III SA/Wr 263/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Jerzy Strzebińczyk, , , po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2008 r. , na posiedzeniu niejawnym wniosku W. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SA/Wr 263/08, w sprawie ze skargi wnioskodawcy na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego i podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 4 marca 2008 r. W. R. wniósł skargę na – opisaną w osnowie niniejszego postanowienia – decyzję Dyrektora Izby Celnej we W.. W skardze zawarł wniosek o zwolnieniu go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, wskazując, że jest studentem zaocznych studiów o kierunku informatyka, nie pracuje i nie osiąga żadnych stałych dochodów. Wskazał, że jest na utrzymaniu rodziców, których dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (dwa sklepy) wynosi łącznie ok. 3.000 zł i którzy posiadają następujące składniki majątkowe: dom o powierzchni około 200 m2 oraz dwa samochody – osobowy, marki F. z 1997 r. i dostawczy, marki R. z 1998 r. Poinformował, iż na spłatę należności celnej zaciągnął pożyczkę u rodziców w wysokości [...] zł. Dodatkowo wnioskodawca podniósł, że z tytułu prowadzonego postępowania celnego poniósł już znaczne koszty, a aktualnie zobowiązany jest ponosić następujące miesięczne wydatki związane z własnym utrzymaniem: czesne za studia – 420 zł; koszt najmu pokoju – 500 zł; wyżywienie, ubranie, książki – 300 zł; opieka dentystyczna – około 1.000 zł. Dodał, iż koszty te pokrywał i pokrywa dzięki pomocy finansowej rodziców oraz wykorzystując dopuszczalny limit (1.500 zł) na karcie kredytowej. Wnioskodawca poinformował też, iż nie posiada środków, aby naprawić zakupione pojazdy i je sprzedać. Również rodzice nie są w stanie pożyczyć mu kolejnych pieniędzy, bo ich nie posiadają. Z załączonych do pisma dokumentów finansowych i rachunków wynika, że przychód jego rodziców w 2007 r. wynosił 365.151, 98 zł (w tym dochód – 34.843,99 zł), a do marca 2008 r. przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 87.970 zł (w tym dochód – 5.064 zł). Wydatki rodziców kształtowały się z kolei następująco: opłata za wywóz śmieci (za 3 miesiące) – 70,75 zł; za wodę (za 4 miesiące) – 140,60 zł; za gaz – nadpłata; za energię elektryczną (za 3 miesiące) – 228,75 zł. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, wskazując w uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia, że Sygn. akt III SA/Wr 263/08 ocena sytuacji finansowej przedstawionej przez skarżącego, pozwoliła na przyjęcie, że jest on w stanie zapłacić wpis od skargi (łącznie wpisy we wszystkich sprawach ze skarg W. R. nie przekroczyłyby 800 zł). Pismem z dnia 21 maja 2008 r. pełnomocnik skarżącego złożyła sprzeciw od orzeczenia referendarza żądając zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że wnioskodawca jest bezrobotnym studentem pozostającym na utrzymaniu rodziców. Miesięczny koszt utrzymania skarżącego wynosi około 1.700 zł, z czego – po dokonaniu wszystkich niezbędnych opłat stałych związanych ze studiami i wynajmowaniem pokoju – pozostaje mu na życie (jedzenie) około 5 zł na dzień. Wyjaśniono dodatkowo, że mimo iż skarżący ma 26 lat i obecnie kończy drugi rok uzupełniających studiów magisterskich, nie może podjąć zatrudnienia, bowiem skoncentrowany jest właśnie na napisaniu pracy dyplomowej i ukończeniu studiów. Przeszkodą w podjęciu pracy jest także brak doświadczenia. Jedyną możliwością skarżącego byłoby podjęcie pracy w ramach darmowej praktyki, po której odbyciu mógłby starać się o płatną pracę. Wskazano jednak, że po zakończeniu nauki skarżący planuje wyjazd za granicę, wobec czego żaden pracodawca nie przyjmie go na przeszkolenie. Odnośnie sytuacji finansowej rodziców skarżącego wskazano, że po uiszczeniu wszystkich koniecznych opłat pozostaje im około 1.300 zł miesięcznie, co nie jest dużą kwotą, w szczególności zaś podkreślono specyfikę źródła dochodów rodziców (działalność gospodarcza), która charakteryzuje się zmiennością i nieprzewidywalnością nakładów, przychodów i strat. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu go wniesiono, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie Sygn. akt III SA/Wr 263/08 ona rozpoznawana ponownie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu jako sąd pierwszej instancji. Przystępując do rozpoznania wniosku skarżącego wypada w pierwszej kolejności wskazać następujące zasady normatywne. Zgodnie z art. 243 p.p.s.a., stronie – na jej wniosek – może być przyznane prawo pomocy. Stosownie zaś do art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych (w całości lub w części) albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym – jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że zasadą jest powinność ich ponoszenia przez stronę, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Ponadto, koszty sądowe należy traktować jako bieżące wydatki w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W ocenie Sądu, sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że dochód rodziców skarżącego, na których utrzymaniu on pozostaje, w kwocie 3.000 zł miesięcznie, po przeliczeniu na jednego członka rodziny daje kwotę 1 000 zł, która to kwota przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę w Polsce. Zauważyć także trzeba, że dla oceny istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy istotne są nie tylko aktualnie uzyskiwane dochody, ale również posiadany stan majątkowy (rodzice skarżącego posiadają dom o powierzchni około 200 m2 oraz dwa samochody): Ponadto podkreślić należy, że skarżący jako student drugiego roku zaocznych uzupełniających studiów magisterskich, powinien podjąć Sygn. akt III SA/Wr 263/08 starania w celu uzyskania własnych źródeł dochodów. Wskazać przy tym trzeba, że skoro skarżący obecnie kończy wspomniane studia, to niewątpliwie skończył już studia inżynierskie, a zatem ma wykształcenie umożliwiające podjęcie zatrudnienia. Zaznaczyć także wypada, że wnioskodawca miał możliwość zgromadzenia środków na zakup pojazdów, co do których prowadzono postępowanie celne. Ponadto skarżący mógłby uzyskać dochód ze sprzedaży tych pojazdów. Podsumowując należy skonstatować, że – w ocenie Sądu – sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia wniosku, iż nie jest on w stanie uiścić wpisów sądowych od wniesionych skarg (łączna kwota wpisów nie przekroczy 800 zł). W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 260 tej samej ustawy, należało orzec, jak w sentencji.