III SA/Wr 244/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 159 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że do 19 marca 2013 r. prowadziła działalność gospodarczą, którą zmuszona była zamknąć, gdyż przychody nie pokrywały kosztów, a przede wszystkim nie wystarczało na pokrycie składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości około 1.000 zł. Obecnie brakuje środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, a zwłaszcza na opłacenie internatu córki, która uczęszcza do Technikum Ekonomicznego w L. Nabyte w spadku w 2012 r. grunty rolne z powodu braku środków finansowych nie są uprawiane. Obecnie skarżąca czyni starania w kierunku ich zbycia. Natomiast w okolicy brak chętnych rolników, którzy w ramach dzierżawy zgodziliby się na uprawę tych gruntów. Mąż jest od 10 lat na rencie i ze względu na swoje schorzenie nie jest w stanie podjąć pracy. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że strona pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i córką, posiada nieruchomość rolną o powierzchni 5,88 ha oraz budynek gospodarczy (80 m2). Poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody uzyskuje tylko mąż z tytułu renty w wysokości 1.038 zł brutto. Do wniosku załączone zostały dokumenty potwierdzające wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej oraz rejestrację strony jako bezrobotnej. Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wynika, że skarżąca w 2012 r. odnotowała z działalności gospodarczej przychód w wysokości 38.686,66 zł i dochód – 12.739,89 zł, zaś jej mąż uzyskał przychód z renty w kwocie 12.542,99 zł. Na rachunek skarżącej prowadzony w euro dokonywane są regularne wpłaty przez osobę trzecią z rachunku zagranicznego w kwotach około 1.000 (prawdopodobnie euro), karta kredytowa jest miesięcznie spłacana w kwotach po 50 zł, natomiast na rachunku w PLN odnotowane są wpłaty z tytułu renty, wpłaty własne około 1.000 zł oraz dokonywanie bieżących opłat m.in. za prąd, telewizję kablową (59,90 zł), telefon stacjonarny i telefon komórkowy (miesięcznie około 180-190 zł.). Renta męża wynosi netto 412,58 zł. Zgodnie z oświadczeniem strony, miesięczne wydatki jej rodziny wynoszą łącznie 1.892 zł. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Wszelkie wyjaśnienia powinny być przy tym logiczne i wiarygodne. Tymczasem dane, które wynikają z oświadczeń i dokumentów złożonych przez stronę skarżącą budzą duże wątpliwości co do jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z oświadczeniem, od marca 2013 r. jedyny dochód 3-osobowej rodziny stanowi renta w wysokości 412 zł. Natomiast miesięczne wydatki opiewają na kwotę niemalże 5-krotnie wyższą. Nie można też pominąć wysokości wydatków na telefony – stacjonarny i komórkowy, które – zgodnie z danymi z wydruków bankowych – wynoszą miesięcznie około 140 zł i 180 zł. Fakt ten ma o tyle istotne znaczenie w sprawie przedmiotowego wniosku, iż kwoty przeznaczane na usługi telekomunikacyjne są porównywalne z wartością wpisu od skargi, wynoszącego 159 zł. Wyjaśnić zaś wypada, że wpis od skargi stanowi zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi najwyższy koszt sądowy – uzasadnione jest zatem przyjęcie tej wartości jako punktu odniesienia dla oceny możliwości płatniczych strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Faktycznie opłaty za telefony stanowią w przeciętnym gospodarstwie domowym stały bieżący wydatek, jednakże, z uwagi, iż nie są to wydatki niezbędne dla zaspokojenia podstawowych potrzeb socjalnych, można poszukiwać oszczędności poprzez ich ograniczenie. Wydatki na telefon komórkowy w wysokości 180 zł przy obecnych ofertach cenowych na rynku telefonii komórkowej należy bowiem ocenić jako bardzo wysokie. Opłacanie rachunków w takim zakresie świadczy nadto o tym, że stronę i jej rodzinę stać na ich ponoszenie – ich wartość bowiem nie była jednorazowa, podobna kwota została uiszczona w styczniu, luty i marcu 2013 r. Wobec tego już powyższe wskazuje, iż skarżąca posiada możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Poza tym, strona przedłożyła wydruki rachunku bankowego, którego oznaczenia świadczą, że jest to rachunek walutowy, prowadzony w euro. Oznaczałoby to, iż kwoty widniejące na tych wydrukach są w tej właśnie walucie. Wynika z nich, iż na rzecz strony regularnie co miesiąc są wpłacane środki przez osobę trzecią, A. R. Nie wyjaśniono, z jakiego tytułu skarżąca uzyskuje te kwoty, należy stąd wnosić, że są to pieniądze do jej dyspozycji, a co za tym idzie, dochody rodziny. Są to natomiast kwoty niemałe, bo – mając na względzie uwagę co do waluty – wynoszące ponad 1.000 euro. Mając zatem na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, strona nie wyjaśniła w sposób wyczerpujący swojej sytuacji finansowej, co jest równoznaczne z uznaniem, iż nie wykazała okoliczności uzasadniających żądanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.