III SA/Wr 249/09

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosz tów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Destruktu- ryzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowi-skowych w pomniejszonej wysokości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wraz ze skargą na wyżej oznaczoną decyzję złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z małoletnią córką, a jego dochód z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego wynosi 1.200 zł. Skarżący wśród posiadanych składników majątkowych wymienił: udział ½ w prawie własności lokalu mieszkalnego o pow. 64 m2 oraz ciągnik rolny- Deutz Fare. Dodał, że od dwóch lat nie otrzymał dopłat z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, a w roku 2007 panująca susza pozbawiła go plonów z prowadzonych przez niego upraw. W piśmie z dnia 19 maja 2009 r. wnioskodawca sprecyzował, że ww. ciągnik rolny ma wartość 70.000 zł, a roczne koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego kształtują się następująco: czynsz z tytułu dzierżawy gruntów rolnych- 18.000 zł; podatek rolny od posiadanych gruntów rolnych- 16.000 zł; koszty związane z uprawą- 30.000 zł. Dodał, że przyznane mu w roku 2009 dopłaty z Unii Europejskiej wyniosły 52.274, 98 zł. Oświadczył, że jest w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 400 zł. Poinformował, że jego miesięczne wydatki kształtują się następująco: opłata za gaz- ok.175 zł; za energię elektryczną- ok. 100 zł; za wodę- ok. 30 zł. Skarżący oświadczył, że w sytuacji, gdyby jego skarga nie zostanie uwzględniona, to wynagrodzenie swojego pełnomocnika procesowego pokryje ze środków pożyczonych od najbliższej rodziny. Dodał, że zamieszkuje z konkubiną, która nie prowadzi z nim gospodarstwa domowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu wnioskodawca nie wykazał bowiem, iż konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W ocenie Sądu wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową np. nie wykazał, że rzeczywiście uzyskuje dochód tylko w wysokości 1.200 zł; nie wyjaśnił co stało się z matką jego córki i jeśli żyje, to dlaczego nie partycypuje w kosztach jej utrzymania; nie wykazał także, że ponosi koszty utrzymania lokalu (w którym podaje, że zamieszkuje), a który to lokal (jak wynika z załączonych rachunków) stanowi własność jego konkubiny; nie wyjaśnił również dlaczego nie może pożyczyć od najbliższej rodziny środków na opłacenie kosztów sądowych w sytuacji, gdy z takiej możliwości chce skorzystać aby opłacić pełnomocnika; nie wykazał, że nie posiada zdolności kredytowej; nie przedstawił sytuacji materialnej i finansowej swojej konkubiny (wbrew twierdzeniom skarżącego z okoliczności sprawy i doświadczenia życiowego wynika, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe). Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom samotnym, bezrobotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania, w szczególności, że z treści wniosku wynika, iż zamieszkuje on u konkubiny, a w razie potrzeby może liczyć na wsparcie finansowe swojej najbliższej rodziny. Istotne jest, że skarżący sam zadeklarował, że jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 400 zł. Niewątpliwie dopłata z Unii Europejskiej jest dochodem dla skarżącego, którym może on swobodnie dysponować i z którego -co oczywiste- powinien pokrywać przede wszystkim nakłady związane z utrzymaniem prowadzonej produkcji rolnej, niemniej jednak, jeśli jest aktualnie- jak twierdzi - w trudnej sytuacji materialnej, to może część z uzyskanych decyzją z dnia 26.02.2009 r. środków w wysokości prawie 53.000 zł przeznaczyć na koszty prowadzonego w tym przedmiocie postępowania sądowego, a ewentualny brak w tych środkach pokryć później z innych źródeł dochodu. Sąd rozumie specyfikę prowadzenia gospodarstwa rolnego, niemniej w ogólnym założeniu prowadzenie gospodarstwa rolnego nie powinno różnić się od każdej innej działalności gospodarczej, w tym także w zakresie reguł planowania i zarządzania. Co więcej- rolnik ze względu na sezonowość dochodu w szczególności zobowiązany jest do staranności w planowaniu wydatków i gromadzenia oszczędności w okresie, gdy pozyskuje środki finansowe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.