III SA/Wr 265/09

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 2 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "W.t" sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w za kresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [..] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego przez rekla- mę umieszczoną bez zezwolenia zarządcy drogi postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca wraz ze skargą kasacyjną złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że nie posiada żadnych składników majątkowych, a posiadane na koncie bankowym środki finansowe (na dzień 29.07.2009 r. wynosiły one 5.820, 33 zł) nie pozwalają na uiszczenie wymaganego wpisu sądowego. Poinformowała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 50.000 zł, a według bilansu za rok 2008 spółka poniosła stratę w wysokości 19. 417, 76 zł. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez stronę skarżącą swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 11 sierpnia 2009 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Zdaniem Sądu skarżąca spółka nie wywiązała się z ww. obowiązku składając wniosek i nie uczyniła tego również pomimo wezwania, które precyzyjnie wskazywało jakie okoliczności są istotne dla oceny wniosku i jakiego rodzaju dokumenty mogą potwierdzić sytuację finansową spółki. Przepisy żądają wykazania przez podmiot ubiegający się o prawo pomocy, że nie posiada dostatecznych środków na ten cel, nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie czy też subiektywne przekonanie władz spółki o braku takich środków. Osoba prawna może wykazywać swą sytuację majątkową (finansową, ekonomiczną) za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych, choć podstawowe znaczenie mają dokumenty, np. wyciągi z ksiąg, bilansów, sprawozdań rachunkowych, kont bankowych (por. postanowienie SN z 8.11.1976 r., I CZ 96/76, OSPiKA 1977, nr 10, poz. 165). W niniejszej sprawie oprócz oświadczenia zawartego w uzasadnieniu wniosku strona skarżąca nie wykazała żadnymi dowodowymi istnienia okoliczności, o których wspominała ww. oświadczeniu. Skarżąca spółka nie złożyła w szczególności odpisu umowy spółki i rocznych deklaracji podatkowych za ostatnie dwa lata; nie przedłożyła wyciągów z posiadanych kont bankowych za ostanie dwa miesiące i aktualnego sprawozdania finansowego (bilansu, rachunku zysków i strat); nie przedstawiła także dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania od wspólników dopłat proporcjonalnych do posiadanych udziałów oraz nie przedstawiła dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania kredytu lub pożyczki; nadto- strona skarżąca nie wyjaśniła z jakich źródeł uzyska środki na zapłatę wynagrodzenia swojego pełnomocnika procesowego w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej i dlaczego z tego samego źródła nie może pokryć np. aktualnie wymaganego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej; nie wskazała także dlaczego pomimo przedstawianej jako złej swojej sytuacji finansowej strona skarżąca prowadzi nadal działalność gospodarczą i nie składa wniosku o ogłoszenie upadłości spółki; nie poinformowała czy zostały wniesione do Spółki wkłady na pokrycie kapitału zakładowego i czy Spółka posiadała kiedykolwiek środki trwałe oraz co (gdy były) się z nimi stało, itd. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, znajdującą zastosowanie tylko w stosunku do podmiotów pozbawionych w ogóle możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania. Celem tej instytucji jest zapewnienie prawa dostępu do sądu, a nie ochrona posiadanych przez wnioskodawcę środków finansowych. Niczym nieuzasadnione jest przekonanie strony skarżącej, że preferencyjnie może traktować wydatki związane ze swoim bieżącym funkcjonowaniem, a koszty procesu powinien pokryć jej budżet Państwa. Niedopuszczalne jest bowiem przerzucanie na Państwo skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Podkreślić należy, iż nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. Istnieje domniemanie faktyczne, że jeśli przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności lub upadłości przedsiębiorcy. Wszak celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe, a jeśli faktycznie jej nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Sam fakt ponoszenia straty nie musi przemawiać za nie posiadaniem dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Nie bez znaczenia jest przy tym fakt, że sprawa toczy się już kilka miesięcy i tym samym strona skarżąca miała możliwość zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na potrzeby związane z toczącym się postępowaniem, choćby np. poprzez uzyskanie od wspólników dopłat proporcjonalnych do posiadanych udziałów. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.