III SA/Wr 251/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj, Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca), , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 października 2024 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 10 kwietnia 2024 r. nr SKO 4162/24/2024 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy kategorii B I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 18 maja 2023 r. do Starostwa Powiatowego w Świdnicy wpłynął wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Świdnicy o wydanie przez Starostę Świdnickiego decyzji administracyjnej o skierowaniu D. J. (dalej: skarżący, strona) na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, albowiem zachodzi przypadek nasuwający uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierującego. W uzasadnieniu podano, że Prokuratura Rejonowa w Świdnicy prowadziła przeciwko skarżącemu postępowanie o czyn z art. 190 § 1 kodeksu karnego. W toku postępowania przygotowawczego zasięgnięto opinii biegłych psychiatrów odnośnie stanu zdrowia psychicznego skarżącego. Wskazano, że z uwagi na to, że skarżący jest uzależniony od [...] zachodzi konieczność kontrolnego sprawdzenia jego stanu zdrowia. Pismem z 23 maja 2023 r. Starosta Świdnicki (dalej: Starosta, organ I instancji) zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r., poz. 622 ze zm., dalej: u.k.p.) w sprawie skierowania skarżącego na badania lekarskie przeprowadzone w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, przesyłka zawierająca powyższe zawiadomienie, po jej dwukrotnym awizowaniu w dniach: 26 maja 2023 r. i 5 czerwca 2023 r. i nieodebraniu jej w Urzędzie Pocztowym Filia UP S., w dniu 12 czerwca 2023 r. została zwrócona nadawcy. Decyzją z dnia 22 czerwca 2023 r. (nr KD.5430.4.29.2023.MW), wydaną m.in. na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 1 lit. a) u.k.p. Starosta skierował skarżącego na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Przesyłka zawierająca tę decyzję, po dwukrotnym jej awizowaniu w dniu 26 czerwca 2024 r. oraz 4 lipca 2023 r. i nieodebraniu jej w Urzędzie Pocztowym Filia UP S., w dniu 11 lipca 2023 r. została zwrócona nadawcy. Pismem z dnia 22 stycznia 2024 r. Starosta zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p. w sprawie zatrzymania prawa jazdy z powodu nieprzedstawienia w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zawiadomienie to zostało doręczone w dniu 21 lutego 2024 r. dorosłemu domownikowi – matce skarżącego. W dniu 16 lutego 2024 r. Starosta wydał na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p. decyzję nr KD.5430.4.29.2023.MW o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy z powodu nieprzedłożenia orzeczenia lekarskiego w przedmiocie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W odwołaniu o ww. decyzji, skarżący podkreślił, że nie wiedział o skierowaniu go na badania lekarskie, ponieważ takiego skierowania nie otrzymał. Oświadczył, że w okresie od czerwca do sierpnia 2023 r. przebywał w miejscu zamieszkania, zatem musiało dojść do jakiejś pomyłki/zagubienia zawiadomienia przez Pocztę Polską. O wszczęciu postępowania administracyjnego dowiedział się z pisma z 22 stycznia 2024 r. i wtedy niezwłocznie podjął działania mające na celu wyjaśnienie sprawy. Podał, że w Wydziale Komunikacji, Transportu i Dróg Publicznych Starostwa Powiatowego w Świdnicy poinformowano go, że wszystko jest w porządku i ma oczekiwać na otrzymanie skierowania. Zamiast skierowania otrzymał natomiast decyzję z 16 lutego 2024 r. Wniósł o przychylne rozpatrzenie jego prośby o niezatrzymywanie mu prawa jazdy i przesłanie stosownego skierowania na badania, by mógł dopełnić obowiązku, o którym nie wiedział. Zaskarżoną decyzją z dnia 10 kwietnia 2024 r. (nr SKO 4162/24/2024) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Starosty Świdnickiego o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B. W uzasadnieniu SKO przywołało treść art. 102 ust. 1 pkt 3, art. 101 ust. 2 u.k.p. i art. 75a ust. 1 pkt 5 u.k.p. Wskazało, że nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący nie poddał się badaniu lekarskiemu. Kolegium podkreśliło, że z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca decyzję o skierowaniu skarżącego została przesłana na jego adres zamieszkania w S., ul. [...]. Pierwsze awizo tej przesyłki miało miejsce w dniu 26 czerwca 2023 r., przesyłka została pozostawiona do odbioru w Filii UP w S., a informacja o tym miejscu została umieszczona w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Drugie awizo miało miejsce w dniu 4 lipca 2023 r. i wobec nieodebrania przesyłki w terminie do 11 lipca 2023 r., została ona zwrócona nadawcy. W związku z powyższym, jak podkreśliło SKO, miała miejsce "niemożność doręczenia przesyłki" w sposób określony w art. 42 i art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) i na podstawie art. 44 § 1 k.p.a. decyzję o skierowaniu na badania lekarskie należało uznać za doręczoną. Ponieważ skarżący nie przedstawił w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zasadne było wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W związku z powyższym, argumenty zawarte w odwołaniu, SKO uznało za nieuzasadnione. W skardze do Sądu, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji wydanej w I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania, zarzucając naruszenie: 1. art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p., poprzez zatrzymanie prawa jazdy, podczas gdy nie wystąpiły do tego przesłanki; 2. art. 10 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezapewnienie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego; 3. art. 42 § 3, art. 43, art. 44 § 1-4k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie przez organ doręczenia zastępczego skierowania na badanie za skuteczne, podczas gdy faktycznie powyższe nie nastąpiło; 4. art. 110 k.p.a.; 5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Do skargi skarżący dołączył oświadczenie domownika – W. J., z którego wynika, że pod adresem: ul. [...], [...] S. w okresie od 26 czerwca 2023 r. do 11 lipca 2023 r. nie pozostawiono żadnego awiza do odbioru korespondencji wystawionego na D. J. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie skarżący podkreślił, że w okresie od czerwca do lipca 2023 r. przebywał pod adresem zamieszkania. Pamięta o tym, ponieważ często przebywa za granicą lub w innym mieście. Kiedy nie przebywa pod adresem zamieszkania zawsze otrzymuje informację o awizie od mamy, która tam mieszka. Pierwsza informacja w sprawie, którą uzyskał, to informacja z 22 stycznia 2024 r. Po jej otrzymaniu skarżący udał się do urzędu, gdzie został poinformowany, że należy czekać, aż przyjdzie pismo dotyczące skierowania na badania. Dodatkowo skarżący oświadczył, że jak tylko otrzyma skierowanie, to podda się badaniom. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Stosownie do art. 101 ust. 2 pkt 1 u.k.p. osoba skierowana na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2, jest obowiązana do dostarczenia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w art. 99 ust. 1. W myśl art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p. Starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2. W sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący nie przedłożył orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z 23 maja 2023 r. organ I instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skierowania go na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Przesyłka zawierająca powyższe zawiadomienie, po jej dwukrotnym awizowaniu w dniach: 26 maja 2023 r. i 5 czerwca 2023 r. i nieodebraniu jej w Urzędzie Pocztowym Filia UP S., w dniu 12 czerwca 2023 r. została zwrócona nadawcy. Decyzją z dnia 22 czerwca 2023 r. Starosta skierował skarżącego na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Przesyłka zawierająca tę decyzję, po dwukrotnym jej awizowaniu w dniu 26 czerwca 2024 r. oraz 4 lipca 2023 r. i nieodebraniu jej w Urzędzie Pocztowym Filia UP S., w dniu 11 lipca 2023 r. została zwrócona nadawcy. Skarżący w odwołaniu od decyzji z 16 lutego 2024 r. o zatrzymaniu prawa jazdy podkreślił, że nie wiedział o skierowaniu go na badania lekarskie, ponieważ takiego skierowania nie otrzymał. Oświadczył, że w okresie od czerwca do sierpnia 2023 r. przebywał w miejscu zamieszkania, zatem musiało dojść do jakiejś pomyłki/zagubienia zawiadomienia przez Pocztę Polską. Podał, że w Wydziale Komunikacji, Transportu i Dróg Publicznych Starostwa Powiatowego w Świdnicy poinformowano go, że wszystko jest w porządku i ma oczekiwać na otrzymanie skierowania. Zamiast skierowania otrzymał natomiast decyzję z 16 lutego 2024 r. Zasadniczą kwestią w sprawie było zatem ustalenie, czy decyzja o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie została skutecznie mu doręczona w ramach trybu przewidzianego w art. 44 k.p.a. w następstwie dwukrotnego jej awizowania - jak twierdzi SKO powołując się na adnotacje dokonane na potwierdzeniu odbioru, czy też do skutecznego doręczenia skarżącemu tej decyzji nie doszło z uwagi na to, że ani pierwsze ani drugie zawiadomienie (awizo) o tej przesyłce nie zostało umieszczone w skrzynce oddawczej skarżącego. Tylko bowiem skuteczne doręczenie decyzji o skierowaniu na badania i nieprzedłożenie stosownego orzeczenia lekarskiego mogło skutkować wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W sytuacji ustalenia, że decyzja o skierowaniu na badania nie została skutecznie doręczona przez przyjęcie tzw. fikcji doręczenia, organ nie byłby uprawniony do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Jak wynika z utrwalonych poglądów w judykaturze, aby uznać doręczenie zastępcze za dokonane prawidłowo muszą łącznie zostać spełnione przesłanki określone w art. 44 k.p.a. W przeciwnym razie brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia decyzji stronie. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego i dlatego nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogów z art. 44 k.p.a., w tym wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż strona zeń korzystająca nie będzie mogła skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku z dnia 15 lutego 2017 r. (sygn. akt I SA/Gd 1567/16, CBOSA) zauważył, że "Doręczenie przewidziane w art. 44 k.p.a. oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata, i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Domniemanie to jednak może być przez adresata obalone poprzez uprawdopodobnienie, że nie został zawiadomiony o przeznaczonym dla niego piśmie, złożonym w pocztowej placówce oddawczej. Nie jest przy tym wystarczające samo zaprzeczenie adresata, że nie powziął wiadomości o złożeniu go w danym urzędzie, lecz konieczne jest poparcie twierdzenia dowodami na uprawdopodobnienie okoliczności niepowzięcia wiadomości o piśmie (por. wyrok TK z dnia 17 września 2002 r. SK 35/01 OTK - A 2002, Nr 5, poz. 60; postanowienie SN z dnia 4 września 1970 r., sygn. akt IPZ 53/70)". W rozpoznawanej sprawie skarżący w odwołaniu wskazywał, że nie otrzymał skierowania na badania i że musiało dojść do pomyłki lub zagubienia zawiadomienia przez pocztę. Podkreślał, że w okresie, kiedy podjęto próbę doręczenia przebywał w miejscu zamieszkania. Kolegium rozpoznając odwołanie nie odniosło się w żaden sposób do tych argumentów skarżącego, nie wezwało go także do uprawdopodobnienia podnoszonych okoliczności. Do skargi do Sądu skarżący dołączył natomiast oświadczenie domownika z którego wynika, że pod adresem zamieszkania skarżącego w okresie od 26 czerwca 2023 r. do 11 lipca 2023 r. nie pozostawiono żadnego awiza do odbioru korespondencji wystawionego na skarżącego. Podkreślić należy, że na organie ciąży konieczność podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 7, art. 77 k.p.a.), konieczność prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), konieczność wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy (art. 11 k.p.a.). W sytuacji zatem, gdy skarżący występujący samodzielnie, bez profesjonalnego pełnomocnika, zakwestionował okoliczność pozostawienia w jego skrzynce oddawczej zawiadomień zgodnie z art. 44 k.p.a., zasadnym było, w ocenie Sądu, wezwanie skarżącego do uprawdopodobnienia podnoszonych okoliczności, a także zwrócenie się przez SKO do organu I instancji o wystąpienie do operatora pocztowego o stosowne wyjaśnienia, w szczególności poprzez wniesienie reklamacji w trybie art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r., poz. 1640 ze zm.), zwłaszcza że prawo wniesienia reklamacji w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej przysługuje co do zasady nadawcy, a adresatowi tylko w przypadku gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo gdy przesyłka pocztowa lub kwota pieniężna określona w przekazie pocztowym zostanie doręczona adresatowi. Kwestia ustalenia, czy rzeczywiście doszło do dwukrotnego umieszczenia w oddawczej skrzynce skarżącego zawiadomienia (awizowania) o możliwości odbioru przesyłki zawierającej decyzję o skierowaniu na badania lekarskie miała kluczowe znaczenie w sprawie. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną oraz wskazówki wynikające z niniejszego uzasadnienia wyroku, w szczególności, skoro sam nie wezwał skarżącego do uprawdopodobnienia podnoszonych okoliczności, uwzględni dołączone do skargi oświadczenie domownika, a ponadto zwróci się do organu I instancji (jako nadawcy), by wystąpił do Poczty Polskiej S.A. o stosowne wyjaśnienia oraz w następstwie zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego rozpatrzy go, celem ustalenia, czy w skrzynce oddawczej skarżącego pozostawiono pierwsze i drugie zawiadomienie (awizo) i tym samym doszło do fikcji prawnej doręczenia, zgodnie z art. 44 k.p.a. Wobec stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.