W takim wypadku decyzja o rozgraniczeniu traci moc. rozstrzyga merytorycznie w sprawie, z zachowaniem sądowego toku instancji. Tym samym sprzeciw strony od w/w decyzji wójta stanowi granicę właściwości organów administracyjnych w sprawie rozgraniczenia nieruchomości i przesądza o tym, czy sprawa nadal będzie miała charakter "sprawy administracyjnej". Jeśli bowiem powstaje spór co do tego, jak mają przebiegać granice nieruchomości, to oznacza rozstrzygnięcie w sprawie rozgraniczenia nie byłoby jedynie administracyjnym usankcjonowaniem określonego faktycznego stanu rzeczy, wynikającego ze stosunków cywilnoprawnych (co do treści których strony nie zgłaszają wątpliwości), ale wkraczało by w sferę własności, a więc w obszar prawa cywilnego, zastrzeżony dla sądów powszechnych. W konsekwencji decyzja administracyjna o rozgraniczeniu nieruchomości nie może być przez stronę kwestionowana pod względem merytorycznym na drodze administracyjnej, co - w świetle poczynionych na wstępie uwag odnośnie właściwości sądów administracyjnych - zamyka także drogę do jej kontroli przed sądem administracyjnym. Możliwe są jedynie nadzwyczajne tryby weryfikacji tej decyzji przez organy administracji, takie jak wznowienie postępowania administracyjnego lub stwierdzenie nieważności decyzji, które uruchamiane są w razie stwierdzenia tzw. kwalifikowanych wad decyzji, określonych w art. 145 i 156 k.p.a., dotyczących głównie naruszeń procedury. Decyzje wydane w wyniku wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości wydana przez wójta, w stosunku do której strona w terminie 14 dni od doręczenia nie wniosła żądania przekazania sprawy sądowi powszechnemu, staje się ostateczna i podlega wykonaniu. W przedmiotowej sprawie K. K. wniosła w ustawowym terminie żądanie przekazania sprawy do sądu, jednakże z akt sprawy wynika, że wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu cywilnym został przez Sąd Rejonowy w Ś. zwrócony. W myśl przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) sąd zwraca pismo, jeżeli wskutek niezachowania warunków formalnych nie może ono otrzymać prawidłowego biegu, a strona mimo wezwania nie poprawi go bądź nie uzupełni w terminie tygodniowym (art. 130 K.p.c). Pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z jego wniesieniem do sądu. Wobec powyższego należało przyjąć, że K. K. nie wniosła skutecznego żądania przekazania sądowi sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją Wójta Gminy Ś., a zatem decyzja ta stała się ostateczna. Decyzja ta, jak wykazano wyżej, nie może być zarazem przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, jako że dla jej wzruszenia właściwa była inna droga sądowa. Zgodnie z art. 58 § 1 p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego - o czym postanowiono, jak w sentencji.