III SA/Wr 257/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Józef Kremis, Sędzia NSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Anna Moskała, , Protokolant Ewa Pąsiek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 października 2011 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty L. z dnia [...] r., nr [...]; II. określa, że decyzje wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. Opisaną w sentencji wyroku decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty L. w której odmówiono skarżącym dokonania zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym wynikających z wprowadzenia w zarejestrowanym pojeździe zmian konstrukcyjnych zmieniających rodzaj pojazdu oraz liczbę miejsc w samochodzie ciężarowym [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji SKO w L. przywołało dotychczasowy przebieg postępowania, podkreślając, że zgodnie z wnioskiem stron, Starosta dokonał czasowej rejestracji spornego pojazdu [...], a następnie jego rejestracji. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący zwrócili się do Starosty o dokonanie zmian w zapisie dowodu rejestracyjnego pojazdu. W uzasadnieniu wniosku strony wskazały, że nastąpiła zmiana rodzaju pojazdu z ciężarowego na osobowy i związana z tym zmiana miejsc z dwóch na pięć. Do wniosku zostały dołączone dokumenty: opis zmian dokonanych w pojeździe, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu, oświadczenie przedsiębiorcy dokonującego zmian w pojeździe, kserokopię zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej przedsiębiorcy dokonującego zmian w pojeździe. Starosta wezwał wnioskodawców do przedłożenia w terminie siedmiu dni nowego (zmienionego) lub rozszerzonego świadectwa homologacji w związku z dokonanymi zmianami w przedmiocie wyposażenia lub części pojazdu wpływających na zmianę liczby miejsc oraz zmianę rodzaju samochodu z ciężarowego na osobowy. W pisemnej odpowiedzi strony wyjaśniły, że w spornym pojeździe nie dokonano żadnych zmian konstrukcyjnych, nie zmieniono nacisków na osie, a jedynie zamontowano fabryczne siedzenia z pasami bezpieczeństwa i z zagłówkami w miejsca fabrycznie do tego przystosowane i z tego powodu nowe lub rozszerzone świadectwo homologacji nie jest potrzebne. Starosta decyzją z dnia [...] r. odmówił dokonania zmian danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym spornego pojazdu. Odwołując się od tej decyzji strony wskazały, że przedłożone przez nie dokumenty są wystarczające aby pozytywnie rozpatrzyć ich wniosek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uzasadniając decyzję z dnia [...] r., w której potwierdziło stanowisko Starosty L. przywołało treść art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm. zwanej dalej w skrócie "ustawą"), zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym trzydziestu dni, starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Organ drugiej instancji uzasadniając swoją decyzję wskazał również na § 14 ust. 1 oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz. U. z 2007 r., Nr 186, poz. 1322 ze zm., zwanego w dalszej części uzasadnienia w skrócie rozporządzeniem rejestracyjnym) wyjaśniając, że w przypadku zawiadomienia o zmianie danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym zaistniałych w wyniku zmian konstrukcyjnych lub wymiany elementów, pojazd zgodnie z ustawą, podlega badaniu technicznemu. Zaświadczenie o pozytywnym wyniku tego badania potwierdzające, że dokonane zmiany są zgodne z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdów, jest podstawą do wydania dowodu rejestracyjnego z nowymi danymi technicznymi. Kolegium wyraźnie stwierdziło w uzasadnieniu decyzji, że obok wskazanych przepisów należy zwrócić uwagę na art. 68 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, motoroweru, tramwaju lub przyczepy oraz przedmiotów ich wyposażenia lub części, jest obowiązany uzyskać dla każdego nowego typu pojazdów, przedmiotów ich wyposażenia i części świadectwo homologacji wydane przez ministra właściwego do spraw transportu. W myśl art. 68 ust. 5 ustawy, za producenta, o którym mowa w ust. 1 uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdów. W uzasadnieniu decyzji wskazano na treść art. 65 ust. 12 ustawy według którego w razie wprowadzenie zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer obowiązany jest uzyskać zmianę posiadanego świadectwa homologacji polegającą na rozszerzeniu świadectwa homologacji danego typu pojazdu, przedmiotu wyposażenia lub części. Natomiast jak podkreśliło SKO zgodnie z §3 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 października 2005 r. w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych i przyczep (Dz. U. Nr 238, poz. 2010) została zawarta definicja przedmiotu wyposażenia, zgodnie z którą stanowi go układ lub zespół pojazdu, w szczególności hamulce, układ ograniczający emisję spalin, elementy wnętrza pojazdu, silnik, załącznik nr 2 do tego rozporządzenia pod poz. 9.10.3 wskazano, że siedzenia stanowią wyposażenie wnętrza pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazując na powyższe przepisy podkreśliło ,że w przypadku dokonania zmian liczby miejsc siedzących w spornym pojeździe istnieje obowiązek przeprowadzenia badań homologacyjnych. Organ drugiej instancji przywołał na poparcie swoich twierdzeń orzecznictwo sądów administracyjnych, które zdaniem organu potwierdzaj stanowisko zawarte w spornej decyzji. Z powyższą decyzją nie zgodził się J. J. i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W uzasadnieniu skargi wskazał na rozstrzygnięcia innych organów administracji publicznej, które dokonują zmian danych w dowodzie rejestracyjnym na podstawie dokumentów, które przedłożyli wnioskodawcy. Skarżący podkreślił, że próbując uzyskać informacje dlaczego starostowie w różnych miejscach w kraju wydają w takim samym stanie faktycznym odmienne decyzje wyjaśniono mu, że powyższe zależy od interpretacji przepisów. J. J. podkreślił, że stanowisko Starosty L. oraz SKO w L. powoduje wiele problemów i zwiększenie kosztów w załatwieniu proste sprawy. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął w tej sprawie następujące stanowisko. Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1§ 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Tym samym sąd administracyjny, uwzględniając skargę, co do zasady może wyłącznie znieść z obrotu prawnego wadliwe orzeczenie, nie zastępuje natomiast organu administracji publicznej, nie prowadzi postępowania dowodowego we własnym zakresie i wobec tego – nie wydaje orzeczeń o charakterze merytorycznym w sprawie. Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż wskazane przez skarżącego, co jednak nie przeszkadzało w wyeliminowaniu zakwestionowanej decyzji z obrotu prawnego, jeśli uwzględnić dodatkowo brzmienie art. 134 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję, w której odmówiono dokonania zmiany stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym wynikającej z wprowadzenia w pojeździe zarejestrowanym zmian konstrukcyjnych zmieniających rodzaj pojazdu oraz liczbę miejsc w samochodzie ciężarowym. Spór jaki powstał między stronami niniejszego postępowania sprowadza się zasadniczo do rozważenia czy organ pierwszej instancji mógł odmówić dokonania zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym wpływających na zmianę rodzaju pojazdu z ciężarowego na osobowy a , polegających na zamontowania w samochodzie marki [...] w przygotowane do tego miejsca fabrycznych foteli pasażerskich w drugi rzędzie pojazdu i zdemontowaniu kratki oddzielającej pierwszy rząd siedzeń od drugiego rzędu domagając się świadectwa homologacji. Czy też wystarczającą była w tej sytuacji opinia techniczna dokumentująca, że pojazd przeszedł pozytywnie badanie techniczne z powodu wprowadzenia tych zmian. W niniejszej sprawie skarżący zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym powiadomił Starostę L. o zmianach dokonanych w spornym pojeździe, w myśl bowiem przywołanego przepisu właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o zmianę stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Skarżący stosownie do treści § 14 ust. 1 pkt 5a Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenie pojazdów gdzie ustawodawca wyraźnie stwierdził, że w przypadku wprowadzenia w pojeździe zarejestrowanym zmian konstrukcyjnych zmieniających rodzaj pojazdu do zawiadomienia dołącza się dokument potwierdzający, że dokonane zmiany konstrukcyjne zmieniające rodzaj pojazdu wykonane zostały przez przedsiębiorcę, o którym mowa w art. 66 ust. 4 pkt 6 lit. b ustawy, oraz zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego potwierdzającego, że dokonane zmiany są zgodne z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdów dołączył do wniosku wymagane treścią przepisu dokumenty, w tym zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu, w którym stwierdzono, że sporny samochód spełnia wymagania techniczne określone w art. 66 ustawy. Sąd zwraca również uwagę, że rozporządzenie w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów także w treści § 14 wskazuje na konieczność dołączenia do zawiadomienia o zmianie stanu faktycznego pojazdu wyciągu ze świadectwa homologacji, czy oświadczenia producenta lub jego przedstawiciela potwierdzającego, że pojazd był homologowany zgodnie z wnioskowanymi danymi technicznymi. Z pierwszym wymogiem mamy do czynienia w przypadku dokonania montażu instalacji przystosowującej pojazd do zasilania gazem, a z drugim wobec zgłoszenia przez właściciela pojazdu zmiany danych technicznych dotyczących mas i nacisków osi, zawartych w dowodzie rejestracyjnym wynikających ze zmiany właściwych, określonych w przepisach warunków technicznych. Organ II instancji uzasadniając decyzje powołał się na artykuł 68 ust. 1 ustawy zgodnie z którym producent lub importer nowego pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego motoroweru, tramwaju lub przyczepy oraz przedmiotów ich wyposażenia lub części jest obowiązany uzyskać dla każdego nowego typu tych pojazdów, przedmiotu ich wyposażenia i części świadectwo homologacji wydane przez ministra właściwego do spraw transportu, art. 68 ust. 12 w myśl którego w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdy, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji producent lub importer jest obowiązany uzyskać zmianę posiadanego świadectwa homologacji polegająca na rozszerzeniu świadectwa homologacji danego typu pojazdu, przedmiotu wyposażenia lub części. Tak więc przepis art. 68 ust 1 ustawy odnosi się bezspornie do nowych typów pojazdów, a zmiana świadectwa homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub części jest wymagana między innymi w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji (art. 68 ust. 12 ustawy). Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie, właściciele spornego pojazdu nie dysponowali i nie mogli dysponować takim świadectwem. Należy też zwrócić uwagę, że w ustawie brak jest definicji pojęcia "homologacja", natomiast zgodnie z Praktycznym słownikiem współczesnej polszczyzny (s. 462) "homologacja" to słowo pochodzenia greckiego (homologeo) i oznacza próbę prototypu danego urządzenia przeprowadzoną w celu sprawdzenia sprawności jego działania w różnych warunkach pracy i wydania zezwolenia na jego produkcję i użytkowanie. Celem homologacji jest sprawdzenie czy są spełnione wymagania stawiane prototypom i zespołom pojazdów w odpowiednich przepisach obowiązujących w danym kraju, natomiast badanie homologacyjne (według słownika wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego) ma stwierdzić odpowiedniość pojazdu co do funkcji, zgodność co do budowy. Oczywistym jest, że w Polsce obowiązkowemu przeglądowi homologacyjnemu podlegają wszystkie pojazdy mechaniczne importowane do Polski spoza krajów Unii Europejskiej Powyższe przepisy (zarówno art. 68 jak i 78 ustawy) zostały zamieszczone w Dziale III – Warunki techniczne pojazdu ustawy Prawo o ruchu drogowym, przepisem rozpoczynającym przedmiotowy Dział jest art. 66 zgodnie z którym pojazd uczestniczący w ruchu ma między innymi być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego: nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę. Dokonując więc interpretacji powołanych wcześniej przepisów należy mieć na uwadze, że uzasadnieniem dla ich wprowadzenia jest w szczególności zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym i pod tym kątem należy stawiać wymagania osobom pragnącym dokonywać zmian w stanie faktycznym pojazdu, w tym stronom tego postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe regulacje, zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Starosty, należało uchylić. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy rejestrujące zbadają ponownie stan spornego samochodu, uwzględniając stawiane użytkowanemu pojazdowi wymagania techniczne i wymogi bezpieczeństwa jego użytkowania. Rzeczą organów będzie również dokładne zbadanie świadectwa homologacji jakim samochód dysponował pierwotnie, w momencie wprowadzenia na teren Unii Europejskiej, a w szczególności zbadanie okoliczności, czy nie posiadał on pierwotnie świadectwa homologacji stwierdzającego że jest on samochodem osobowym, a następnie został zmieniony na ciężarowy. Gdyby bowiem okazało się, że pierwotnie samochód ten dysponował już świadectwem homologacji potwierdzającym, że został wyprodukowany jako osobowy, to należałoby rozważyć, czy po pierwsze w sprawie istotnie występuje nowy typ samochodu, i czy przywrócenie typu samochodu do stanu poprzedniego, uzasadnia domagania się ponownie uzupełnionego świadectwa homologacji wobec jednoznacznej i nie kwestionowanej opinii technicznej, że pojazd po wmontowaniu tylnych siedzeń i zdemontowaniu przegrody oddzielającej pierwszy rząd siedzeń od drugiego spełnia wymogi techniczne bezpieczeństwa jego użytkowania określone w art. 66 ustawy ( czyli także art. 66 ust. 4 pkt 6 b ustawy). W świetle zasad procesowych wynikających z omówionych przepisów – z uwagi na niewłaściwie ustalony w sprawie stan faktyczny – Sąd zobowiązany był, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., uchylić zaskarżone decyzje.