III SA/Wr 244/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca) Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r., Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz strony skarżącej [...] ([...]) złotych kosztów postępowania; III. orzeka, że decyzje określone w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. W decyzji z dnia [...] r. (Nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "ARiMR") we W. przyznał P. P. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w roku [...], w kwocie [...] zł. Orzeczenie to zostało uchylone w całości decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] r. (Nr [...]), z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. To ostatnie (drugoinstancyjne) rozstrzygnięcie zostało z kolei uchylone wyrokiem tutejszego Sądu z dnia [...] r. ([...]), wydanym po rozpoznaniu skargi zainteresowanego. W II punkcie orzeczenia Sąd zastrzegł, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się tamtego wyroku. Orzeczenie sądowe, o którym mowa, uprawomocniło się, bowiem żadna ze stron nie wywiodła skargi kasacyjnej. . W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. ponownie przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na [...] r., tym razem w wysokości [...] zł (decyzja Nr [...]). Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy (decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] r., Nr [...]). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie w całości decyzji organów rolnych obu instancji wydanych w [...] r. i o zasądzenie kosztów. W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje merytoryczne stanowisko w sprawie. W dodatkowym piśmie z dnia [...] r., stanowiącym uzupełnienie skargi, profesjonalny pełnomocnik skarżącego: 1) podtrzymał żądanie w odniesieniu do obu decyzji objętych skargą; 2) poinformował, że w dniu [...] organ drugiej instancji wydał nową decyzję, Nr [...] (odpis tego orzeczenia załączono do pisma), po ponownym rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji z dnia [...] r. (Nr [...]), formułując żądanie stwierdzenia przez sąd nieważności obu tych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez uprawnione do tego organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej uchybiającej prawu w sposób określony w art. 145 p.p.s.a. Jedynie wtedy, gdy Sąd nie stwierdzi żadnego z wymienionych tam naruszeń, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 tej samej ustawy. Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż zaskarżone decyzje: Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. (Nr [...]) oraz Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. (Nr [...]) nie mogły być utrzymane w obrocie prawnym. Decyzje kontrolowane w ramach niniejszego postępowania sądowoadministra-cyjnego zostały wydane po ponownym rozpatrzeniu przez organy obu instancji sprawy płatności rolnośrodowiskowych za [...] r., o które ubiega się skarżący. Ferując te orzeczenia organy nie uwzględniły jednak tego, że aktualnie pozostaje nadal (celowe podkreślenie składu orzekającego) w obrocie prawnym wcześniejsza decyzja organu pierwszej instancji sprawę tę załatwiająca (z dnia [...] r., Nr [...]). Jest to efektem uprawomocnienia się wyroku tutejszego Sądu z dnia [...] r. ([...]). Uchylono wówczas wcześniejszą decyzję kasacyjną organu drugiej instancji (z dnia [...] r.). Prawomocność tego wyroku przesądziła o skutecznym wyeliminowaniu z obrotu prawnego dopiero co wskazanej decyzji kasacyjnej (z dnia [...] r.), w efekcie czego zachodziła konieczność ponownego rozpatrzenia odwołania strony od decyzji Kierownika Biura Powiatowego "ARiMR" we W. (z dnia [...] r., Nr [...]). Niezgodne z prawem było natomiast ponowne wyjaśnianie i załatwianie tego samego wniosku "od nowa", z zastosowaniem – po raz drugi – zasady dwuinstancyjności, skoro postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku zainteresowanego było nadal w toku (pozostające w obrocie pierwszoinstacyjne rozstrzygnięcie z dnia [...] r. nie uzyskało przecież jeszcze wtedy waloru orzeczenia ostatecznego). Powszechnie aprobowany jest zakaz prowadzenia równoległego postępowania w sprawie będącej już formalnie w toku (lis pendens). Poprzez wydanie ponownych orzeczeń merytorycznych w sprawie będącej obecnie przedmiotem kontroli sądowej (Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] r., Nr [...] oraz Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. z dnia [...] r., Nr [...]), mimo że w obrocie pozostawała już w tym czasie decyzja z dnia [...] r., doszło do złamania wspomnianego zakazu. Chodzi zatem o uchybienie procesowe, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. To, że decyzja z dnia [...] r. nie była jeszcze ostateczna – wówczas, gdy organy podejmowały decyzje kontrolowane w niniejszym postępowaniu sądowym – zaważyło na zakwalifikowaniu tego uchybienia przez Sąd do kategorii naruszeń wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. (a nie do katalogu naruszeń uzasadniających stwierdzenie nieważności weryfikowanych decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 tej samej ustawy, w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). W efekcie takiej kwalifikacji, obie zaskarżone decyzje podlegały uchyleniu na podstawie pierwszego z wymienionych przepisów (punkt I wyroku). Sąd orzekł o kosztach (punkt II wyroku) na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Podstawę orzeczenia zawartego w punkcie III sentencji stanowi natomiast art. 152 p.p.s.a. Zagadnienie dopuszczalności objęcia granicami sprawy – w rozumieniu art. 135 p.p.s.a. – także orzeczeń wprowadzonych do obrotu prawnego dopiero po zaskarżeniu przez stronę wcześniej wydanych, ostatecznych rozstrzygnięć (a w konsekwencji – dopuszczalności rozstrzygania przez sąd w ramach zawisłej sprawy również o zgodności bądź niezgodności z prawem tych "nowych orzeczeń"), jest sporne. Skład orzekający w niniejszej sprawie prezentuje pogląd o niedopuszczalności takiej interpretacji art. 135 p.p.s.a. Stanowisko to nie narusza wcale interesów strony, której przysługuje wszak uprawnienie do odrębnego zaskarżenia owych późniejszych rozstrzygnięć do sądu administracyjnego.