III SA/Wr 243/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia NSA Józef Kremis Protokolant Paulina Rosiak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 października 2006 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Wojewody D. – Wydział Spraw Obywatelskich i Migracji z dnia 5 kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...], orzekającą o wymeldowaniu D. O. z miejsca pobytu stałego w Ś. przy ul. Z. [...]. Z akt sprawy wynika, że wcześniejszą decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ś. odmówił wymeldowania D. O. z miejsca pobytu stałego w Ś. przy ul. Z. [...] (gdzie był on zameldowany od 1993 r.), bowiem opuszczenie przez niego mieszkania nastąpiło w wyniku aresztowania w 1996 r. Stwierdzono wówczas, iż uregulowanie kwestii meldunkowych D. O. będzie mogło nastąpić po opuszczeniu przez niego zakładu karnego. W postępowaniu wszczętym z urzędu w grudniu 2005 r. ustalono, że [...] Sąd Rejonowy w Ś. wydał wyrok zaoczny orzekający eksmisję D. O. z przedmiotowego lokalu (sygn. akt I C 229/97). Komornik Sądowy Rewiru III rozpoczął procedurę egzekucyjną i protokołem zdawczym z [...] dokonano przejęcia lokalu a znajdujące się w lokalu rzeczy zdeponowano z magazynie eksmisyjnym. Wskazano, że D. O. przebywał w zakładzie karnym od [...] do [...]. W oparciu o zeznania D. O. ustalono, że w okresie, kiedy był na wolności - tj. od [...] do [...] - przebywał on u brata w mieszkaniu przy ul. Ż., gdyż w mieszkaniu przy ul. Z. [...] zastał obce osoby. W tym stanie rzeczy - w ocenie organu administracyjnego I instancji - przyjąć należało, że D. O. opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały trwale i dobrowolnie, co uzasadnia wymeldowanie na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Podniesiono, że fakt, iż D. O. przebywał w zakładzie karnym, nie oznacza, iż eksmisja nie została wykonana. Prezydent Miasta Ś. – powołując orzecznictwo NSA – wywodził, że za równoznaczne z opuszczeniem lokalu uznać należy wykonanie eksmisji na podstawie wyroku prawomocnego bądź zaopatrzonego w rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewoda D., ponownie rozpoznając sprawę wskutek skutecznie wniesionego odwołania, wskazał, że podstawę wymeldowania stanowi art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem organ wydaje - na wniosek stron lub z urzędu - decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ II instancji wskazał, że prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który orzeczenie wydał, ale także inne sądy i organy państwowe. Wykonanie zaś wyroku eksmisyjnego przez uprawniony organ (komornika) uzasadnia przyjęcie, że spełnione zostały przesłanki do wymeldowania decyzją administracyjną. Podniesiono, że czynności z zakresu rejestracji miejsca pobytu osoby służą jedynie zapewnieniu zgodności pomiędzy danymi o miejscu zamieszkania i pobytu, zgłoszonymi w ewidencji, a stanem faktycznym, nie dotyczą zaś praw do lokalu bądź jego utraty. Wyjaśniono też, że ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie uzależnia wydania decyzji o wymeldowaniu od przydziału czy posiadania innego mieszkania; sprawy przydziału lokali należą do zadań własnych i rozpatrywane są przez organ gminy. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem D. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. W jego ocenie zaskarżona decyzja Wojewody D. z dnia [...] (utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...]) podważa wcześniejszą decyzję Prezydenta Miasta Ś., (którą odmówiono wymeldowania go z miejsca pobytu stałego w Ś. przy ul. Z. [...]) i przez ponowne wszczęcie postępowania w grudniu 2005 r. naruszono zaufanie obywatela do organów Państwa (art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego). Skarżący wskazał, że od "x" czasu przebywa w zakładach karnych i jego eksmisję z przedmiotowego lokalu orzeczono wyrokiem zaocznym. Twierdził, iż podczas "chwilowych" pobytów na wolności nie był w stanie nic załatwić, ale zawsze informował administrację lokalu o aresztowaniu i nie wyrażał zgody na wymeldowanie. Skarżący podniósł, że w sprawie nie zastosowano art. 13 § 1 i § 2 Kpa oraz art. 138 § 2 Kpa. Zarzucił też, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia lokalu zastępczego dla niego. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona jedynie wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). W ocenie Sądu kontrolowana decyzja nie uchybia prawu w stopniu mającym czy mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) - który legł u podstaw merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy - w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił: "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Wyjaśnić w tym miejscu należy, że skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że opuszczenie miejsca stałego pobytu - jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. Ustawy - musi mieć charakter dobrowolny i trwały. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce, gdy nie wynika z bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Tym samym dobrowolnym jest nie tylko opuszczenie lokalu z własnej i nieprzymuszonej woli osoby zainteresowanej, ale i takie opuszczenie lokalu, które nie uzasadnia skorzystania przez zainteresowanego z ochrony prawnej. O tym zaś czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Oczywiste jest jednakże, że o faktycznym zamiarze nie decyduje jedynie zamiar deklarowany przez zainteresowanego. Chodzi o zamiar obiektywny a zatem wynikający z całokształtu okoliczności sprawy. W świetle powyższych wywodów załatwienie sprawy w przedmiocie wymeldowanie D. O. z miejsca pobytu stałego wymagało ustalenia przez organy administracyjne obu instancji czy opuścił on miejsce pobytu stałego w sposób trwały i dobrowolny - w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Ustalenia takie winny być poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego. Po myśli art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), wyrażającego m.in. zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający powinien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art. 77 § 1 Kpa, organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody (art. 80 Kpa) a decyzja zawierać musi powołanie podstawy prawnej i ustalenia faktyczne (art. 107 § 1 i § 3 Kpa). Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy uznać należało, że organy meldunkowe wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, materiał ten został oceniony w granicach prawem przewidzianej swobody, co doprowadziło do prawidłowych ustaleń stanu faktycznego - przedstawionego w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji. W szczególności oparcie w dowodach sprawy znajduje ustalenie, że D. O. przebywał w zakładzie karnym od [...] do [...]. Okolicznością niesporną jest też, że będąc na wolności od [...] nie zamieszkał w miejscu swego zameldowania, lecz przebywał u brata w mieszkaniu przy ul. Ż., a ponownie został aresztowany [...]. Koniec odbywania kary pozbawienia wolności przypada na dzień [...]. W tym stanie rzeczy zgodzić należy się ze stwierdzeniem, że zachodziła niezgodność pomiędzy danymi o miejscu zamieszkania i pobytu - zgłoszonymi w ewidencji - a stanem faktycznym. Prawidłowo też, w ocenie sądu, organy meldunkowe uznały, że niezamieszkiwanie przez D. O. w miejscu zameldowania świadczy o tym, że opuścił on miejsce pobytu stałego w sposób trwały i dobrowolny – w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie było bowiem sporne, że prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Ś., orzekający eksmisję D. O. z przedmiotowego lokalu (sygn. akt I C 229/97), został wykonany. Tymczasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem egzekucja wyroku orzekającego eksmisję z lokalu jest równoznaczna z opuszczeniem miejsca pobytu stałego uzasadniającym wymeldowanie. Oczywiste wydaje się bowiem, że wobec zgodnej z prawem eksmisji strona nie może korzystać ze skutecznej ochrony prawnej. A zatem opuszczenie przez D. O. miejsca zameldowania na pobyt stały nie wynika z bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Nie można też po jego stronie przyjąć obiektywnego (uzasadnionego okolicznościami sprawy) zamiaru powrotu do lokalu, w którym nie zamieszkał po opuszczeniu zakładu karnego i z którego został eksmitowany. Zwrócenia uwagi wymaga nadto, że orzeczenia sądów powszechnych wiążą zarówno organy administracyjne jak i sąd administracyjny. W postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym nie może być zatem kontrolowana prawidłowość postępowania cywilnego (eksmisyjnego i egzekucyjnego). Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie uzależnia wydania decyzji o wymeldowaniu od przydziału czy posiadania innego mieszkania. Tym samym bezzasadny jest zarzut, że zaskarżona decyzja nie zawiera orzeczenia o lokalu zastępczym. Sąd, w składzie rozpoznającym sprawę, nie dopatrzył się też - wbrew zarzutom skargi - naruszenia przez organy administracyjne art. 13 § 1 i § 2 Kpa oraz art. 138 § 2 Kpa. Wymóg przestrzegania zasady ugodowego załatwienia sprawy - uregulowanej art. 13 Kpa - zależy bowiem od charakteru sprawy. W ocenie sądu organ meldunkowy, zobligowany do usunięcia niezgodności między danymi zawartymi w ewidencji ludności a stanem faktycznym, nie może zawrzeć ugody, wynik której pozostawałby w sprzeczności z ustaleniami faktycznymi poczynionymi w sprawie. Ugoda taka jest niedopuszczalna. Ponieważ, jak wyżej zważono, organowi meldunkowemu I instancji nie można postawić skutecznego zarzutu nienależytego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - to tym samym organ odwoławczy nie był uprawniony do uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Ś. na podstawie art. 138 § 2 Kpa. Końcowo wskazać też trzeba, że decyzja Prezydent Miasta Ś. z dnia [...] Nr [...] (odmawiająca wymeldowania D. O. z miejsca pobytu stałego w Ś. przy ul. Z. [...]) zapadła w stanie faktycznym odmiennym od ustalonego w niniejszej sprawie. Tym samym – wbrew twierdzeniem skarżącego – zaskarżona decyzja nie podważa sprawy decyzją ostateczną już rozstrzygniętej z uwagi na brak tożsamości jej przedmiotu. W konsekwencji chybiony jest też zarzut naruszenia prawa przez wszczęcie ponownego postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania skarżącego. Z tych wszystkich względów, skoro podniesione zarzuty są nieuzasadnione a decyzja nie uchybia prawu - skarga podlegała oddaleniu. Wobec powyższego, działając na podstawie art.151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.