III SA/Wr 24/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Malinowska - Grakowicz po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego na skutek sprzeciwu T. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia r. sygn. akt [...] w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy do czasu poddania się sprawdzeniu kwalifikacji postanawia: przyznać skarżącemu T. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia [...] r., uzupełnionym następnie w dniu [...] r., skarżący T. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W jego uzasadnieniu podał, że nie jest w stanie podjąć pracy, mieszka w zadłużonym mieszkaniu komunalnym o powierzchni [...] m², jest współwłaścicielem wartego [...] zł lokalu "użytkowego – nieużytkowanego od 1998 r.", zajętego przez komornika i Zakład Ubezpieczeń Społecznych w celu wyegzekwowania kwoty [...] zł, a jego dochodem jest świadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w kwocie [...] zł miesięcznie oraz wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w kwocie około [...] zł. Poinformował nadto, że z powodu orzeczenia wobec niego zakazu pracy nie może rozpocząć prowadzenia nowej działalności gospodarczej, z żoną ma "rozdzielność majątkową" i uzyskuje pomoc materialną ze strony "osób bliskich" w kwocie około [...] zł miesięcznie. Dodatkowo skarżący przedłożył w dniu [...] r. kserokopię zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w W. z dnia [...] r., którego wynika, że od dnia [...] r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. We wniesionym od powyższego rozstrzygnięcia sprzeciwie, skarżący wniósł o ustanowienie mu radcy prawnego, wskazując na swą bardzo złą sytuację finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić tylko wtedy, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem Sądu sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W tym miejscu należy wyraźnie podkreślić, że prawdą jest, że strona w złożonym wniosku nie udokumentowała w należyty sposób tej sytuacji, tj. nie przedstawiła żadnych dokumentów źródłowych na poparcie składanych oświadczeń, jak choćby zaświadczeń z MOPS czy US, jednakże Sąd z urzędu posiada informacje, przedstawiane i udokumentowane przez stronę w innych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem, które stanowią wystarczającą podstawę do pozytywnego załatwienia wniosku strony (p. sprawy III SA/Wr 407/10, III SA/Wr 153/10, III SAB/Wr 31/09, III SAB 27/09, III SA/Wr 562/08). Z informacji tych wynika, że skarżący utrzymuje się jedynie z zasiłku otrzymywanego z MOPS-u, nie posiada nawet środków na regulowanie bieżących płatności. Skarżący jest najemcą mieszkania komunalnego, bez łazienki i WC. Wnioskodawca jest co prawda właścicielem lokalu użytkowego, jednakże lokal ten jest przedmiotem zajęcia komorniczego, co uniemożliwia jego sprzedaż i przeznaczenie uzyskanych w ten sposób środków na prowadzone postępowania sądowe. Sąd mając na względzie przedstawione okoliczności stwierdził, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Konsekwencją zaś dokonania takiego ustalenia, wobec wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, było przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie całkowitym. Podejmując przedmiotowe rozstrzygnięcie, Sąd kierował się wykładnią przepisu 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. dokonywaną wielokrotnie przez sądy administracyjne, stosownie do której, w sytuacji wykazania przez stronę braku środków na pokrycie kosztów sądowych, zwolnienie następuje obligatoryjnie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.