III SA/Wr 284/11

Dnia 27 września 2011 r. r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Marcin Miemiec po rozpoznaniu w dniu 27 września 2011 r.. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych przyznanie adwokata na skutek sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 284/11 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych postanawia: 1. odmówić prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata; 2. umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W skardze na opisaną w sentencji postanowienia decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, A. D. wniósł o zwolnienie go w całości z kosztów sądowych, podnosząc, że nie stać go na ich poniesienie, w związku z ciężką sytuacją materialną rodziny. Pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia wniosku o przyznanie prawa na urzędowym formularzu, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W związku z niezłożeniem formularza w wyznaczonym terminie, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 29 czerwca 2011 r. pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania. W prawem przepisanym terminie skarżący wniósł sprzeciw od orzeczenia referendarza i wniósł o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie ze sprzeciwem skarżący złożył urzędowy formularz o przyznanie prawa pomocy, w którym określił, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata. Złożony sprzeciw skarżący uzupełnił następnie dokumentami potwierdzającymi sytuację majątkową jego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, w tym zeznanie podatkowe [...] za [...] r., wyciągi z rachunków bankowych, odcinki emerytur skarżącego, jego żony i [...] oraz odpis księgi wieczystej nieruchomości należącej do strony. Ze złożonych oświadczeń i przedstawionych dokumentów wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, [...], [...] i [...] jej [...]. Łączny miesięczny dochód rodziny netto wynosi [...] zł, natomiast koszty utrzymania kształtują się następująco: gaz: [...] zł, prąd: [...] zł, telefon: [...] zł, ogrzewanie: [...] zł, podatek od nieruchomości: [...] zł. Wnioskodawca podniósł, że [...] jest po operacji [...] i potrzebuje stałej opieki osób trzecich. Poza domem jednorodzinnym we W., obciążonym hipoteką, nie posiadają żadnego majątku. Łączny koszt utrzymania rodziny jak podaje skarżący, jest wyższy niż uzyskiwane dochody, dlatego zmuszony jest do ciągłego pożyczania drobnych kwot od znajomych. Dodatkowo, z przedstawionych dokumentów wynika, że [...] wnioskodawcy, J. P., wraz z [...], uzyskała w roku [...] łączny dochód [...] zł. Przedstawiony wyciąg z rachunku depozytowego [...] wnioskodawcy wskazuje wolną kwotę [...] $ czyli ponad [...] tys. złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, zarządzenie, przeciwko któremu go wniesiono, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpoznawana ponownie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu jako sąd pierwszej instancji. Przystępując do rozpoznania wniosku skarżącego wypada w pierwszej kolejności wskazać następujące zasady normatywne. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że zasadą jest powinność ich ponoszenia przez stronę, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Ponadto, koszty sądowe należy traktować jako bieżące wydatki w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W ocenie Sądu, sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Skarżący, jego żona i [...] uzyskują stałe dochody (emerytury). Dodatkowo skarżący jest właścicielem dużego domu jednorodzinnego we W. Nieruchomość ta jest co prawda obciążona hipoteką, jednak na kwotę [...] zł, co z pewnością stanowi zaledwie niewielki ułamek wartości nieruchomości. Z odpisu księgi wieczystej wynika, że jest na niej naniesione ostrzeżenie o zawarciu przez skarżącego przedwstępnej umowy sprzedaży, jednak strona na temat tej umowy, ani ewentualnych otrzymanych z tego tytułu kwot, nic nie wyjaśnia. [...] skarżącego zgromadziła na rachunku bankowym oszczędności. Wnioskodawca przedstawił co prawda, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z [...] i [...], jednak jednocześnie z zeznania podatkowego wynika, że rozlicza się [...] z [...]. Dochodów [...] zaś skarżący nie ujął w zestawieniu. Dodatkowo Sąd uznał, że koszty utrzymania wskazane przez skarżącego, w tym koszty ogrzewania na poziomie [...] zł miesięcznie (latem) są zawyżone. Z tych powodów Sąd nie uwzględnił wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu i odmówił przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Odnośnie żądania zwolnienia od kosztów sądowych, wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, która skarży działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z regulacji tej wynika zatem, że strona, wnosząc skargę na decyzję wydaną w przedmiocie odmowy przyznania ulgi w spłacie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, był i pozostaje zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi z mocy samego prawa. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest bezprzedmiotowy, a postępowanie w tym zakresie ulegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W konsekwencji orzeczono jak w sentencji.