III SA/Wr 259/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Protokolant Referent Ewa Pąsiek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 września 2015 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie zmiany zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej uchylił swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2008 r., w przedmiocie udzielenia "A" Sp. z o.o. z/s w J. (dalej: skarżąca spółka) zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w punktach gier zlokalizowanych na terenie województwa d. i umorzył postępowanie w tej sprawie. Jak wynikało z akt sprawy, powołaną decyzją z dnia [...] maja 2008 r. skarżącej spółce udzielono zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 115 punktach na terenie województwa d. Decyzją z [...] sierpnia 2011 r. (doręczoną skarżącej [...] września 2011 r.) Dyrektor Izby Celnej w W. cofnął skarżącej zezwolenie na prowadzenie gier. Orzeczenie to zostało zaskarżone w trybie odwoławczym, który jeszcze się nie zakończył. W dniu [...] października 2011 r. do Dyrektora Izby Celnej wpłynął wniosek skarżącej o zmianę decyzji udzielającej zezwolenia - w zakresie dwóch punktów prowadzenia gier. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2008 r. powołując się na przepisy art. 135 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540), dalej powoływana jako ustawa o grach hazardowych. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] marca 2012 r. uchylił powyższe rozstrzygnięcie w całości i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu powołał się na wydanie w dniu [...] sierpnia 2011r. decyzji cofającej skarżącej zezwolenie na urządzanie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych. Zdaniem organu odwoławczego wobec braku decyzji udzielającej spółce zezwolenia na prowadzenie gier postępowanie w sprawie zmiany tego zezwolenia stało się bezprzedmiotowe. Rozstrzygnięcie to spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 176/12, skargę oddalił, podzielając pogląd zawarty w decyzji organu administracji. Od ww. wyroku spółka wywiodła skargę kasacyjną, która została uwzględniona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2014 r. (sygn. akt II GSK 564/13), uchylającym orzeczenie sądu I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu sąd kasacyjny stwierdził, że w sprawie nie istniała podstawa odwoływania się do związania organu administracji decyzją (nieostateczną) wydaną w innym postępowaniu z uwagi na odmienne elementy obu rozstrzygnięć (postępowań). W sprawach tych nie byłą zachowana tożsamość przedmiotowa determinowana tożsamą podstawą prawną, stanem faktycznym oraz prawami i/lub obowiązkami stron, które z nich wynikają. Dodatkowo sąd II instancji podkreślił nieostateczny charakter decyzji o cofnięciu zezwolenia i brak nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, co oznacza, że nie eliminowała ona z obrotu prawnego zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych, a tym samym, nie pozbawiała strony możliwości realizacji uprawnień wynikających z tego zezwolenia, w tym ubiegania się o jego zmianę. Rozpoznając sprawę w wyniku jej przekazania przez Naczelny Sąd Administracyjny, sąd I instancji wyrokiem z dnia 19 lutego 2015 r. (sygn. akt III SA/Wr 676/14) uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2012 r. umarzającą postępowanie w sprawie zmiany zezwolenia na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa d., udzielonej decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2008 r. W uzasadnieniu wskazał na treść art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) i związanie wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez sąd kasacyjny. W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z poglądem prawnym wyrażonym w wyroku sądu II instancji nie istniały podstawy do przyjęcia, że w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem strony o zmianę zezwolenia na prowadzenie gier na automatach organ administracji był związany decyzją w sprawie cofnięcia tego zezwolenia. W konsekwencji nie było podstaw do przyjęcia, że została spełniona przesłanka bezprzedmiotowości postępowania w sprawie dotyczącej wniosku o zmianę zezwolenia. W ocenie sądu I instancji, dopóki zezwolenie nie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego ostateczną decyzją o jego cofnięciu albo nie wygaśnie dopuszczalne będzie dokonywanie jego zmian. W rezultacie tych stwierdzeń sąd I instancji nakazał, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ wziął pod uwagę opisaną ocenę prawną, którą jest związany, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. oraz stan faktyczny uwzględniający etap postępowania w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych. Rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor Izby Celnej w W., zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia maja 2008 r. w przedmiocie udzielenia zezwolenia na prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w punktach gier zlokalizowanych na terenie województwa dolnośląskiego i umorzył postępowanie w tej sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z treścią decyzji ostatecznej udzielającej zezwolenia jego ważność wygasła z dniem [...] maja 2014 r. Wobec tego postępowanie w sprawie zmiany zezwolenia na prowadzenie gier stało się bezprzedmiotowe, co skutkowało koniecznością umorzenia postępowania w sprawie na podstawie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej powoływana jako Ordynacja podatkowa. W dalszej części organ administracji wskazał na regulację zawartą w art. 129 ust. 1 w związku z art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, wskazujące na zakaz przedłużania zezwoleń na prowadzenie gier udzielonych na mocy uprzednio obowiązującej ustawy. Organ administracji nie podzielił zarzutów odwołania podnoszących błędne zastosowanie przepisów art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 1 i art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych z uwagi na brak ich notyfikacji, jako norm technicznych. W tym względzie wskazał, że charakter norm technicznych mają przepisy stanowiące przeszkody w swobodnym przepływie towarów i powołał w tym względzie orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W skardze strona domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie art. 135 ust. 1 ustawy o grach hazardowych wskazując na jego techniczny charakter, brak notyfikacji i w konsekwencji bezpodstawność jego zastosowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. W obszernym uzasadnieniu odniósł się do argumentacji skarżącej dotyczącej naruszenia przepisów prawa wspólnotowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności uchylenia rozstrzygnięcia w sprawie zmiany zezwolenia udzielonego skarżącej spółce na urządzanie gier automatach o niskich wygranych i umorzenia postępowania w tej sprawie. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek uchylenia przez tutejszy Sąd (ww. wyrokiem z 19 lutego 2015 r.) decyzji organu II instancji. Co za tym idzie, Dyrektor Izby Celnej obowiązany był rozpoznać sprawę na etapie odwołania od decyzji z [...] listopada 2011 r. W wyniku postępowania odwoławczego organ był zobligowany do wydania jednego z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej. Stosownie do treści art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji w całości lub w części – w tym zakresie orzeka co do istoty lub uchylając tę decyzję – umarza postępowanie w sprawie. Zauważyć należy, że zezwolenie na urządzenie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych, o zmianę którego ubiegała się skarżąca – co było przedmiotem rozpoznania w postępowaniu odwoławczym – wygasło z dniem [...] maja 2014 r., natomiast decyzja, będąca przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie, wydana była w dniu [...] marca 2015 r. W tym stanie rzeczy prawidłowo Dyrektor Izby Celnej przyjął, iż w sprawie znalazł zastosowanie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W orzecznictwie sądowym niejednokrotnie wskazywano, że postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy brak jest któregokolwiek z elementów stosunku materialnoprawnego i tym samym nie jest możliwe rozstrzyganie co do istoty. Bezprzedmiotowość może zatem wynikać zarówno z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych – zawsze to jednak oznacza brak przedmiotu postępowania, czyli konkretnej sprawy, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (zob. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 606/11 – publ. LEX nr 1120833 i WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 451/09 – publ. LEX nr 532454). W niniejszej sprawie na dzień wydania zaskarżonej decyzji zezwolenie, o zmianę którego wnosiła skarżąca spółka, już nie istniało w obiegu prawnym na skutek jego wygaśnięcia. Brak było zatem przedmiotu, co do którego organ administracyjny miałby procedować. W takiej sytuacji powołany wyżej przepis art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na organ podatkowy bezwzględny obowiązek umorzenia postępowania – ustawodawca nie pozostawia w tym względzie swobody w podjęciu rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, to przede wszystkim zauważyć trzeba, że przepisu tego organ administracyjny – wydając zaskarżoną decyzję – nie zastosował. Jakkolwiek Dyrektor Izby Celnej w zaskarżonej decyzji wyraził pogląd co do zastosowania przepisów przejściowych ustawy o grach hazardowych, to jest art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 1 i art. 138 ust. 1, to jednak uczynił to na marginesie. Wyrażone stanowisko w tym przedmiocie pozostawało bez wpływu na rozstrzygnięcie, które ma tutaj charakter wyłącznie procesowy. Bezcelowe jest w rezultacie ustosunkowanie się do argumentacji skargi dotyczącej oceny przepisu art. 135 ust. 2 jako regulacji technicznej i możliwości jej zastosowania bez notyfikacji zgodnie z dyrektywą Rady 98/34/WE. Mając zatem na względzie przytoczoną wyżej regulację procesową Ordynacji podatkowej, w ocenie Sądu, wydana przez Dyrektora Izby Celnej decyzja z dnia [...] marca 2015 r. odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu w całości na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.