III SA/Wr 248/17

WyrokWSA we Wrocławiu2017-08-24

Skład orzekający: Anna Moskała, Ewa Kamieniecka, Wojciech Śnieżyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy płatności rolne przyznane decyzją, która następnie została uchylona, a następnie odmówiono przyznania tych płatności, stanowią płatności nienależnie pobrane podlegające zwrotowi, nawet jeśli rolnik twierdzi, że działał w zaufaniu do organu i że wypłata nastąpiła na skutek pomyłki organu?
Ratio decidendi
Płatności rolne przyznane decyzją, która została następnie prawomocnie uchylona w wyniku odmowy przyznania tych płatności, stanowią płatności nienależnie pobrane podlegające zwrotowi. Rolnik ponosi odpowiedzialność za zgodność z prawdą danych we wniosku, a twierdzenia o działaniu w zaufaniu do organu czy pomyłce organu nie wyłączają obowiązku zwrotu, jeśli nie wynikały z błędu organu w ustaleniu stanu faktycznego, który nie mógł być wykryty przez rolnika. Ponadto, kwestie merytoryczne dotyczące zasadności odmowy przyznania płatności, które były już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, nie mogą być ponownie badane w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranych środków.
Stan faktyczny
Rolnikowi przyznano płatności rolne w 2012 r. W wyniku kontroli w 2014 r. stwierdzono zaniechanie działalności rolniczej na części działek. Postępowanie w sprawie przyznania płatności za 2012 r. zostało wznowione i zakończyło się uchyleniem pierwotnej decyzji, odmową przyznania płatności oraz nałożeniem sankcji. WSA oddalił skargę na tę decyzję. Następnie organ ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności za 2012 r. Rolnik zaskarżył tę decyzję, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów, nierozpoznanie istoty sprawy, naruszenie przepisów postępowania i brak uwzględnienia pomyłki organu. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant specjalista Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2012 r. oddala skargę. | Po rozpoznaniu wniosku Z. W. z dnia [...] maja 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] przyznał stronie płatności na rok 2012 w łącznej wysokości 4.128,92 zł, w tym: 1. jednolitą płatność obszarową w wysokości 3.235,71 zł, w tym środki unijne 3.235,71 zł, środki krajowe 0,00 zł, 2. uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 213,92 zł, w tym środki unijne 0,00 zł, środki krajowe 213,92 zł, 3. płatność do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych w wysokości 679,29 zł, środki krajowe 0,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w przypadku płatności JPO, UPO i ST powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej odpowiada powierzchni zadeklarowanej we wniosku, odpowiednio 4,42 ha, 1,01 ha i 1,01 ha. Wnioskodawca nie złożył żądania doręczenia decyzji. Płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 4.128,92 zł zostały przekazane na rachunek bankowy strony w dniu [...] lutego 2013 r. Strona nie wniosła odwołania od decyzji. W ramach postępowania z wniosku strony o przyznanie płatności za rok 2013 gospodarstwo rolne strony zostało w dniach [...] marca 2014 r. poddane kontroli na miejscu. W wyniku kontroli, zakończonej raportem z czynności kontrolnych nr [...], stwierdzono że na zadeklarowanych we wniosku pomocowym na rok 2013 działkach rolnych E, EE i G o powierzchni odpowiednio: 2,51 ha, 0,13 ha i 0,77 ha strona zaniechała prowadzenia działalności rolnej (kod [...]). Zgodnie z uwagami inspektorów terenowych na działkach tych stwierdzono wieloletnie samosiejki drzew i krzewów, nawłoć – nieużytek. Kopia raportu z czynności kontrolnych została przekazana stronie przesyłką poleconą w dniu [...] kwietnia 2014 r. Mając na względzie powyższe, organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. wznowił z urzędu na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie administracyjne, zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], powołując się na przesłankę wyjścia na jaw nowych istotnych okoliczności w sprawie, tj. stwierdzonego w wyniku kontroli faktu zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych [...], [...] i [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] organ pierwszej instancji orzekł o uchyleniu w całości swojej decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w sprawie przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Organ powołując się na stwierdzone w trakcie kontroli na miejscu zaniechanie przez stronę prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni 3,41 ha (działki [...] i [...]) oraz fakt łącznego procentowego zawyżenia powierzchni deklarowanej do JPO (4,42 ha) w stosunku do powierzchni stwierdzonej w trakcie kontroli na miejscu (1,01 ha), przekraczającego 50 %, odmówił stronie przyznania jednolitej płatności obszarowej, nałożył sankcje trzyletnie oraz w konsekwencji odmówił przyznania także płatności uzupełniających, tj. płatności UPO i ST. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, którego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. nie uwzględnił, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...]. Strona wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, która została oddalona prawomocnym wyrokiem z dnia [...] maja 2016 r. sygn. akt III SA/Wr [...]. W tej sytuacji w dniu [...] stycznia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z., po wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] ustalił kwotę nienależnie pobranych przez stronę płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2012, wypłaconych na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. w łącznej wysokości 3.915,00 zł, powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczane od dnia następującego po upływie terminu 60 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. przez błędną wykładnię i ograniczenie się przez organ wyłącznie do kontekstu językowego z jednoczesnym pominięciem aspektu systemowego, funkcjonalnego oraz celowościowego, mimo że wykładnia językowa nie jest wystarczająca. Ponadto zarzuciła nierozpoznanie istoty sprawy przez zaniechanie dokonania wyczerpującej oceny podniesionego zarzutu przedawnienia zwrotu. Wskazała również na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. przez dowolną i subiektywną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności przez pominięcie okoliczności związanych z zamiarem strony w kontekście pomyłki organu oraz zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z ortofotomap, które były podstawą wznowienia postępowania, mimo iż faktycznie dowód ten jest kluczowy z punktu widzenia prowadzonego postępowania oraz oceny okoliczności wyłączających zwrot. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ust. 1 i ust. 2, art. 29 ust. 1, ust. 2 i ust. 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1512 ze zm.), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił pojęcie kwot nienależnie pobranych, wskazując jednocześnie, że wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej stronie płatności bezpośrednie za 2012 r., płatności te, w tym płatność JPO, stały się należnościami nienależnie pobranymi. Zasadność uchylenia decyzji przyznającej płatności, a co za tym idzie, ich nienależny charakter, zostały potwierdzone ostateczną decyzją Dyrektora ARiMR, na którą WSA oddalił skargę prawomocnym wyrokiem. Organ przeanalizował przesłanki wyłączenia zwrotu tych płatności, zawarte w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, wskazując że muszą być one łącznie spełnione przez producenta rolnego, zaś w sprawie w ogóle nie doszło do wypłaty rolnikowi świadczenia na skutek pomyłki organu, bowiem płatności przekazano na rachunek strony zgodnie z jej wnioskiem, zaś w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności organ nie posiadał informacji pozwalającej ustalić, że strona nie prowadziła działalności rolniczej zgodnie z normami i nie był uprawniony do otrzymania świadczenia. Świadomie zadeklarował natomiast do płatności grunty nieuprawiane i nieużytkowane rolniczo. Organ odniósł się również do zgłoszonego wniosku dowodowego strony, wskazując że nie jest zasadne przesłuchanie B. K., bowiem zeznania świadka w zakresie użytkowania deklarowanych w roku 2012 gruntów rolnych przez stronę postępowania czy w kwestii związanych z brakiem wiedzy strony, że uzyskane nienależne płatności podlegać będą zwrotowi, w żaden sposób nie mogą wpłynąć na wynik tego postępowania. W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. L nr 316, str. 65), przez błędną wykładnię i ograniczenie się przez organ wyłącznie do kontekstu językowego z jednoczesnym pominięciem aspektu systemowego, funkcjonalnego oraz celowościowego, mimo iż wykładnia językowa nie jest wystarczająca do ustalenia zakresu zastosowania i normowania tego przepisu. Ponadto podniesiono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.: art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. przez zaniechanie rozpoznania wniosku dowodowego w zakresie zeznań świadka B. K. i w konsekwencji przez przedwczesne zakończenie postępowania bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, a także przez zaniechanie oceny dokonania okoliczności faktycznych świadczących o "pomyłce" oraz przez zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z ortofotomap. Skarżący zarzucił także naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. przez zaniechanie poinformowania strony o zakończeniu postępowania i uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zgromadzonych w sprawie dowodów, a w konsekwencji przez pozbawienie skarżącego możności obrony swoich praw. Podniósł także zarzut naruszenia art. 15 w związku z art. 127 § 1 k.p.a. przez zaniechanie rozpoznania sprawy w pełnym zakresie i ograniczenie się do lakonicznej kontroli zaskarżonego orzeczenia, a w konsekwencji przez pozbawienie skarżącego prawa do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja, utrzymująca w mocy decyzję, ustalającą skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2012. Tryb i warunki ustalania oraz odzyskiwania kwot nienależnie pobranych płatności rolnych reguluje ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1512 ze zm.), dalej ustawa o ARiMR. Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust. 1 (ust. 1a). Właściwy w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. Celem postępowania prowadzonego na podstawie powyższego przepisu jest zatem zbadanie: 1) czy doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, 2) czy istnieje obowiązek jej zwrotu, a także 3) czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot. W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że skarżącemu na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] wypłacono tytułem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2012 r. kwotę 4.128,92 zł (jednolita płatność obszarowa, uzupełniająca płatność obszarowa, płatność do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych), jak również co do tego, że powyższa decyzja została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego ostateczną decyzją Dyrektora ARiMR z dnia [...] stycznia 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o uchyleniu decyzji tegoż organu przyznającej skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 r. i odmawiającą skarżącemu przyznania wnioskowanych płatności, zaś WSA we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z dnia [...] maja 2016 r. sygn. akt III SA/Wr [...] oddalił skargę na ww. decyzję ostateczną. Skutkiem prawomocności wyroku oddalającego skargę na decyzję Dyrektora ARiMR z dnia [...] stycznia 2016 r., jest to że strona nie ma obecnie możliwości kwestionowania wynikających z tej decyzji ustaleń w ramach skargi na decyzję wydaną w trybie art. 29 ustawy o ARiMR. Kwestie merytoryczne, takie jak zasadność i podstawy prawne odmowy przyznania stronie płatności, w tym także prawidłowość procedury, która doprowadziła organ do takich konkluzji, podlegały już bowiem kontroli sądu administracyjnego, który uznał stanowisko organu za prawidłowe, a postępowanie które doprowadziło do wydania tej decyzji za wolne od wad procesowych mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazać w tym miejscu trzeba, że stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w prawomocnym wyroku sądu z dnia [...] maja 2016 r., wiązało w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia. W konsekwencji Sąd nie mógł w ramach obecnie prowadzonego postępowania uwzględnić podniesionych w skardze zarzutów odnoszących się do uniemożliwienia skarżącemu wykazania okoliczności związanych "z należytym utrzymywaniem przedmiotowych nieruchomości w spornych okresach" oraz "brakiem podstaw do zwrotu przedmiotowych kwot" (skarżący wnioskował o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka w celu wykazania tych okoliczności). Są to bowiem zagadnienia istotne dla rozstrzygnięcia kwestii zasadności odmowy przyznania płatności, które to były już objęte wspomnianą decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Stąd też zasadnie uznał organ, że przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka w celu wykazania tych okoliczności nie mogło mieć wpływu na wynik postępowania w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych płatności, w którym kwestie zasadności przyznania płatności nie mogły już być badane. Biorąc zatem pod uwagę, że skarżący faktycznie otrzymał tytułem płatności za 2012 r. kwotę 4.128,92 zł wynikającą z decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r., która została potem wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją odmawiającą mu przyznania płatności, a jak wyjaśniono powyżej brak jest obecnie możliwości podważenia podstaw odmowy przyznania płatności, to stwierdzić trzeba, że skarżącemu wypłacono ze źródeł wskazanych w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR środki nienależne. Stwierdzenie, że dokonano płatności nienależnie lub w nadmiernej wysokości co do zasady skutkuje obowiązkiem jej zwrotu. Zostało to wyartykułowane wprost w art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, zgodnie z którym w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Odsetki naliczane są w sposób wskazany w ust. 2 art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Organ w zaskarżonej decyzji przeanalizował sformułowane w art. 49 ustawy o płatnościach przesłanki odstąpienia od ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, o których mowa w art. 29 ustawy o ARiMR. W myśl tego przepisu Kierownik BP ARiMR odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1306/2013. Stosując wynikające z tych przepisów zasady przeliczenia, organ wyliczył równowartość 100 euro jako 410,38 zł, którego to wyniku skarżący nie kwestionował. Tym samym słusznie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że w rozpoznawanej sprawie zachodziły podstawy do odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranej uzupełniającej płatności obszarowej, przyznanej w kwocie 213,92 zł, na podstawie art. 49 ustawy o płatnościach. Dalsze przesłanki wyłączające zwrot płatności pobranej nadmiernie zostały zawarte w art. 80 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009. Zgodnie z treścią tej regulacji, obowiązek zwrotu nienależnej płatności, o jakiej mowa w ust. 1 tego artykułu, nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczeniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie występuje wtedy, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności. W rozpoznawanej sprawie skarżący powołuje się na powyższy przepis podnosząc, że w jego przypadku zachodziły wymienione w nim przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie otrzymanej płatności. Podnosząc konieczność dokonania funkcjonalnej i celowościowej wykładni tego przepisu, skarżący odwołuje się do cywilistycznego pojęcia świadczenia nienależnego i wskazując na art. 411 pkt 1 kodeksu cywilnego stwierdza, iż skoro zostało mu przyznane na mocy ostatecznej i wykonalnej decyzji świadczenie, które skonsumował, to nie można po upływie tak długiego czasu żądać jego zwrotu. Podnosi również, że działał w zaufaniu do organu władzy publicznej i nie był świadomy, że nie spełnia kryteriów przyznania płatności. Ponadto, jego zdaniem, do wypłaty świadczenia doszło na skutek pomyłki organu. Z powyższą argumentacją skargi nie można się zgodzić. Po pierwsze, jak trafnie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, brak jest podstaw do powołania się w niniejszej sprawie na przepisy kodeksu cywilnego. Kwestie zarówno przyznawania, jak i zwrotu płatności bezpośrednich pozostają poza zakresem regulacji kodeksu cywilnego. W sposób wyczerpujący zagadnienia te zostały unormowane w powołanych w zaskarżonej decyzji i przytoczonych w niniejszym wyroku przepisach krajowych i wspólnotowych. W świetle tych regulacji, nienależnie pobrane płatności to płatności przyznane niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności. Jak trafnie wskazano w decyzji, do nienależnego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w art. 29 ustawy o ARiMR dochodzi więc także wówczas, gdy środki takie zostaną przyznane i wypłacone rolnikowi na podstawie decyzji administracyjnej, która następnie zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. To właśnie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Tym samym kwota stanowiąca różnicę pomiędzy płatnością przekazaną na rachunek strony na podstawie decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2012 r., a płatnościami odmówionymi ostateczną decyzją wydaną przez ten organ dnia [...] listopada 2015 r. stanowiła płatności pobrane nienależnie. W rozpoznawanej sprawie płatności nie zostały również skarżącemu nienależnie wypłacone na skutek pomyłki organu. Do zakwestionowania prawa strony do otrzymania płatności w stosunku do części powierzchni działek [...], [...] i [...] doszło bowiem na skutek stwierdzenia (w wyniku kontroli na miejscu oraz analizy ortofotomap), że przestały one być użytkowane rolniczo, przy czym stan ten musiał istnieć już przed 2012 r., skoro na działkach stwierdzono występowanie zwartych łanów nawłoci oraz wieloletnich drzew i krzewów, których powierzchnia zwiększała się od 2010 r. - a więc były to okoliczności wywołane działaniem/zaniechaniem samego skarżącego. To skarżący ponosi zatem również odpowiedzialność za nienależną wypłatę świadczeń, jako że zostały mu one przyznane i przekazane na podstawie danych podanych przez niego we wniosku o przyznanie płatności. Rolnik składając wniosek i deklarując określone dane odpowiada za ich zgodność ze stanem faktycznym. Składając wniosek oświadcza ponadto, że znane mu są zasady i warunki przyznawania płatności oraz ich zwrotu, wobec czego brak jest podstaw do powoływania się obecnie przez skarżącego na brak świadomości, że dopuścił się naruszenia prawa oraz na działanie w zaufaniu do organu. Zasadnie zatem w rozpoznawanej sprawie organu uznały, że nie zachodziły przesłanki wyłączające zwrot nienależnie otrzymanej płatności, o jakich mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009. Jako bezpodstawny należało ocenić także zarzut naruszenia przez organy art. 10 § 1 kpa. Jak bowiem wynika z akt sprawy, organ pismem z dnia [...] listopada 2016 r. poinformował stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także poinformował, że strona może przedstawić dodatkowe dowody oraz wyjaśnienia. Przedmiotowe pismo zostało doręczone w dniu [...] listopada 2016 r. Skarżący skorzystał ze swojego uprawnienia i przedstawił swoje stanowisko w piśnie z dnia [...] stycznia 2017 r. Materiał dowodowy przyjęty za podstawę wydania decyzji organu II instancji był przy tym tożsamy ze zgromadzonym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, gdyż Dyrektor ARiMR nie prowadził dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Faktem jest, że strona pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. (wpływ do organu [...] lutego 2017 r.) wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka B. K. - na okoliczność związaną z należytym utrzymywaniem przedmiotowych nieruchomości w spornych okresach, na okoliczność braku podstaw do zwrotu przedmiotowych kwot oraz na okoliczność związaną z istnieniem pomyłki organu, a także na okoliczność związaną z brakiem świadomości strony, że pobierane świadczenie może być uznane za nienależne oraz na inne okoliczności uzasadniające twierdzenia odwołania. Organ nie uwzględnił tego wniosku, do czego jednak odniósł się treści zaskarżonej decyzji (str.9). Stanowisko i argumentację organu w tym zakresie Sąd podziela. Przeprowadzonej przez Dyrektora ARiMR kontroli decyzji organu pierwszej instancji nie można również, wbrew twierdzeniom skargi, uznać za dokonaną w niepełnym zakresie i lakoniczną. Organ odwoławczy przedstawił bowiem podstawy prawne wydania zaskarżonej decyzji i odniósł je do istotnych w ich świetle okoliczności sprawy. Ze względu na to, że postępowanie w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych płatności nie obejmowało swoim zakresem badania zasadności wypłaty spornych kwot skarżącemu na podstawie pierwotnej decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2012 r., organ zasadnie nie analizował i nie oceniał powyższych kwestii. Uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia dowodzi natomiast, że zagadnienia istotne dla wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR zostały kompleksowo ponownie przeanalizowane przez organ, zaś postawione przez organ na podstawie zebranych dowodów tezy i wnioski były jak najbardziej prawidłowe. Zarzuty naruszenia art. 17 i art. 127 k.p.a. należało więc uznać za nieuzasadnione. Stanowisko powyższe WSA we Wrocławiu zajął również w wyroku z dnia [...] czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Wr [...] odnośnie zasadności ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2011 r. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło