III SA/Wr 262/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Marcin Miemiec, , , po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku W. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] sygn. akt [...] w sprawie ze skargi wnioskodawcy na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego i podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] W. R. wniósł skargę na opisaną w osnowie postanowienia decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. W skardze zawarł wniosek o zwolnienie go od obowiązków ponoszenia kosztów sądowych, wskazując, że jest studentem zaocznych studiów o kierunku informatyka, nie pracuje i nie osiąga żadnych stałych dochodów. Wskazał, że jest na utrzymaniu rodziców, których dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (dwa sklepy) wynosi łącznie ok. 3.000 zł i którzy posiadają następujące składniki majątkowe: dom o pow. ok. 200 m2 oraz samochody: osobowy marki Ford z 1997 r. i dostawczy marki Fiat z 1998 r. Poinformował, iż na spłatę należności celnej zaciągnął pożyczkę u rodziców w wysokości 20.000 zł. Dodatkowo podniósł, że z tytułu prowadzonego postępowania celnego poniósł już znaczne koszty, a aktualnie zobowiązany jest ponosić następujące miesięczne wydatki związane z własnym utrzymaniem: czynsz za studia - 420 zł; koszt wynajmu pokoju - 500 zł; wyżywienie, ubranie, książki - 300 zł; opieka dentystyczna - ok. 1000 zł. Dodał, iż koszty powyższe pokrywał i pokrywa dzięki pomocy finansowej rodziców oraz wykorzystując dopuszczalny limit (1. 500 zł) na karcie kredytowej. Podniósł, iż nie posiada środków aby naprawić zakupione pojazdy i je sprzedać, również rodzice nie są w stanie pożyczyć mu kolejnych pieniędzy, bo ich nie posiadają. Z załączonych do pisma dokumentów finansowych i rachunków wynika, że przychód jego rodziców w 2007 r. wynosił 365.151, 98 zł (w tym dochód - 34.843, 99 zł), a do marca 2008 r. przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 87.970 zł (w tym dochód- 5.064 zł), a ich wydatki kształtowały się następująco: opłata za wywóz śmieci (za 3 m-ce) -70, 75 zł; za wodę (za 4 m-ce)- 140, 60 zł; za gaz- nadpłata; za energię elektryczną (za 3 m-ce)- 228, 75 zł. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we W. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, wskazując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że ocena sytuacji finansowej przedstawionej przez skarżącego, pozwoliła na przyjęcie, że Sygn. akt III SA/Wr 262/08 jest on w stanie zapłacić wpis od skargi (łącznie wpisy we wszystkich sprawach ze skarg W. R. nie przekroczyłyby 800 zł.) Pismem z dnia [...] pełnomocnik skarżącego złożyła sprzeciw od orzeczenia referendarza i wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że skarżący jest bezrobotnym studentem pozostającym na utrzymaniu rodziców. Miesięczny koszt utrzymania skarżącego wynosi około 1 700 zł z czego - po dokonaniu wszystkich niezbędnych opłat stałych związanych ze studiami i wynajmowaniem pokoju, pozostaje mu na życie (jedzenie), około 5 zł na dzień. Wyjaśniono dodatkowo, że pomimo że skarżący ma 26 lat i obecnie kończy drugi rok uzupełniających studiów magisterskich, nie może podjąć zatrudnienia, bowiem skoncentrowany jest właśnie na napisaniu pracy dyplomowej i ukończeniu studiów. Przeszkodą w podjęciu pracy jest także brak doświadczenia. Jedyną możliwością skarżącego byłoby podjęcie pracy w ramach darmowej praktyki, po której odbyciu mógłby starać się o płatną pracę. Wskazano jednak, że po zakończeniu nauki skarżący planuje wyjazd za granicę, wobec czego żaden pracodawca nie przyjmie go na przeszkolenie. Odnośnie sytuacji finansowej rodziców skarżącego wskazano, że po uiszczeniu wszystkich koniecznych opłat pozostaje im około 1 300 zł miesięcznie, co nie jest dużą kwotą, w szczególności zaś podkreślono specyfikę źródła dochodów rodziców (działalność gospodarcza), która charakteryzuje się zmiennością i nieprzewidywalnością. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie – przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Sygn. akt III SA/Wr 262/08 W. jako sąd pierwszej instancji. W myśl natomiast art. 243 p.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie podkreślić należy, iż z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Ponadto koszty sądowe należy traktować jako bieżące wydatki w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącego jego sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że dochód rodziców skarżącego, na których utrzymaniu on pozostaje, w kwocie 3.000 zł miesięcznie, po przeliczeniu na jednego członka rodziny daje kwotę 1 000 zł, która to kwota przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę w Polsce. Zauważyć także trzeba, że dla oceny istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy istotne są nie tylko aktualnie uzyskiwane dochody, ale również posiadany stan majątkowy – rodzice skarżącego posiadają dom o pow. ok. 200 m2 w D. Z. oraz samochody: osobowy marki Ford z 1997 r. i dostawczy marki Fiat z 1998 r. Ponadto podkreślić należy, że skarżący jako student drugiego roku zaocznych uzupełniających studiów magisterskich, powinien podjąć starania w celu uzyskania własnych źródeł dochodów. Wskazać przy tym trzeba, że skoro skarżący obecnie kończy uzupełniające studia magisterskie, to niewątpliwie skończył już studia inżynierskie, a zatem ma wykształcenie Sygn. akt III SA/Wr 262/08 umożliwiające podjęcie zatrudnienia. Zaznaczyć także wypada, że skarżący miał możliwość zgromadzenia środków na zakup pojazdów, co do których prowadzono postępowanie celne. Ponadto skarżący mógłby uzyskać dochód ze sprzedaży tych pojazdów. Podsumowując powyższe wywody zdaniem Sądu sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyjęcia, iż nie jest on w stanie uiścić wpisów sądowych we wniesionych do Sądu skargach (łączna kwota wpisów nie przekroczy 800 zł). W konsekwencji na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.