III SA/Wr 244/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Jerzy Strzebinczyk po rozpoznaniu w dniu 5 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi P P, na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W, z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć, wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] r. skarżący, wniósł skargę na decyzję opisaną w osnowie niniejszego postanowienia. Pismem z dnia [...] r. skierowano do Sądu wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem – jak stwierdza wnioskodawca – jej wykonanie niesie za sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku jego autor ogranicza swoje wywody jedynie do przesłanki niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Argumentuje, że z uwagi na treść zaskarżonych decyzji, skarżący zobowiązany jest do zwrotu całości dotychczas otrzymanych płatności. Skarżący został już powiadomiony o wszczęciu w stosunku do niego postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń. Z pisma ARiMR wynika, iż wykonanie zaskarżonych decyzji spowoduje (w najbliższym czasie) wydanie na ich podstawie przez Prezesa ARiMR decyzji o charakterze windykacyjnym. Zdaniem wnioskodawcy, ewentualne uwzględnienie skargi strony w żaden sposób nie usunie i nie umożliwi usunięcia negatywnych dla strony konsekwencji. Co więcej, decyzja windykacyjna, jako faktycznie techniczna realizacja zaskarżonych orzeczeń, będzie mogła być wzruszona jedynie w drodze kolejnego długotrwałego i skomplikowanego postępowania w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżania. Powyższy stan faktyczny pozwala na ocenę, jak twierdzi pełnomocnik skarżącego, że wykonanie zaskarżonych decyzji spowoduje trudne do usunięcia skutki prawne, jakim bez wątpienia jest powstanie kolejnego, niekorzystnego dla strony stosunku prawnego. W piśmie procesowym z dnia [...] r., pełnomocnik skarżącego, wraz z dokumentami wykazującymi jego umocowanie do reprezentowania strony, uzupełnił wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji wskazując, iż skarżący znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, co spowodowane jest nieotrzymaniem dopłat rolnośrodowiskowych od [...] lat. Jak twierdzi pełnomocnik, powoduje to, że strona nie jest w stanie regulować nawet bieżących należności wynikających z części umów dzierżawy gruntów rolnych od Agencji Nieruchomości Rolnych. Na dzień sporządzenia pisma zaległości te przekraczają kwotę [...] zł. Decyzja windykacyjna, która ma zapaść w wykonaniu zaskarżonych orzeczeń, dotyczy kwoty uzyskanych przez stronę dopłat rolnośrodowiskowych za lata [...]. Kwota ta wynosi łącznie [...] zł. Za rok [...] kwota wyniosła [...] zł (w roku [...] kwota była identyczna). Majątek skarżącego to mieszkanie własnościowe – [...] – o wartości około [...] zł. Gospodarstwo rolne strona prowadzi na gruntach dzierżawionych. W tej sytuacji, w chwili obecnej skarżący już nie jest w stanie na bieżąco regulować zobowiązań wynikających z prowadzonej działalności rolniczej. Wykonanie zaskarżonych decyzji, poprzez nałożenie kolejnych zobowiązań w bardzo dużej wysokości – [...] zł, a następnie podjęcie jej egzekucji, spowoduje utratę źródła utrzymania, utratę całego majątku i niemożliwość dalszego prowadzenia działalności rolniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 tej samej ustawy, Sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta ma charakter wyjątku od zasady przewidującej, że ostateczna decyzja administracyjna korzysta z domniemania zgodności z prawem i podlega wykonaniu. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym m.in. w postanowieniu NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. (sygn. akt GZ 138/2004), podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji – zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. – jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taki uszczerbek (majątkowy lub niemajątkowy), który nie będzie mógł być usunięty przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego surogat w postaci sumy pieniężnej nie przedstawiałby znaczenia dla skarżącego, albo gdyby zachodziło zagrożenie życia lub zdrowia. W ocenie Sądu, wniosek strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje – w tym kontekście – na uwzględnienie. Okoliczności przedstawione na poparcie wniosku nie wskazują bowiem na spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W zasadzie, zarówno w samym wniosku, jak i piśmie z dnia [...] r., ograniczono się wyłącznie do wskazania na możliwość wszczęcia postępowania "windykacyjnego" w nieustalonym jeszcze terminie, zaś negatywny dla strony skutek, sprawdzono do opisu hipotetycznej sytuacji wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Z całą pewnością wydania decyzji "windykacyjnej" nie można utożsamiać z trudnym do odwrócenia skutkiem, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W wypadku późniejszego wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego, zaistnieje wszak podstawa do zwrotu środków pobranych przez organ na podstawie decyzji tego typu. Uwzględniając przy tym jeszcze, iż jak wskazuje sam wnioskodawca, jedynym majątkiem skarżącego jest mieszkanie o wartości [...] zł, nawet ewentualne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie wpłynie od razu na zmianę sytuacji majątkowej strony. Egzekucję prowadzi się bowiem najpierw do majątku ruchowego, wierzytelności i praw majątkowym, a dopiero po stwierdzeniu jej bezskuteczności stosownym aktem, można skierować egzekucję do nieruchomości. Na każdym z tych etapów – gdyby pojawiło się realne i bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody, której nie można odwrócić – skarżący może wnioskować o wstrzymanie wykonania decyzji popierając swe żądanie stosownymi dowodami. Należy również zwrócić uwagę, iż wnioskodawca nie wyjaśnia jak wstrzymanie wykonania decyzji miałoby umożliwić spłatę powstałych już zaległości i wpłynąć na bieżące regulowanie zobowiązań wynikających z prowadzonej działalności rolniczej, skoro – według treści wniosku – decyzja odmowna rodziłaby niebezpieczeństwo spotęgowania długów, a nawet utraty źródła utrzymania i zakończenia prowadzonej działalności gospodarczej. Odrębnie należy podkreślić, że nie może też stanowić wystarczającej podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji fakt zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych świadczeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczający sam wywód strony. Uzasadnienie wniosku powinno bowiem uwzględniać wszystkie konkretne okoliczności pozwalające przyjąć, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy. Natomiast brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia NSA: z dnia 30 listopada 2004 r., GZ 120/04 i z dnia 18 maja 2004 r., FZ 65/04). Uwzględniając wszystkie okoliczności, należało odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie jest to tym bardziej uzasadnione, że przedmiotem sporu są świadczenia pieniężne, a więc z istoty swej odwracalne. Dlatego, w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, strona nie poniesie szkody albowiem nastąpi wówczas zwrot należności. Godzi się na koniec podkreślić, iż – zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. – niniejsze postanowienie sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie, w razie zmiany okoliczności. Wobec tego, w przypadku wykazania przez skarżącego, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzą wcześniej wskazane przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd ponownie rozważy przedmiotową kwestię. Z tych względów – na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a – Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.