III SA/Wr 252/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński Sędzia NSA Anna Moskała Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 października 2011 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. we W. na czynność materialno-techniczną Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wyrejestrowania automatu do gier o niskich wygranych postanawia: odrzucić skargę. Zaskarżoną czynnością Naczelnik Urzędu Celnego w L. stwierdził, że wraz z wygaśnięciem w dniu [...] r. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. (nr [...]) zezwalającej "A" sp. z o.o., z siedzibą we W. (zwanej dalej także "spółką"), na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w [...] punktach zlokalizowanych na terenie województwa m. (wykaz punktów w załączniku do decyzji), i według dyspozycji § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm., zwanego dalej w skrócie "rozp."), utraciło z tą datą również ważność poświadczenie rejestracji automatu ([...]), dokonane na podstawie tej decyzji, informując jednocześnie, że w systemie KRAG wyrejestrowano automat do gier o niskich wygranych [...] (nr fabryczny [...], nr świadectwa rejestracji [...]). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu spółka zakwestionowała działanie Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] r. (według akt sprawy – z dnia [...] r.) nr [...] oraz czynność wyrejestrowania określonego w niej automatu do gier, zarzucając: I. naruszenie art. 92 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP oraz art. 15b ust. 4 i art. 16 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (zwanej dalej w skrócie "u.g.z.w.) – poprzez zastosowanie w sprawie § 10 ust. 4 pkt 1 rozp., mimo że zostało ono w tym zakresie wydane bez upoważnienia ustawowego; II. ewentualnie – z zastrzeżeniem punktu I – naruszenie § 10 ust. 4 pkt 1 rozp. – poprzez orzeczenie o wygaśnięciu rejestracji automatu do gier, mimo że nie wygasło zezwolenie spółki do prowadzenia działalności w zakresie eksploatacji automatów do gier; III. naruszenie art. 128 oraz art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (zwanej dalej w skrócie "o.p.") – poprzez orzeczenie w przedmiocie wygaśnięcia lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej, mimo braku podstaw prawnych w tym zakresie w o.p. ani też w przepisach ustaw podatkowych; IV. naruszenie art. 120, art. 124 oraz art. 210 § 1 pkt 6 o.p. w związku z: - art. 15b ust. 4 u.g.z.w. w związku z art. 144 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (zwanej dalej w skrócie "u.g.h."), - § 10 ust. 2-4, § 7 oraz § 1 pkt 2 i § 15 rozp. w związku z art. 16 pkt 2, art. 15b ust. 4 oraz art. 24 ust. 1 i 2 u.g.z.w., - art. 117 ust. 1 u.g.h., poprzez przyjęcie explicite w zaskarżonej "informacji" rażąco błędnej wykładni wymienionych przepisów prawa, w tym w szczególności poprzez przyjęcie, że poświadczenia rejestracji automatów do gier do niskich wygranych tracą ważność z chwilą wygaśnięcia zezwolenia, które zostało indywidualnie oznaczone we wniosku o rejestrację automatu ("na podstawie którego automat został zarejestrowany", "decyzji pierwotnej"), podczas gdy z wymienionych przepisów prawa, w tym z powoływanego przez organ § 10 ust. 4 pkt 1 rozp. oraz z art. 15b ust. 4 u.g.z.w. wynika, że automaty i urządzenia do gier "mogą być eksploatowane przez podmioty posiadające zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie (...) gier na automatach o niskich wygranych (lege non distinguente – "decyzji pierwotnych" i niepierwotnych); V. w konsekwencji rażące naruszenie art. 2, art. 20, art. 22 oraz art. 7, art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP – wskutek przyjęcia takiej praktyki stosowania przepisów prawa (wskazanych w punktach l-IV petitum), która: - narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do państwa, zasadę pewności prawa, zasadę ochrony praw nabytych oraz ochrony interesów w toku (art. 2 Konstytucji RP) – poprzez uniemożliwienie spółce dalszej eksploatacji automatów do gier o niskich wygranych, które zostały dopuszczone do eksploatacji, mimo że spółka ma ważne, wydane na podstawie ustawy, zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz i nie zmieniły się istotne elementy stanu faktycznego; - narusza zasadę wolności działalności gospodarczej i związaną z nią zasadę ścisłej wykładni ograniczeń tej wolności możliwych jedynie na podstawie przepisów ustawy (art. 20 i 22 Konstytucji RP) – poprzez przyjęcie, że można decydować o zakresie wolności działalności gospodarczej w drodze wydawania "informacji" nie podlegających zmianie ani kontroli; - narusza zasadę praworządności i hierarchii źródeł prawa (art. 7, art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP) – poprzez przedkładanie niższych źródeł prawa lub aktów nie posiadających w ogóle przymiotu źródeł prawa (treści formularzy i rejestrów) ponad wyższe źródła prawa (w szczególności wyraźne przepisy ustawowe), dokonywanie aktów arbitralnego stosowania przepisów prawa z pominięciem zasad prawidłowej wykładni, w tym z pominięciem podstawowych zasad prawa wynikających z Konstytucji RP i Ordynacji podatkowej. Strona skarżąca wniosła o: I. uchylenie zaskarżonej czynności (aktu) w całości, II. stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności (aktu), III. zasądzenie od Naczelnika Urzędu Celnego w L. na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Celnego w L. wniósł o odrzucenie skargi, uzasadniając taki wniosek brakiem wezwania organu przez spółkę do usunięcia naruszenia prawa. Organ podtrzymał w całości stanowisko zajęte w sprawie czynności materialno-technicznej i odniósł się do zarzutów zawartych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Ustawowym warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wyczerpanie środków zaskarżenia, które służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 u.p.p.s.a). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, wówczas skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 u.p.p.s.a. (inne niż określone w pkt 1-3, tj.: 1. decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa) i 4a (pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach), można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Ponieważ objęta skargą czynność Naczelnika Urzędu Celnego w L. – stwierdzająca utratę z dniem [...] r. ważności poświadczenie rejestracji automatu w związku z wygaśnięciem w tym samym dniu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. (nr [...]) zezwalającej "A" sp. z o.o., z siedzibą we W., na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w [...] punktach zlokalizowanych na terenie województwa m., oraz informująca o wyrejestrowaniu w systemie KRAG automatu do gier o niskich wygranych [...] (nr fabryczny [...], nr świadectwa rejestracji [...]) – należy do wyróżnianego w prawie administracyjnym zbioru czynności materialno-technicznych, objętych zakresem art. 3 § 2 pkt 4 u.p.p.s.a., przeto wniesienie skargi do sądu wymagało uprzedniego wezwania na piśmie Naczelnika Urzędu Celnego w L. – w terminie czternastu dni od dnia, w którym podmiot skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o podjęciu czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Materiały zgromadzone w sprawie wskazują, że strona skarżąca nie przedstawiła dowodu, który potwierdzałby wezwanie Naczelnika Urzędu Celnego w L. – w ustawowym terminie – do usunięcia naruszenia prawa. Z akt sądowych wynika, że dopiero po zapoznaniu się z zawartym w odpowiedzi na skargę stanowiskiem organu, strona skarżąca załączyła do pisma procesowego z dnia [...] r. kserokopię pisma noszącego tytuł "Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", datowanego na dzień [...] r. W wezwaniu tym nawiązuje się do pisma Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] r. (nr [...]) obejmującego skarżoną czynność tego organu. Nie sposób jednak nie zauważyć, że strona skarżąca nie wykazała ani nawet nie uprawdopodobniła, by wezwanie to wysłała we właściwym terminie lub złożyła bezpośrednio w Urzędzie Celnym w L. Na przedstawionym przez stronę skarżącą wezwaniu nie ma jakiejkolwiek adnotacji o fakcie i terminie doręczenia tego wezwania. Podczas rozprawy – na pytanie sądu, jakimi dowodami dysponuje skarżąca na wykazanie, że załączone do pisma z dnia [...] r. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (noszące datę [...] r.) zostało doręczone organowi – pełnomocnik strony skarżącej oświadczył, że "w tej chwili nie dysponuje takim dowodem". Wyjaśnił przy tym, że do każdej sprawy, w której kwestionowano legalność czynności materialno-prawnej organu, strona skarżąca składała jednocześnie odwołanie i wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W takiej sytuacji nie można uznać, że strona spełniła ustawowy warunek (art. 52 § 3 u.p.p.s.a.) skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Mimo długiego terminu między wniesieniem skargi a przeprowadzeniem rozprawy sądowej, strona skarżąca – znając stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego w L. co do braku wezwania tego organu do usunięcia naruszenia prawa – poprzestała wyłącznie na kserokopii pisma z datą [...] r., z którego nie wynika, czy i kiedy przesłano lub doręczono to wezwanie organowi. Taki stan rzeczy znalazł potwierdzenie w czynnościach wyjaśniających organu w zakresie wezwania do usunięcia naruszenia prawa (pismo procesowe Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] r. z załącznikami). Organ ten napisał, że w trakcie badania kwestii wpływu (wniesienia) do Urzędu Celnego w L. takiego wezwania sporządzono raport pism przychodzących do Urzędu, zawierający wszystkie pisma pochodzące od "A" sp. z o.o. w terminie od [...] do [...] r. Wskazując szczegółowo pisma, które pochodziły od strony skarżącej, organ stwierdził, że w zbiorze tym nie było wezwania do usunięcia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie i że po raz pierwszy wezwanie to wpłynęło do organu dopiero w dniu [...] r. w postaci kopii załączonej do pisma procesowego z dnia [...] r. dotyczącego skargi do WSA (III SA/Wr 252/11). Naczelnik Urzędu Celnego w L. wykluczył również możliwość łącznego przesłania przez spółkę spornego wezwania z dnia [...] r. razem z wezwaniem z dnia [...] r. w sprawie nr [...] (a więc innej niż rozpoznawana – nr [...]). Organ przedstawił obieg poczty przychodzącej w Referacie Akcyzy i Gier i – wyjaśniając ewentualne przesłanie spornego wezwania wraz z wezwaniem z dnia [...] r. w sprawie nr [...] – odebrał dodatkowo oświadczenia kierownika UAGR oraz pracownika prowadzącego sprawę nr [...], z których wynika, że w kopercie znajdowały się jedynie pisma do sprawy nr [...] (odwołanie i wezwanie do usunięcia naruszenia prawa). Organ powołał się także na oświadczenie pracownika UGAR, któremu powierzono sporządzenie odpowiedzi na skargę w sprawie nr [...]. W konkluzji pisma procesowego z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. wywiódł, że w badanej dokumentacji nie ma zwrotnego potwierdzenia wysłania spornego wezwania z dnia [...] r. w sprawie nr [...], strona skarżąca zaś nie wykazała faktu nadania tego wezwania. Odnosząc się do pisma procesowego strony skarżącej (z załącznikami), doręczonego organowi na rozprawie przed sądem w dniu [...] r., Naczelnik Urzędu Celnego w L. stwierdził, że wśród przedstawionych przez spółkę dokumentów nie ma dowodu nadania spornego wezwania z dnia [...] r. do sprawy nr [...]. Ponieważ strona skarżąca nie przedstawiła wiarygodnego dowodu wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, należało – stosownie do dyspozycji art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 zdanie pierwsze w związku z art. 52 § 3 u.p.p.s.a. – orzec jak w sentencji.