III SA/Wr 259/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis, Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca), Protokolant Paweł Jabłoński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...]. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J. z dnia [...]. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u Z.K. choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,3 kHz (poz. 21). Organ II instancji stwierdził, że Z. K. był zatrudniony: od 28 czerwca 1979 r. do 30 czerwca 1980 r. w A. w K. na stanowisku elektromontera; od 11 sierpnia 1980 r. do 31 lipca 1987 r. Z. K. "A." (obecnie: B. J. S.A. w J. na stanowiskach: kowala, pakowacza odkuwek i zgrzewacza (w narażeniu na hałas - według pomiarów z 1987 r. od 88,5 dB do 95,5 dB; według pomiarów z 1990 r.od86dB do 126dB); od 11 sierpnia 1987 r. do 4 września 2000 r. w L. F. F. i P. "C." S.A. w L. na stanowiskach: montera fortepianów i pianin, nawijacza strun, polemika powłok lakierowych (w narażeniu na hałas - według pomiarów z 1987 r. od 84 dB do 87 dB; według pomiarów z 1994 r. i 2000 r. od 77,4 dB do 89,4 dB); od 18 października 2006 r. do chwili obecnej w Z. U.-P. Z.P. C. w J. na stanowisku operatora maszyn papierniczych (według pomiarów z 2006 r. hałas poniżej 80 dB nie stwarzający zagrożenia dla narządu słuchu). Wieloletnia praca Z. K. w ponadnormatywnym hałasie stwarzała ryzyko uszkodzenia słuchu. W związku z podejrzeniem choroby zawodowej był on badany w D. W. O. M. P. we W. Oddział w L., który [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem (poz. 21). W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono: "Przeprowadzona w tutejszym Ośrodku diagnostyka narządu słuchu w oparciu o audiometrię tonalną i impedancyjną, konsultację laryngologiczną i audiologiczną wykazała u pana Z. K. głęboki obustronny ubytek słuchu typu odbiorczego, którego wielkość obliczona jako średnia z częstotliwości 1, 2 13 kHz wynosi 43,3 dB dla ucha prawego i 50 dB dla ucha lewego. Dla rozpoznania trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego pochodzenia zawodowego, poza potwierdzonym wieloletnim zatrudnieniem w narażeniu na ponadnormatywny hałas, wymagane jest stwierdzenie ubytku słuchu, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. Stwierdzona u pacjenta wielkość ubytku słuchu na ucho prawe nie spełnia wymaganego kryterium klinicznego do rozpoznania choroby zawodowej. Mając powyższe na uwadze, nie znaleziono przesłanek do rozpoznania choroby zawodowej obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem - poz. 21 wykazu chorób zawodowych". W trybie odwoławczym Z. K. był badany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Na podstawie specjalistycznych badań, dnia [...]. Instytut wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21). W uzasadnieniu stwierdzono: "Podczas obecnej hospitalizacji badaniem otoskopowym stwierdzono: błony bębenkowe bladoszare z refleksem. Przeprowadzona diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię tonalną, próby lokalizacyjne i audiometrię impedancyjną (obiektywną) wykazała obustronny niedosłuch typu odbiorczego o lokalizacji pozaślimakowej. Podwyższenie progu słuchu obliczone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz wynosi: dla ucha prawego - 30 dB, dla ucha lewego - 43 dB. Wykonana audiometria tonalna wykazuje ubytki słuchu w zakresie wysokich częstotliwości, typowe dla zaburzeń odbioru. Wielkość rezerwy ślimakowej wyklucza obecność komponenty przewodzeniowej niedosłuchu. W audiometrii impedancyjnej uzyskano prawidłowe tympanogramy typu A obustronnie oraz zarejestrowano odruchy z mięśni strzemiączkowych, co świadczy o braku patologii ucha środkowego obustronnie i potwierdza pozaślimakową lokalizację uszkodzenia narządu słuchu. Podsumowując, stwierdzany u pacjenta na podstawie aktualnych badań audiometrycznych stan narządu słuchu nie spełnia określonych w wykazie chorób zawodowych kryteriów diagnostycznych ze względu na wielkość ubytków słuchu (obustronnie poniżej 45 dB) oraz lokalizację uszkodzenia narządu słuchu (obustronnie pozaślimakową). Brak zatem podstaw do rozpoznania zawodowego obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, tym bardziej, że pacjent nie pracuje w narażeniu na ponadnormatywny hałas od 2000 roku". W oparciu o powyższe orzeczenia lekarskie oraz ocenę narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. wydał dnia [...] decyzję nr [...] znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem (poz. 21) u Z. K. Rozpatrując odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. podkreślił, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną muszą być spełnione jednocześnie, jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w § 2 ust. 1 i § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, dwa warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. Organ II instancji podkreślił, że Z. K. był badany przez dwie placówki orzecznicze upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych - D. W. O. M. P. we W. Oddział w L. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Rozpoznane u niego odbiorcze uszkodzenie słuchu o lokalizacji pozaślimakowej, poniżej wymaganego progu 45 dB dla ucha lepiej słyszącego, nie spełnia wymaganych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) kryteriów upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21 wykazu chorób zawodowych). Organ II instancji zwrócił uwagę na to, że diagnostyka audiologiczna w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Ś. w S. obejmująca kompleksowe badania audiologiczne zweryfikowane audiometrią obiektywną wykazała mniejszy ubytek słuchu niż badanie w D. W. O. M. P. we W. Oddział w L.. Organ powołał się na pogląd placówek diagnostyczno-orzeczniczych, że wyniki badań audiometrycznych w Instytutach z reguły wskazują na mniejsze uszkodzenie słuchu niż wyniki badań w Ośrodkach Medycyny Pracy. Wynika to z faktu, że w warunkach szpitalnych Instytutów pacjenci nie są narażeni na wpływ różnych czynników zakłócających. Na wynik badania audiometrycznego mają wpływ takie czynniki, jak np. hałas uliczny, zmęczenie, źle przespana noc, stopień współpracy pacjenta w trakcie poszczególnych badań, stopień motywacji w dłuższym okresie czasu, kondycja ogólna badanego, stan emocjonalny pacjenta przed badaniem, wielkość ciśnienia tętniczego, schorzenia ogólnoustrojowe. Z. K. przebywał w warunkach szpitalnych Instytutu od 15 do 19 października 2007 r. Organ II instancji uznał zatem wyniki przeprowadzanych tam badań za bardziej wiarygodne niż wyniki badań w D. W. O. M. P. we W. Oddział w L.. Odnosząc się do dokumentacji lekarskiej powołanej przez odwołującego się, organ II instancji stwierdził, że w zaświadczeniu lekarskim wystawionym przez lekarza zakładowego dnia [...]. brak jest informacji dotyczących stopnia uszkodzenia słuchu i jego lokalizacji. Stwierdzono jedynie "obustronne uszkodzenie nerwu słuchowego". Jest to informacja lakoniczna, która nie ma mocy dowodowej równej orzeczeniom lekarskim placówek diagnostyczno-orzeczniczych upoważnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Załączone przez odwołującego się wyniki badań z dnia [...], zaświadczenie lekarskie z dnia [...] i informacja dla lekarza kierującego z dnia [...] oraz [...] nie wnoszą do sprawy nowych okoliczności. Stwierdzono w nich jedynie przeciwwskazania do pracy w hałasie. Nie oznacza to, że choroba odwołującego się została spowodowana hałasem. Samo wykonywanie pracy w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy, w tym przypadku ponadnormatywny hałas, jest niewystarczające do stwierdzenia choroby zawodowej, o ile choroby takiej nie rozpoznała żadna z dwóch upoważnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych placówek diagnostyczno-orzeczniczych. Narażenie na hałas ponadnormatywny stwarza tylko ryzyko uszkodzenia narządu słuchu (typu ślimakowego). Nie oznacza to zatem, że u każdego narażonego choroba taka wystąpi. Na decyzję organu II instancji Z.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Nie zgodził się z decyzją, gdyż uważa, że wady słuchu nabawił się w ciągu 20 lat pracy w narażeniu na hałas. Według skarżącego, stwierdził to już lekarz przychodni przyzakładowej podczas badań okresowych w 1991 r., kiedy skarżący pracował w L. F. F. i P.. Z powodu choroby i wady słuchu skarżący czuje się coraz gorzej. Choroba postępuje. Skarżący cierpi na mocne dzwonienie w uszach, narastające pod wpływem jakiegokolwiek hałasu. Skarżący cierpi na częste i mocne bóle głowy, kilka razy dziennie. Ma też zawroty głowy. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wniósł o oddalenie skargi. Organ podtrzymał stanowisko z zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że organy Inspekcji Sanitarnej nie kwestionują pracy skarżącego w narażeniu na ponadnormatywny hałas. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był brak spełnienia pierwszej przesłanki z dwóch koniecznych do stwierdzenia choroby zawodowej. Upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych jednostki służby zdrowia I i II stopnia nie rozpoznały bowiem u skarżącego ubytku słuchu wymaganego typu, czyli ślimakowego. Organ II instancji podkreślił rozpoznanie u skarżącego pozaślimakowego uszkodzenia słuchu. Powstało ono zatem z innych przyczyn niż narażenie na hałas. Hałas uszkadza bowiem wyłącznie komórki nerwowe narządu Cortiego w ślimaku ucha wewnętrznego. Skutkuje to uszkodzeniem słuchu typu odbiorczego o lokalizacji ślimakowej. Ponadto nie stwierdzono u skarżącego wymaganej wielkości ubytku słuchu powyżej 45 dB. Stąd brak jest podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu u skarżącego choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. Nr 132, poz.1115). Organy orzekające obydwu instancji przyjęły brak podstaw do stwierdzenia przesłanek do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 db w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz (poz. 21 wykazu chorób zawodowych). Niesporne jest, że w trakcie pracy zawodowej skarżący był narażony na ponadnormatywny hałas. Badano go w dwóch uprawnionych jednostkach orzeczniczych. D.W.O.M.P. we W. Oddział w L. wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...] [...], w oparciu o badanie audiologiczne. Wykazało ono ubytki słuchu typu pozaślimakowego: dla ucha prawego 43,3 dB, a dla ucha lewego 50 dB. Nie stwierdzono zatem u skarżącego choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem. Jednostka orzecznicza podkreśliła też, że od zakończenia pracy zawodowej skarżącego do przeprowadzenia badań upłynęło 15 lat bez narażenia zawodowego. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] Nr [...], Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdził brak podstaw do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej. Podstawą tego orzeczenia były badania audiologiczne zweryfikowane audiometrią impedancyjną (obiektywną). Na ich podstawie stwierdzono u skarżącego obustronny ubytek odbiorczy typu pozaślimakowego o wielkości: dla ucha prawego 30 dB, a dla ucha lewego 43 dB, czyli obustronnie poniżej 45 dB. Stwierdzono pozaślimakową lokalizację uszkodzenie narządu słuchu. Według jednostki orzeczniczej uzasadnia to konkluzję wydanego orzeczenia lekarskiego. Sąd podkreśla, że definicja choroby zawodowej, zawarta w § 2, ust. 1 i § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 2002 r., wymaga dla stwierdzenia takiej choroby spełnienia dwóch warunków, a mianowicie choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych; a także musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. Z orzeczeń lekarskich wydanych po zbadaniu skarżącego przez uprawnione placówki służby zdrowia w zakresie orzecznictwa w sprawie chorób zawodowych wynika wyraźnie, że nie rozpoznano u niego choroby zawodowej. Stwierdzono zmiany chorobowe w postaci obustronnego ubytku słuchu typu pozaślimakowego, a ponadto w stopniu niewystarczającym dla stwierdzenia choroby zawodowej obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 db w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz (poz. 21 wykazu chorób zawodowych). Sąd rozstrzygając sprawę wziął w szczególności pod uwagę wyniki obiektywnych badań audiologicznych przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie stwierdzono niedosłuch typu pozaślimakowego poniżej wielkości 45 dB. Sąd podkreśla zatem, że wbrew zarzutom skargi, z indywidualnie rozpatrzonego przypadku skarżącego wynika, że mimo narażenia zawodowego na ponadnormatywny hałas wyniki jego badań audiologicznych wykazały, że nie zachorował on na chorobę zawodową obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem (poz. 21). Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest nieuzasadniona i nie podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.