III SA/Wr 264/16
WyrokWSA we Wrocławiu2016-06-29
Skład orzekający: Jerzy Strzebinczyk, Magdalena Jankowska-Szostak, Tomasz Świetlikowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, może zignorować zalecenia zawarte w swojej własnej wcześniejszej decyzji kasacyjnej, która nakazywała ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem konkretnych dowodów?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, który wcześniej uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z konkretnymi wskazaniami dotyczącymi dowodów (w tym opinii biegłego), nie może następnie utrzymać w mocy kolejnej decyzji organu pierwszej instancji, która ignoruje te wskazania. Takie postępowanie pozbawia stronę możliwości realizacji jej uprawnień procesowych i stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności ONW. Organ pierwszej instancji przyznał płatności w kwocie niższej niż wnioskowana, zmniejszając je z powodu rozbieżności między zadeklarowaną a ustaloną w kontroli powierzchnią. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę weryfikacji opinii biegłego. Organ pierwszej instancji ponownie wydał decyzję, ponownie obniżając płatności. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, ignorując swoje wcześniejsze zalecenia dotyczące opinii biegłego. Rolnik zaskarżył decyzję organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. w całości i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Protokolant Aneta Szmyt po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...]r. nr [...]w przedmiocie przyznania płatności finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2014 I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn.
Skarżoną decyzją z [...] (nr [...]), po rozpatrzeniu odwołania S. S. (dalej: strona, rolnik, skarżący), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej: Dyrektor OR ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. (dalej: Kierownik BP ARiMR) z [...] (nr [...]), w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: płatność ONW) na rok [...]. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej: K.p.a.).
Z akt sprawy wynika, że [...] rolnik wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności ONW na rok [...] (rolnik - dwukrotnie - zmieniał wniosek poprzez podział niektórych działek, redukcję powierzchni deklarowanej do płatności i "wycofanie"
z płatności części działek). Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej, Kierownik BP ARiMR - decyzją
z [...] (nr [...]) - przyznał stronie płatności ONW na rok [...] w łącznej kwocie [...] zł,
w tym: ONW - Górskie ([...] zł), ONW - Obszary ze specyficznymi utrudnieniami ([...] zł), ONW - Nizinne strefa I ([...] zł). Podał, że przyczyną zmniejszenia płatności ONW strefa nizinna I była stwierdzona rozbieżność między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku ([...] ha) a powierzchnią ustaloną w następstwie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego ([...] ha). Wskazał, że różnica wynikała z wykluczenia
z płatności łącznej powierzchni [...] ha. Zauważył, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej wyniosła [...] %, w związku z czym zostało zastosowane zmniejszenie na podstawie art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.
W odwołaniu od ww. decyzji, strona nie zgodziła się z wykluczeniem z płatności ONW powierzchni [...] ha oraz wniosła o uwzględnienie, jako dowodu w sprawie, opinii [...] z [...] r.
Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, Dyrektor OR ARiMR - decyzją
z [...] r. (nr [...]) - uchylił w całości decyzję organu I instancji
i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W dniach [...] r., gospodarstwo rolne strony poddane zostało czynnościom oględzin, utrwalonych w protokole i dokumentacji zdjęciowej. Ustalono, że powierzchnia zmierzona dla działek ewidencyjnych nr: [...],[...],[...],[...] i [...] wynosi odpowiednio: [...] ha, [...] ha, [...] ha, [...] ha i [...] ha.
W dniu [...] r., Kierownik BP ARiMR wydał decyzję nr [...], mocą której przyznał stronie płatności ONW na rok [...] w łącznej wysokości [...] zł, w tym: ONW - Górskie ([...] zł), ONW - Obszary ze specyficznymi utrudnieniami ([...] zł), ONW - Nizinne strefa I ([...] zł). Organ rolny uzasadniał, że powodem redukcji płatności ONW strefa nizinna I była stwierdzona rozbieżność między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku ([...] ha) a ustaloną w wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego ([...] ha). Podniósł, że różnica ta była konsekwencją wykluczenia z płatności łącznej powierzchni [...] ha. Stwierdził, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych deklarowaną we wniosku a stwierdzoną w kontroli administracyjnej wyniosła [...] %, w związku z czym zastosowano zmniejszenie, o którym mowa w art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. W odwołaniu, strona zarzuciła, że - weryfikując jej wniosek - naruszono przepisy K.p.a., tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 12. Wskazała, że areał działek do płatności za 2014 r. ustalono na podstawie kontroli terenowej, przeprowadzonej [...] r. Podniosła, że nie otrzymała informacji odnośnie ilości drzew i krzewów stwierdzonych na poszczególnych obszarach wykluczonych z płatności. Ponadto zarzuciła, że organ
I instancji pominął dowód z opinii [...] i nie przeprowadził dowodu z tej opinii. Dyrektor OR ARiMR, po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym, stwierdzając, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie - skarżoną decyzją - decyzję organu
I instancji utrzymał w mocy. Na wstępie organ odwoławczy przedstawił ramy prawne sprawy. Skonstatował, że ustalenia i rozstrzygnięcia organu I instancji są prawidłowe. Podzielił argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej odwołaniem decyzji. Podał, że weryfikacji danych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia dokonano w oparciu o informacje zawarte
w systemie informatycznym ZSZiK, które uzupełniono danymi uzyskanymi w trakcie
- przeprowadzonych w [...] r. - oględzin, mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego, w tym areału spornych działek ewidencyjnych, zadeklarowanych we wniosku pomocowym strony. Uznał, że organ I instancji - uwzględniając pomiary wykonane podczas wizytacji terenowej (tj. oględzin poszczególnych działek), posiadane zdjęcia satelitarne (ortofotomapy) i zdjęcia wykonane podczas oględzin - prawidłowo ustalił, że powierzchnia stwierdzona oraz kwalifikująca się do płatności ONW na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej I wynosi [...] ha, co pozostaje w zgodzie
z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329 ze zm. - dalej: rozporządzenie ONW). Dyrektor OR ARiMR uznał, że - wbrew zarzutom strony - organ I instancji prawidłowo ustalił powierzchnie kwalifikujących się do płatności działek rolnych, tj. dokonał oceny ortofotomapy wskazanych we wniosku działek rolnych, a następnie dokonał pomiaru obszaru kwalifikującego się do przyznania płatności. Wskazał, że ww. czynności potwierdziły, że strona częściowo zawyżyła powierzchnie maksymalnego kwalifikowanego obszaru. Zauważył, że odnośnie części działek ewidencyjnych trafnie pomniejszono powierzchnię kwalifikującego się do pomocy finansowej obszaru, z uwagi na występujące tam zakrzaczenia, zachwaszczenia, tereny podmokłe (tereny, na których nie jest prowadzona działalność rolnicza). Zaakcentował, że fakt wykluczenia tychże gruntów spowodowany był tym, że organ I instancji (w dniach [...] r.) przeprowadził oględziny w gospodarstwie rolnym strony - na spornych działkach ewidencyjnych, w stosunku do których stwierdzono w trakcie kontroli administracyjnej wniosku rozbieżności pomiędzy areałem zadeklarowanym we wniosku pomocowym, a faktyczną użytkowaną rolniczo wielkością gruntów rolnych. Podkreślił, że o prawidłowości ustaleń organu I instancji świadczy jednoznacznie zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja zdjęciowa. Ustosunkowując się do zarzutów i argumentów zawartych w odwołaniu, Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. Nie dopatrzył się mianowicie naruszenia w sprawie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 12 K.p.a. Wskazał ponadto, że ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm. - dalej: ustawa rolnośrodowiskowa) - w art. 21 - zawiera szereg regulacji, które w sposób istotny ograniczają zasady określone w art. 7, art. 9 i art. 10 K.p.a. (np. w postępowaniu
w sprawach dotyczących płatności ciężar dowodu przerzucono na osobę, która
z danego faktu wywodzi skutki prawne, natomiast zasada informowania /także zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu/ dotyczy jedynie sytuacji,
w których strona zgłasza takie żądanie). Dyrektor OR ARiMR dowodził, że - wbrew zarzutom odwołania - strona była informowana o stwierdzonych nieprawidłowościach i miała możliwość zapoznania się
z ustaleniami postępowania oraz wypowiedzenia się co do nich (np. otrzymała protokół z oględzin jej gospodarstwa), co zresztą czyniła składając stosowne zastrzeżenia. Organ II instancji uznał, że bez znaczenia jest, że oględziny dotyczące płatności za rok [...] przeprowadzono [...] r. Podniósł, że oględziny te potwierdziły stan z [...] r. Odnosząc się do złożonego przez stronę dowodu w postaci opinii [...], organ odwoławczy stwierdził, że dokument ten nie może stanowić podstawy ustalenia rzeczywistej powierzchni gruntów rolnych, zadeklarowanych we wniosku pomocowym, tj. materiału dowodowego mającego wpływ na zasadność podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia, gdyż: 1) jest on (ta opinia) tylko opisem stanu faktycznego poszczególnych działek, który został sporządzony na podstawie danych ARIMR; 2)
w opisie poszczególnych działek rzeczoznawca wykorzystał i opierał się na danych PEG, wynikających z informacji Agencji; 3) co istotne, dokument ten nie zawiera pomiaru powierzchni żadnej z działek wykazanej we wniosku pomocowym; 4) w swej istocie jest on jedynie opisem stanu użytkowania poszczególnych działek, co nie było podważane przez organ administracji; 5) opinia ta, jako dokument prywatny, nie może stanowić jakiejkolwiek podstawy do ustalenia powierzchni kwestionowanych przez stronę działek rolnych, gdyż nie zawiera ona żadnego innego pomiaru działek rolnych, czy też ewidencyjnych, który w jakikolwiek sposób odbiegałby od ustaleń Agencji.
O braku możliwości wykorzystania ww. opinii dla ustalenia powierzchni poszczególnych działek rolnych świadczy - zdaniem organu odwoławczego - także okoliczność, że opinia ta została sporządzona przez rzeczoznawcę w zakresie szacowania szkód
w rolnictwie oraz wyceny sprzętu i maszyn rolniczych. Tymczasem, w sprawie, istota sporu nie dotyczy wysokości szkód w rolnictwie, czy też wyceny sprzętu rolniczej, lecz rzeczywistej wielkości powierzchni użytków rolnych zadeklarowanych przez stronę we wniosku pomocowym na rok [...]. Organ II instancji zaznaczył, że warunek zagęszczenia drzew w ilości do [...] sztuk na 1 ha dotyczy tylko gruntów, na których prowadzona jest działalność rolnicza
w podobny sposób, jak na działkach, na których nie występują drzewa. W niniejszej sprawie zaś, stwierdzone przez organ zadrzewienia dotyczą gruntów, na których nie jest i nie była prowadzona działalność rolnicza. Dyrektor OR ARiMR zaakcentował, że - w przypadku osoby prowadzącej gospodarstwo rolne - uprawnione jest domniemanie, że znane jej są podstawy mechanizmów związanych z płatnościami, z których chce ona skorzystać. W związku
z tym, to sama strona winna postarać się o to, aby dane z wniosku o płatności odpowiadały rzeczywistości i wcześniej powiadomić Agencję o ewentualnych zmianach w tym zakresie. Końcowo, organ odwoławczy przedstawił szczegółowe wyliczenie płatności oraz dodatkową argumentację prawną z tym związaną. W skardze, skarżący - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - decyzję Dyrektora OR ARiMR zaskarżył w całości. Zarzucił jej naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, tj.:
1. art. 28 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez jego błędne zastosowanie oraz przyjęcie, że skarżącemu należą się pomniejszone płatności
ONW na rok [...] r. o kwotę [...] zł, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że brak było podstaw do wykluczenia z płatności części działek,
o których traktują wydane w sprawie decyzje (skarżący wymienił te działki i podał błędnie - jego zdaniem - nieuwzględnioną do płatności powierzchnię tychże działek)
i tym samym uznanie, że skarżącemu przysługuje pomniejszona płatność;
2. pkt 77 rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że możliwe jest pomniejszenie płatności przyznanych rolnikowi za dany rok kalendarzowy, w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonej
w innym roku kalendarzowym niż w rok, w którym wystąpiono z wnioskiem, podczas gdy kontrole na miejscu powinny być przeprowadzane w roku kalendarzowym, w którym złożono odpowiednie wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność;
3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na dokonaniu dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego:
- w szczególności ortofotomap działek oznaczonych jako [...],[...] i [...], położonych na działkach ewidencyjnych nr [...], nr [...] i [...], co do których organ nie wykazał, że zdjęcia lotnicze wykonane zostały w [...] r.;
- opracowania [...] z [...] r. poprzez uznanie, że opracowanie to pozostaje bez znaczenia dla postępowania administracyjnego, a konsekwencji, że nie można
w oparciu o nie czynić ustaleń faktycznych, podczas gdy w opracowaniu tym rzeczoznawca inż. Z. N. w sposób szczegółowy opisuje wynik dokonanych przez niego oględzin i pomiarów nieruchomości, a także odnosi się do rodzaju upraw i sposobu użytkowania działek w kontekście złożonych przez skarżącego wniosków o płatności na rok [...];
- zaniechanie działań mających na celu wyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli i dokumentacji zdjęciowej sporządzonej w [...] r., a więc przeszło rok po złożeniu wniosku o przyznanie płatności;
4. art. 76 K.p.a. poprzez odmówienie szczególnej mocy dowodowej zaświadczeniu
z ewidencji gruntów i budynków, w zakresie danych co do powierzchni, pomimo braku wiarygodnego przeciwdowodu;
5. art. 9 K.p.a. przez zaniechanie obowiązku czuwania, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa poprzez obciążenie skarżącego błędami, których dopuścił się organ i nałożenie na niego obowiązku zwrotu części spornych płatności;
6. § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r.
w sprawie minimalnych norm poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie dokonania przez organy I i II instancji ustaleń faktycznych w przedmiocie ilości drzew, jakie porastały działkę rolną [...], położoną na działce ewidencyjnej nr [...], co skutkowało błędnym przyjęciem, że nie była ona użytkowana rolniczo i utrzymywana zgodnie
z normami przez cały rok kalendarzowy, podczas gdy - zgodnie z uregulowaniami tego przepisu - grunty, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2-4 i ust. 3 rozporządzenia mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza [...] sztuk na hektar, co też w przedmiotowej sprawie miało miejsce;
z ostrożności procesowej:
7. art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarzadzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 poprzez jego błędne niezastosowanie
i przyjęcie, że nie zachodzi przesłanka wyłączająca obniżenie wysokości płatności za rok [...] w postaci braku zawinienia. Tak stawiając zarzuty, skarżący wniósł o: uchylenie decyzji zarówno organu I, jak
i II instancji; dopuszczenie dowodu z opinii [...] nr [...] z dnia [...] r. na okoliczność jego treści; zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący przedstawił szerokie uzasadnienie swojego stanowiska w sprawie. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że podniesione przez stronę w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Na rozprawie, Sąd oddalił sformułowany w skardze wniosek dowodowy (ww. opinia stanowiła już składnik zebranego w sprawie materiału dowodowego).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami
a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja (postanowienie) została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia [art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: u.p.p.s.a.)]. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżona decyzja została wydana
- z rzutującym na wynik sprawy - naruszeniem przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy rolnośrodowiskowej, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl ust. 2 art. 21, w postępowaniu w sprawach dotyczących przyznawania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności (pkt 1), jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2). Stosownie do regulacji zawartej w ust. 3 art. 21, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie
z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Należy zauważyć, że przepis art. 6 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (zasada praworządności); art. 8 K.p.a. traktuje, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (zasada pogłębiania zaufania obywateli); art. 11 K.p.a. reguluje, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (zasada przekonywania); art. 15 K.p.a. normuje, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (zasada dwuinstancyjności postępowania); art. 80 statuuje, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (swobodna ocena dowodów). Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I (pierwszej) instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2 K.p.a.). Dokonując oceny całokształtu akt sprawy oraz wydanych w sprawie (czterech) decyzji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja - przez utrzymanie w mocy, wydanej
z naruszeniem prawa, decyzji organu I instancji - narusza powołane na wstępie przepisy prawa (przepisy ustawy rolnośrodowiskowej i przepisy K.p.a.), jak i zasady procesowe w nich ustanowione. Sąd zauważa, że skarżona decyzja, jak i - poprzedzająca tę decyzję - decyzja organu I instancji, są już drugimi wydanymi w niniejszej sprawie. I tak, pierwotnie, po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, Dyrektor OR ARiMR - decyzją z [...] r. nr [...] - uchylił w całości decyzję Kierownika BP ARiMR z [...] r. nr [...] i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji, Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że organ I instancji, przeprowadzając kontrolę administracyjną wniosku w przedmiocie spornych działek rolnych, skupił się jedynie na danych zawartych w systemie LPIS (czyli powierzchni ewidencyjno-gospodarczej PEG), przyjmując niejako za pewnik jej wyniki i nie weryfikując dogłębniej badanej materii, pomimo tego, że rozbieżności powierzchniowe były stosunkowo duże a ujawniony błąd pozbawia stronę uprawnienia do część płatności. Podniósł, że w sprawie (na etapie odwołania) pojawił się nowy dowód, który nie był ujawniony w trakcie postępowania prowadzonego przed organem I instancji, tj. "Opinia z zakresu rolnictwa, określająca aktualny stan użytków zielonych położonych w C., L., N., S. oraz ustalenie przyczyn i okoliczności niesprawiedliwego naliczenia przez ARiMR maksymalnego kwalifikowanego obszaru dla działek ewidencyjnych (PEG), zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności za rok [...] z [...] r. (sygnowana przez [...], sporządzona przez inż. Z. N.), dotycząca faktu użytkowania spornych działek ewidencyjnych w kształcie takim, jaki zadeklarowała strona we wniosku o płatności. Organ odwoławczy ocenił, że argumenty te mogą mieć wpływ na kształt podjętego w skarżonej odwołaniem decyzji rozstrzygnięcia. Dlatego też stanął na stanowisku, że bez dokładnego zweryfikowania twierdzeń, tez i dowodów podniesionych w odwołaniu i skonfrontowania ich z zebranym na etapie postępowania przed organem I instancji materiałem dowodowym, nie można w sposób jednoznaczny uznać, w rozumieniu art. 80 K.p.a., okoliczności faktycznej, jaką jest ustalenie powierzchni ewidencyjno-gospodarczej przedmiotowych działek przez rolnika, za udowodnioną. Podkreślił, że mając na względzie fakt, iż ponowna weryfikacja opinii
z [...] r., z uwzględnieniem argumentów podniesionych w odwołaniu, ma w przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie, sprawę trzeba skierować do ponownego wyjaśnienia. Zastrzegł, że dokonanie przez niego oceny zgromadzonych na etapie postępowania odwoławczego dowodów nie jest możliwe, gdyż wiązałoby się to z koniecznością uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w szerokim zakresie a takie działanie stanowiłoby naruszenie - wyrażonej w art. 15 K.p.a. - zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zgodnie z którą, strona ma prawo do tego, aby jej sprawa została dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta. Dodał, że rozstrzyganie sprawy - co do istoty - przez niego, jako organ odwoławczy, prowadziłoby do pozbawienia strony tego prawa. Dlatego też, mając na względzie powyższe, postanowił uchylić skarżoną odwołaniem decyzję Kierownika BP ARiMR i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Sąd stwierdza, że - ponownie rozpoznając sprawę - organ I instancji nie wykonał zaleceń organu odwoławczego w zakresie oceny ww. opinii z [...] r., całkowicie ignorując wskazania zawarte w decyzji kasacyjnej (pomijając wskazania co do okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy). Co więcej, wydając po raz drugi decyzję, organ odwoławczy zaakceptował to postępowanie organu I instancji i dokonał po raz pierwszy (tym razem nie dopatrując się - w tożsamych okolicznościach - możliwości naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, "przechodząc do porządku dziennego" nad rozstrzygnięciem
i uzasadnieniem zawartym w pierwotnie wydanej przez siebie - na podstawie art. 138
§ 2 K.p.a. - decyzji) oceny wartości ww. opinii dla sprawy. Powyższe stanowi, że w sprawie faktycznie pozbawiono stronę możliwości wywiązania się z obowiązku (zarazem realizacji uprawnienia) z art. 21 ust. 3 ustawy
o płatnościach, który to przepis przerzuca na stronę ciężar dowodu (jednocześnie daje uprawnienie do przedkładania dowodów). Strona bowiem przedłożyła - zignorowaną przez organ I instancji - ww. opinię z [...] r., którą - w pierwotnie wydanej decyzji kasacyjnej - organ odwoławczy uznał do dowód o kluczowym znaczeniu.
Takie postępowanie organów administracji jest - według Sądu - niedopuszczalne, narusza powołane na wstępie przepisy i zasady procesowe, przez co zaskarżona decyzja nie mogła się ostać w porządku prawnym.
Z uwagi na stwierdzone wyżej - kardynalne - uchybienia procesowe, Sąd odstąpił od dalszej oceny wartości prawnej sprawy (również oceny innych postawionych
w skardze zarzutów). Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy winien wziąć wzgląd na wskazane przez Sąd naruszenia prawa i dokonać ich sanacji.
Biorąc pod uwagę omówione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 u.p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora OR ARiMR w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 u.p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło