III SA/Wr 244/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała, Sędzia WSA Maciej Guziński, Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kat. B oddala skargę. Skarżona decyzja, opisana w sentencji niniejszego wyroku, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych. Wojewódzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w B. zawiadomił Starostę B., że u skarżącej zdiagnozowano "padaczkę z napadami częściowymi złożonymi prawdopodobnie". Po uzyskaniu tej informacji, organ, o którym mowa, skierował zainteresowaną na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B (decyzja z dnia [...] listopada 2011 r.). Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. (dalej "Kolegium" lub "SKO") z dnia [...] stycznia 2013 r., a skarga na to ostatnie orzeczenie została odrzucona (jako nieterminowa) prawomocnym już postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 19 kwietnia 2013 r. (III SA/Wr 234/13). W wykonaniu ostatnio wymienionych decyzji (ostatecznych i prawomocnych) zainteresowana była dwukrotnie badana przez upoważnione do tego jednostki medyczne. Zarówno D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. – Oddział w L. (orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...] maja 2013 r.), jak i – badający stronę w trybie odwoławczym – Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie Nr [...]. z dnia [...] września 2013 r.) stwierdziły jednoznacznie u skarżącej istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii B i B1. Obie jednostki określiły jednocześnie termin badań kontrolnych na dzień [...]sierpnia 2014 r. Uwzględniając taką treść orzeczeń lekarskich Starosta B. wydał w dniu [...] listopada 2013 r. decyzję Nr [...], w której – powołując się na art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.) – cofnął posiadane przez skarżącą uprawnienie kategorii B, nadając swojemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Kolegium, kontrolowaną przez Sąd w ramach niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, przywołując ten sam przepis ustawy o kierujących pojazdami, na który powołał się również Starosta, organ wyższego stopnia twierdził, że wydając na tej podstawie prawnej decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami ze względu na przeciwwskazania zdrowotne, organy są związane treścią orzeczenia lekarskiego. Organy orzekające w sprawie nie mogą zatem samodzielnie ani stwierdzać takich przeciwwskazań (jeśli nie zostały one zdia-gnozowane orzeczeniem lekarskim), ani też ustalać brak takich przeciwwskazań, jeśli te zostały stwierdzone orzeczeniem lekarskim. Dla wsparcia takiego stanowiska, SKO wskazało na wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1stycznia 2012 r. (II SA/Bd 1303/ 11, lEX Nr 1113850). Wynika to z charakteru orzeczenia lekarskiego, stanowiącego dokument urzędowy, w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. Dokument taki korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) i zgodności z prawdą tego, co w nim urzędowo zaświadczone. Jako takie, orzeczenie lekarskie wiąże organy (a także sądy administracyjne). W tej sytuacji, dołączone do odwołania wyniki prywatnych badań nie mogą podważać treści dokumentów urzędowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zainteresowana zażądała uchylenia decyzji Kolegium i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła naruszenia polegające na odmowie samodzielnego dokonania ustaleń przez organ w zakresie spraw zastrzeżonych dla orzeczeń lekarskich ze względu na rzekomy brak uprawnienia do badania zasadności wydanych orzeczeń. Zdaniem strony, wskazane uchybienia naruszają art. 7 k.p.a. Do skargi załączono szereg kopii wyników badań, przeprowadzonych przez stronę prywatnie. W uzasadnieniu skargi przedstawiono historię dolegliwości, na które uskarżała się strona skarżąca, oraz własny komentarz do wyników poszczególnych badań. Podkreślono, że zainteresowana nie miała żadnych napadów padaczkowych, ani przed zdiagnozowaniem u niej tej choroby, ani w trakcie przyjmowania leków zaordynowanych na podstawie takiej diagnozy, jak również po ich odstawieniu (w sumie – przez 6 miesięcy). Autorka skargi uważa pierwotną diagnozę za wątpliwą. Kolejne rozstrzygnięcia administracyjne brały pod uwagę jedynie orzeczenia lekarskie oparte na owej wadliwej diagnozie szpitalnej, odrzucając inne wnioski dowodowe – dokumentację medyczną przedstawianą przez samą zainteresowaną, z której nie wynika, że cierpi ona na padaczkę z napadami częściowymi. W ostatnim fragmencie uzasadnienia skargi skonkludowano, że nie ma podstaw do pozbawienia skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Odmienne rozstrzygnięcia organów są zaś efektem wadliwego rozważenia sprawy pod kątem oceny zgromadzonego materiału dowodowego. W odpowiedzi, strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad-ministracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawie-dliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez samorządowe kolegia odwoławcze. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji admini-stracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, sądy te są zobowiązane do oddalenia skarg na decyzje zgodne z prawem (art. 151 tej samej ustawy). Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącej, w sprawie nie doszło do naruszenia prawa, ani materialnego, ani procesowego, a jedynie to uzasadniałoby wyeliminowanie kontrolowanej przez Sąd decyzji z obrotu. Podkreślenia wymaga w szczególności, że organy obu instancji dokonały niewadliwej subsumcji stanu faktycznego, prawidłowo interpretując przepisy, które w sprawie trzeba było zastosować, uwzględniając przy tym specyfikę przyjętych tam rozwiązań normatywnych. Zważywszy na przedmiot zaskarżenia oraz datę jego wydania, bez wątpienia kluczowe znaczenie ma w rozpoznawanym przypadku postanowienie art. 103 ust. 1 pkt 1) lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz. 600), który zaczął obowiązywać (jak znakomita większość przepisów tej ustawy) z dniem 19 stycznia 2013 r. (art. 139). Stanowi on, iż "Starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku: 1) stwierdzenia: a) na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem". Dosłowne brzmienie cytowanego przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości co do charakteru decyzji wydawanej na jego podstawie. Jest to mianowicie – jak to trafnie podkreśliło zresztą Kolegium, za utrwalonym już w tym zakresie stanowiskiem judykaturzy – rozstrzygnięcie o charakterze związanym. Oznacza to, że starosta, dysponujący orzeczeniem o istnieniu u danej osoby przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, nie ma żadnego luzu decyzyjnego (nie dysponuje w żadnym zakresie uznaniem administracyjnym); jest wprost zobligowany do wydania decyzji cofającej posiadane przez tą osobę uprawnienie do kierowania pojazdem. Ratio legis takiego rozwiązania jest oczywiste; chodzi o wyeliminowanie zagrożenia w ruchu drogowym, jakie potencjalnie choćby tylko stwarza kierowca, u którego stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Niezwłocznego i dobitnego zaakcentowania wymaga, że tryb badania kierowcy i wydawania orzeczeń, o których mowa, jest dalece sformalizowany. Zagadnienie te są szczegółowo obecnie jeszcze (w dacie sporządzania niniejszego uzasadnienia) regulowane przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami (jednolity tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 133) – dalej "rozporządzenie". Akt ten został co prawda wydany na podstawie art. 123 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., jednakże zachowywał on (do dnia 19 lipca 2014 r.) moc na podstawie art. 137 w związku z art. 139 ustawy o kierujących pojazdami. Miał zatem niewątpliwie zastosowanie do badań, którym została poddana skarżąca (w maju i we wrześniu 2013 r.). Przepisy rozporządzenia jednoznacznie wskazywały jednostki medyczne wyłącznie uprawnione (celowe podkreślenie składu orzekającego Sądu) do przeprowadzenia badań i wydawania orzeczeń w przedmiocie ustalenia istnienia/nieistnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Podług § 9 ust. 1, badania takie przeprowadzane być powinny w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy, a ewentualne odwołania od orzeczenia wydanego przez taki ośrodek (w pierwszej instancji orzeczniczej) rozpatrywane były jedynie przez placówki wymienione taksatywnie w § 12 ust. 3 rozporządzenia. Wyłączna właściwość wspomnianych jednostek medycznych została bez wątpienia zachowana w niniejszej sprawie, skoro skarżąca była badana najpierw w l. Oddziale D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. ([...] maja 2013 r.), a następnie – ponownie ([...] września 2013 r.), w trybie odwoławczym – w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., a więc w jednostce wymienionej wprost w § 12 ust. 3 pkt 2) rozporządzenia. Nieodzowne jest podkreślenie, że – stosownie do treści § 10-11 tego samego aktu wykonawczego – badania przeprowadzane są w uprawnionych do tego jednostkach przez lekarzy posiadających specjalne kwalifikacje. Prawodawca zadbał zatem – od strony formalnej – o zapewnienie wszystkich możliwych, normatywnych gwarancji dla zabezpieczenia profesjonalizmu, rzetelności i bezstronności opinii wyrażanych w orzeczeniach stanowiących wynik przeprowadzanych badań, eliminując oceny wynikające z opinii i badań przedstawianych przez samego zainteresowanego kierowcę. Nie oznacza to, że w czasie badań przeprowadzanych w wielokrotnie już wspominanych jednostkach medycznych do tego uprawnionych, badany nie może przedstawiać prywatnej dokumentacji. Miało to zresztą miejsce również w niniejszej sprawie, co przyznała skarżąca na rozprawie. Mimo wglądu do takiej dokumentacji, której odpisy załączono także do skargi, jednostki medyczne obu stopni orzeczniczych (DWOMP i sosnowiecki Instytut) stwierdziły jednoznacznie istnienie u skarżącej przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem kat. B (B1). Zważywszy na wcześniej już opisany, związany charakter decyzji kontrolowanej przez Sąd w rozpoznawanej sprawie, należy z naciskiem podkreślić, iż żaden z organów ferujących decyzję zakwestionowane przez stronę w skardze nie był władny ponownie weryfikować treść orzeczeń wydanych przez uprawnione do tego (na zasadzie wyłączności!) jednostki medyczne, a więc – na co słusznie zwróciło uwagę SKO – treść dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. przez pryzmat prywatnej dokumentacji strony, tym bardziej w sytuacji, w której owa prywatna dokumentacja była znana wspomnianym jednostkom przed wydaniem przez nie swoich orzeczeń. Marginalnie wspomnieć jedynie wypada, że dokumentacja medyczna, jaką dysponuje skarżąca mogła być ewentualnie realnie wykorzystana do podważenia samej zasadności decyzji o skierowaniu zainteresowanej na badania. Przypomnieć jednak trzeba, iż decyzje wydane w tym przedmiocie mają już obecnie walor rozstrzygnięć ostatecznych i prawomocnych, bowiem tutejszy Sąd odrzucił skargę tej samej strony na tamte orzeczenia, też już prawomocnym postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2013 r. (III SA/Wr 234/13). Dotychczasowe wywody prowadzą nieuchronnie do ostatecznej konkluzji, iż – wbrew odmiennemu stanowisku wyrażonemu w skardze – w sprawie, której przedmiotem było cofnięcie skarżącej posiadanego przez nią uprawnienia do kierowania pojazdami (jedynie ta sprawa podlegała weryfikacji przez Sąd w toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego), organy nie dopuściły się uchynień. Przeciwnie, zaskarżona decyzja odpowiada w pełni prawu, dlatego też Sąd był zobligowany skargę oddalić, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. Przypomnieć na koniec wypada, że niniejszy wyrok, ani poprzedzające go decyzje, nie zamykają skarżącej definitywnie drogi do odzyskania uprawnień, czego jednak podstawowym warunkiem jest uzyskanie orzeczeń lekarskich stwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem (w trybie art. 75ust. 1 pkt 3) ustawy o kierujących pojazdami. Same uprawnione jednostki orzecznicze określiły zresztą termin badania kontrolnego na dzień 30 sierpnia bieżącego roku. Ewentualnie w ramach takich badań strona powinna starać się wykorzystać posiadaną, nową dokumentację, dowodząc na jej podstawie, że nie cierpi na schorzenie, które legło u podstaw wydania pierwotnych orzeczeń, dla niej niekorzystnych.