III SA/Wr 279/17

WyrokWSA we Wrocławiu2017-09-07

Skład orzekający: Magdalena Jankowska-Szostak, Ewa Kamieniecka, Wojciech Śnieżyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ celny prawidłowo ustalił, że spółka "A" była podmiotem urządzającym gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, co uzasadniało nałożenie na nią kary pieniężnej?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy celne nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do jednoznacznego ustalenia, czy spółka "A" była podmiotem urządzającym gry na automatach. Przedłożone przez spółkę dokumenty, w tym umowa współpracy z podmiotem "C", wskazywały na możliwość, że automat znajdował się w dyspozycji innego podmiotu, co podważało ustalenia organów. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na brak opinii biegłego w kwestii kwalifikacji technicznej urządzenia oraz na niejednoznaczność umowy dzierżawy w kontekście prowadzenia działalności hazardowej.
Stan faktyczny
Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nakładającą na spółkę "A" karę pieniężną za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Kontrola wykazała obecność automatu w lokalu dzierżawionym przez spółkę, a eksperyment potwierdził jego cechy jako automatu do gier. Spółka w skardze podniosła zarzuty dotyczące m.in. błędnej kwalifikacji urządzenia, naruszenia prawa UE oraz ochrony okresu dostosowawczego. Sąd dopuścił dowody z dokumentów przedłożonych przez spółkę, które podważyły ustalenia organów co do podmiotu urządzającego gry.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. i zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (sprawozdawca), Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 września 2017 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w J. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. obecnie: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z eksploatacją urządzenia do gier poza kasynem gry I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej we W., po rozpatrzeniu odwołania "A" w J. G. (dalej: spółka, strona, strona skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W. z [...] 09.2016 r., nakładającą na spółkę karę pieniężną w wysokości [...] zł, w związku z urządzaniem poza kasynem gier na automacie o nazwie [...] nr [...]. Z akt sprawy wynika, że funkcjonariusze celni przeprowadzili w dniu [...] 04.2016 r. kontrolę w lokalu - kontenerze mieszczącym się na stacji paliw w miejscowości N. koło D., należącej do grupy "B" - w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych. W jej trakcie stwierdzili, że w badanym pomieszczeniu znajdował się automat do gier (opisany na wstępie), stanowiący własność strony skarżącej. Wykonany na miejscu eksperyment wykazał, że ujawnione urządzenie wyczerpywało znamiona definicji gry na automacie, zawartej w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009r., Nr 201, poz. 1540 ze zm. - dalej: u.g.h.) Funkcjonariusze ustalili ponadto, że wspomniany lokal nie był kasynem gry w ujęciu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.g.h. Następnie Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie wobec spółki w sprawie wymierzenia jej kary pieniężnej na podstawie art. 89 u.g.h. z tytułu urządzania gier na automatach wbrew warunkom ustawy. W toku postępowania organ pierwszej instancji – postanowieniem z [...] 08.2016 r. włączył do akt sprawy dokumenty z przeprowadzonej kontroli, w tym umowę dzierżawy powierzchni użytkowej zawartej [...] 11.2013 r. wraz z aneksami, a także wezwanie do zwrotu zatrzymanych rzeczy z dnia [...] 04.2016 r. Ostatecznie, decyzją z dnia [...] 09.2016 r., Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości [...] zł, z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 oraz art. 90 i art. 91 u.g.h. W uzasadnieniu organ celny podał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził to, że ujawniony w sprawie automat spełniał wymogi ustawowe z art. 2 ust. 3 u.g.h., by uznać go za automat do gier, a samą spółkę za podmiot urządzający gry wbrew warunkom ustawy o grach hazardowych. Organ wskazał, że ustalenia te znajdują potwierdzenie w treści umowy dzierżawy powierzchni użytkowej z dnia [...] 11.2013 r., z późniejszym aneksem, zawartej pomiędzy spółką "A" a spółką "B". Zgodnie z umową wydzierżawiający zobowiązał się wydzierżawić dzierżawcy ("A") powierzchnię [...] m² w lokalu (kontenerze) położonym na stacji paliw w celu prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej, a mianowicie gier, w tym gier na automatach losowych w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h. Dzierżawca zobowiązał się do zapłaty wydzierżawiającemu miesięcznego stałego czynszu najmu w wysokości [...] zł. Po rozpoznaniu odwołania spółki, w którym zarzucono naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust.2 pkt 2 u.g.h. w związku z art. 7a ustawy Prawo bankowe poprzez zastosowanie kary administracyjnej przewidzianej w ustawie o grach hazardowych, podczas gdy urządzenie [...], którego eksploatacji ukaranie dotyczy, podlega na mocy art. 7a ustawy Prawo bankowe wyłączeniu spod regulacji ustawy o grach hazardowych, Dyrektor Izby Celnej we W. – decyzją z dnia [...] 02.2016 r. - utrzymał w mocy akt administracyjny organu pierwszej instancji. Dyrektor Izby Celnej jako podstawę prawną zapadłego rozstrzygnięcia wskazał art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. Podał, że, stosownie do art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Odwołując się do ustaleń poczynionych w trakcie kontroli (wynik eksperymentu procesowego), Dyrektor Izby Celnej uznał, że ujawniony w sprawie automat (urządzenia elektroniczne) czyni zadość definicji ujętej w art. 2 ust. 3 u.g.h. Wskazano m.in. że badane urządzenie jest automatem do gier na którym zainstalowano gry komputerowe o charakterze losowym. Organizowane na automacie gry zawierały element losowości - bębny zatrzymywały się samoczynnie bez ingerencji grającego. W dodatku sam automat umożliwiał rozgrywanie gier o wygrane pieniężne i rzeczowe. Wreszcie, przedmiotowe gry były organizowane w celach komercyjnych poza kasynem gry, albowiem spółka nie posiadała odpowiedniej koncesji. Powołując się na treść umowy dzierżawy powierzchni użytkowej z [...] 11.2013 r. oraz aneks do tej umowy, organ II instancji wskazał, że wynika z nich, iż wydzierżawiający wydzierżawił dzierżawcy powierzchnie [...] m² w lokalu użytkowym, w celu prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej, a mianowicie gier, w tym gier na automatach losowych w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej spółka podniosła zarzut naruszenia: 1). art. 89 ust. 1 pkt 2) u.g.h., które miało wpływ na wynik sprawy, a to poprzez jego zastosowanie i wymierzenie skarżącej kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, podczas gdy skarżąca spółka nie jest podmiotem urządzającym gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust 1 pkt 2) u.g.h., a to z uwagi na fakt, iż posiadaczem zależnym urządzenia- terminal internetowy [...] jest "C" z siedzibą w B.; 2). art. 180 § 1 i art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, przez całkowicie dowolne uznanie terminala internetowego za automat do gier, mimo iż cechy funkcjonalne tego urządzenia wykluczają taką jego kwalifikację, szczególnie w obliczu treści art. 2 ust. 3- 5 u.g.h., który to przepis eksponuje element komercyjny (tj. organizowanie gier w celach komercyjnych), jako warunek niezbędny do zakwalifikowania urządzenia jako automatu do gier, podczas gdy przedmiotowe urządzenie pobiera stałą cenę za usługę dostępu do sieci Internet, bez względu na sposób wykorzystania wykupionego czasu przez klienta; 3). art. 8 w zw. z art. 1 punkt 11) w zw. z art. 1 punkt 5) w zw. z art. 1 punkt 2) dyrektywy nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.98.204.37 ze zm. - zwanej dalej dyrektywą nr 98/34), mające postać wydania sprzecznego z prawem Unii Europejskiej orzeczenia, opartego o przepisy art. 89 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h., które mocą wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19.07.2012 roku (sygn. C- 213/11 Fortuna i inni) uznane zostały wprost za przepisy techniczne, które tym samym, z uwagi na brak ich obligatoryjnej notyfikacji Komisji Europejskiej, nie mogą być stosowane w żadnym postępowaniu krajowym, w tym szczególnie takim jak niniejsze; 4). art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa (zasada legalizmu działania władzy publicznej), a to poprzez oparcie kwestionowanego orzeczenia na przepisach art. 89 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19.11.2009 roku o grach hazardowych, które w konsekwencji wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: ETS) z dnia 19.07.2012 roku (sygn. C-213/11 Fortuna i in.) uznać należy za nieskuteczne w polskim systemie prawa; 5). z ostrożności procesowej naruszenie art. 89 u.g.h. poprzez bezzasadne zastosowanie w sytuacji, gdy zgodnie z regulacją art. 4 ustawy z dnia 12.06.2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych (Dz.U. z 2015r., poz. 1201), skarżąca objęta jest ochronnym okresem dostosowawczym, trwającym do dnia 01.07.2016 r., wobec czego jej działalność do tej daty z pewnością nie jest zabroniona, zatem nie może być ścigana i zwalczana - jak to Służba Celna próbuje realizować, działając czytelnie wbrew woli ustawodawcy i wbrew prawu; 6).naruszenie art. 2 ust. 6 i 7 u.g.h. poprzez ich niezastosowanie w sprawie, mimo iż mocą tych przepisów to nie organ celny, lecz tylko Minister Finansów, posiada wyłączną kompetencję do rozstrzygania decyzją między innymi tego, czy dana gra jest grą na automacie w rozumieniu ustawy. Formułując tego rodzaju zarzuty autor skargi wniósł po uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w I instancji i o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, tj. wyciągu z umowy współpracy z dnia 1 sierpnia 2015 roku oraz wyciągu z załącznika nr 1 (protokół przekazania) z dnia 1 sierpnia 2015 roku, a także załączonych opinii, gdyż jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Powołując się na najdalej idącą ostrożność procesową, celem bezstronnej weryfikacji podniesionego wyżej zarzutu naruszenia prawa Unii Europejskiej, autor skargi wniósł aby Wojewódzki Sąd Administracyjny wystąpił do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu (dalej: TSUE) z pytaniem prejudycjalnym, którego zakres obejmie ustalenie co do "technicznego" charakteru przepisu takiego jak art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., przewidującego wymierzanie kary pieniężnej urządzającemu gry na automatach poza kasynem w sytuacji, gdy rzeczą obecnie już bezsporną jest, iż zakaz prowadzenia gier na automatach poza kasynami (tj. art. 14 ust. 1 u.g.h.) pozostaje bezskuteczny jako norma techniczna nigdy nie notyfikowana w Komisji Europejskiej. Wypowiedzi Trybunału wymaga zatem w szczególności ustalenie, czy wywodzone z Traktatów o Unii Europejskiej i o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej zasady lojalnej współpracy i efektywności prawa unijnego stoją na przeszkodzie co do stosowania przepisu takiego jak 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h, albowiem w praktyce obrotu prawnego w Polsce dochodzi do sytuacji dalece paradoksalnych, tj. nakładania kary pieniężnej za naruszenie zakazu, który nie może być stosowany. W odpowiedzi na skargę, DIAS wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do stanowiska spółki wskazującego, że nie jest ona podmiotem urządzającym gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. a to z uwagi na fakt, iż posiadaczem zależnym automatu jest "C", DIAS podniósł, że strona skarżąca w toku postępowania przed organem I instancji, jak również w postępowaniu odwoławczym nigdy nie przedstawił dowodu, że nie jest pomiotem urządzającym gry hazardowe, a także nigdy nie wskazała, że podpisał umowę współpracy z [...] 08.2015 r. Powyższa kwestia nigdy nie była przez stronę podnoszona. Dyrektor wskazał, że spółka nie kryła faktu urządzenia gier w kontrolowanym lokalu, jedynie twierdziła, że jej działalność nie podlega przepisom u.g.h. Autor odpowiedzi na skargę podkreślił, że skarżąca sama w wezwaniu do zwrotu zatrzymanych rzeczy z dnia [...] 04.2016 r. przyznała, że jest podmiotem uprawnionym na zasadzie wyłączności do posiadania i eksploatowania terminalu internetowego [...]. Na rozprawie w dniu [...] 09.2017 r. Sąd postanowił dopuścić na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowód z przedłożonych wraz ze skargą dokumentów oraz oddalił wniosek o sformułowanie pytania prawnego do TSUE. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jednolity tekst: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej: p.p.s.a.), w tym także na decyzje wydawane przez organy celne. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, sądy te są zobowiązane do oddalenia skarg na decyzje zgodne z prawem (art. 151 tej samej ustawy). Kwestionowana decyzja administracyjna została wydana na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., które należą do sfery materialnego prawa administracyjnego, co podporządkowuje czynności procesowe, w tym orzeczenie podejmowane w sprawie, której przedmiot regulowany jest tą ustawą, przepisom Ordynacji podatkowej, stosownie do postanowień art. 8 u.g.h. Wymagało to od organów rozstrzygających w niniejszej sprawie przeprowadzenia postępowania administracyjnego przy zachowaniu reguł wynikających z art. 120, art. 122, art. 187, art. 188 i art. 191 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) – dalej: o.p. oraz przedstawienia wyników tego postępowania w uzasadnieniu decyzji z uwzględnieniem wskazówek zawartych w art. 210 § 4 o.p. oraz art. 124 o.p. Dla realizacji zasadniczego celu postępowania administracyjnego jakim jest rozstrzygnięcie sprawy, pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie obowiązującej normy prawa, odpowiedniej dla rozstrzygnięcia danej sprawy, co nieodzownie wiąże się z koniecznością prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W doktrynie podkreśla się wynikający dla organów administracji publicznej z tej zasady nakaz wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy na stronę skarżącą została nałożona kara administracyjna w wysokości [...] zł za prowadzenie działalności w zakresie urządzania gier na automacie poza ośrodkiem gier bez wymaganej koncesji. Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. i ust. 2 pkt 2 u.g.h., które stanowiły materialnoprawną podstawę dla ukarania skarżącej spółki przywołaną przez organy celne, "Karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry" (ust. 1 pkt 2); "Wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 - wynosi [...] zł od każdego automatu." W rozpoznawanej sprawie, w oparciu o umowę dzierżawy powierzchni użytkowej, której przedmiotem było wydzierżawianie powierzchni [...] m² kontenera postawionego na terenie stacji paliw, organ drugiej instancji przyjął, że sporny automat do gier stanowił własność strony skarżącej, a także jest ona podmiotem urządzającym gry na automacie w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Strona skarżąca przedłożyła w toku postępowania sądowoadministracyjnego, jako dowód w sprawie, wyciąg z umowy współpracy, zawartej w dniu [...] 08.2015 r. ze spółką "C". Z umowy tej wynika, że skarżąca strona – określona jako właściciel kiosków – oddała w dzierżawę kioski multimedialne, tj. urządzenia oparte o architekturę PC z ekranem dotykowym oraz podzespołami peryferyjnymi służącymi do przyjmowania banknotów lub monet oraz ewentualnie ich wydawania celem prowadzenia z ich użyciem działalności gospodarczej przez "C". Z wyciągu do załącznika tejże umowy wynika, że przedmiotem umowy współpracy – przekazanego i odebranego przez "C" - jest urządzeni nr [...]. Sąd uznał, że przedłożone dokumenty, wskazują na istnienie wątpliwości co prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez organy celne, w zakresie ustalenia podmiotu urządzającego gry, w rozumieniu ustawy o grach hazardowych i stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuścił wskazane dokumenty jako dowód w sprawie. Niewątpliwie, co do zasady, nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Uzupełniające postępowanie dowodowe, przewidziane w powyższym przepisie, może być przeprowadzone przez sąd jedynie wówczas, gdy powstanie konieczność wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a ich wyjaśnienie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny będzie dopuszczalne wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2016 r., II FSK 998/14; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2016 r.). Z taką sytuacją, zdaniem orzekającego Sądu, mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, w świetle przedłożonych przez stronę skarżącą dokumentów. Umowa współpracy z [...] 08.2015 r. wskazuje, że automat do gier oznaczony nr [...] mógł być w dyspozycji innego podmiotu – "C". Podmiot ten przejął automat do eksploatacji. Przyjdzie dalej zauważyć, że umowa dzierżawy z [...] 11.2013 r. zawarta pomiędzy skarżącą spółką a "B" wskazuje jedynie, że strona skarżąca wydzierżawiła powierzchnie [...] m² w lokalu użytkowym, celem prowadzenia w tym miejscu działalności gospodarczej. Wbrew zatem twierdzeniom orzekających w sprawie organów, z umowy tej nie wynika, że działalność gospodarcza polegać będzie na urządzaniu gier na automatach losowych w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h. Takich postanowień nie ma również w aneksie do tejże umowy. W tym miejscu należy zauważyć, że sam fakt wydzierżawienia lokalu innemu podmiotowi, w celu prowadzenia przez ten drugi podmiot działalności gospodarczej, zdaniem Sądu, nie przesądza jeszcze o możliwości przypisania dzierżawcy statusu podmiotu "urządzającego gry", w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1) i pkt 2) u.g.h. Żaden z przepisów tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym na dzień kontroli, nie zakazywał również zawierania umów, na podstawie których inny podmiot takie gry będzie dopiero urządzał (ani nie penalizuje tego rodzaju zachowań). W razie zawarcia jakiejkolwiek umowy tego rodzaju, z jej treści powinno wprost wynikać (niezależnie od tytułu nadanego umowie przez strony), że w istocie działalność taką będzie prowadził sam wynajmujący (wydzierżawiający, użyczający lub udostępniający) albo że urządzanie gier – a więc ich organizowanie, w celu osiągnięcia przychodu z takiej działalności – będzie w istocie wspólnym przedsięwzięciem gospodarczym obu stron umowy. Bezspornym jest, że "urządzanie gier" nie ma definicji ustawowej. Natomiast samo pojęcie "urządzanie" rozumiane jest jako synonim pojęć takich jak "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie (aktywnych) działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 ustawy. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h., to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. W świetle przedłożonych wraz ze skargą dokumentów wskazujących, że ujawniony w sprawie automat mógł być w dyspozycji prawnej innego podmiotu, nie można uznać, że stan faktyczny sprawy został ustalony właściwie, zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, co nie pozwala uznać za prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zdaniem Sądu w światle powyższego, ustalenie czy strona skarżąca była urządzającym gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, wymaga rozpoznania przez organ celny dokumentów dopuszczonych jako dowód w sprawie, w tym również powoływanego dopiero w odpowiedzi na skargę wezwania z dnia [...] 04.2016 r. do zwrotu zatrzymanych rzeczy, w którym pełnomocnik powoływał się na przysługujące spółce uprawienie - na zasadzie wyłączności - do posiadania i eksploatowania terminalu internetowego nr [...]. W konsekwencji jako przedwczesne należy uznać stanowisko organu uznające, że strona skarżący podlega karze pieniężnej w trybie art. 89 ust. 1 u.g.h. Skoro zatem w sprawie doszło do naruszeń procesowych, to w konsekwencji także do naruszenia art. 89-90 u.g.h. Pamiętać należy, że zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego wynikającymi z przepisów Ordynacji podatkowej, organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, a w efekcie wydający decyzję, powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 121 § 1 o.p.). Winien więc działać na podstawie przepisów prawa (art. 120 o.p.), wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 121 § 2 o.p.) i w toku postępowania stać na straży praworządności oraz podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 122 o.p.), jak i wyjaśniać stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 124 o.p.). Powinien też mieć na względzie, że zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących to postępowanie i są dla niego wiążące na równi z innymi przepisami postępowania. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wskazuje jednak, że organy celne uchybiły wielu z przedstawionych wyżej zasad przy rozstrzyganiu sprawy. Organy nie dysponowały bowiem wszystkimi dowodami dla uznania, że strona skarżąca urządzała gry na automacie. Decyzja o ukaraniu była zatem co najmniej przedwczesna, co uzasadniało wyeliminowanie z obrotu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi - mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że rozstrzygnięcie zaistniałego w sprawie sporu co do tego czy terminal internetowy uznać można za automat do gier, wymagało przede wszystkim ustalenia, czy kontrolowane urządzenie umożliwiało grę na automatach. Zgodnie z art. art. 2 ust. 3 u.g.h., grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Według unormowania art. 2 ust. 5 u.g.h., grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. W wydanych w sprawie - w obu instancjach - decyzji wskazano, że sporny terminal internetowy funkcjonował w lokalu niebędącym kasynem gry (poza kasynem gry), jako automat w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. Zauważyć należy, że przejęte w tym zakresie przez organy obu instancji ustalenia nie zostały podbudowane opinią biegłego sądowego, z której wynikałoby, że badane urządzenie typu "[...] " spełnia wymogi techniczne dla urządzeń podlegających przepisom u.g.h. Organy oprały się jedynie na ustaleniach kontrolujących funkcjonariuszy celnych, którzy w trakcie przeprowadzonego eksperymentu, stwierdzili m.in., że warunkiem uruchomienia automatu jest zakredytowanie go przez grającego wybraną kwotą pieniężną; wprawione w ruch bębny zatrzymują się samoczynnie; możliwe jest prowadzenie gry w formie automatycznej, bez udziału gracza, w automacie zainstalowano [...] służący do wypłaty wygranych; na badanym automacie rozgrywane były gry o wygrane pieniężne i rzeczowe. Według strony skarżącej, badane urządzenie jest typowym punktem odpłatnym dostępu do Internetu. Pobiera ono stałą cenę za usługę dostępu, bez względu na sposób wykorzystania wykupionego czasu przez klienta. Zdaniem Sądu, w sprawie należało zatem wyjaśnić, czy mamy do czynienia z automatem będącym urządzeniem mechanicznym, elektromechanicznym lub elektronicznym, w tym komputerowym, co miałoby wpływ na ocenę, czy w sprawie w ogóle mamy do czynienia z grami na automatach, w rozumieniu art. 2 ust. 3, czy też art. 2 ust. 5 u.g.h. Stosownie zatem do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. – należało uchylić zaskarżoną decyzję (punkt I sentencji wyroku). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) Sąd wydał na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło