III SA/Wr 288/18

Wrocław, dnia 18 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Moskała po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu usuniętego i zwrot kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu. postanawia: odmówić dopuszczenia Starosty J. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. Starosta J. "odmówił przyznania firmie "A" ul. M., [...] J., wynagrodzenia za dozór pojazdu usuniętego z drogi i zwrot kosztów dozoru związanych z przechowaniem przez niego pojazdu marki Fiat 126 p o numerze rejestracyjnym [...]". Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r,. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Prokurator Rejonowy w J. wniósł skargę na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze w L.. Pismem z dnia [...] maja 2018 r. Starosta J. wniósł o dopuszczenie go do udziału w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że "udział Starosty w sprawie będącej przedmiotem skargi związany jest z istotnym interesem publicznym, reprezentowanym przed Sądem przez Prokuratora Rejonowego, stąd prośba o dopuszczenie go do prowadzenia postępowania w charakterze uczestnika". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2017 poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." osoba, która brała udział w postepowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem postępowania na prawach strony. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego (...) (§ 2). Przedmiotem sporu w sprawie, do której Starosta J. wnioskuje o dopuszczenie w charakterze uczestnika jest "uchylenie przez SKO w L. postanowienia Starosty J. (będącego organem I instancji) w sprawie odmowy przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu usuniętego i zwrot kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03, organ jednostki samorządu terytorialnego właściwy do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, nie ma możliwości dochodzenia interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy sądowoadministracyjnego. W takiej bowiem sytuacji, jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ani też legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego. Także w postanowieniu z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 181/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że organ I instancji nie może uczestniczyć w postępowaniu sadowoadministracyjnym w charakterze uczestnika postępowania. Nadto, w wyroku z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt K 32/08 (OTK-A 2009, Nr 9, poz. 139), wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który stwierdził, że art. 33 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zakresie, w jakim pozbawia prawa do udziału na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym gminę, której wójt (burmistrz, prezydent) wydał jako organ podatkowy I instancji decyzję podatkową, a podatek stanowi dochód tej gminy, w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest decyzja organu odwoławczego w sprawie tego podatku, jest zgodny z art. 165 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał wskazał, że organy samorządu terytorialnego, które wydają decyzje wobec obywatela, mają stać na straży prawa, a w procesie kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej tych decyzji nie zachodzi potrzeba umożliwienia jednostkom samorządu terytorialnego artykułowania swoich interesów. Dodatkowo należy nadmienić, że w sytuacji w której ustawa wymaga uzasadnienia decyzji administracyjnych, organ I instancji ma możliwość wyczerpującego przedstawienia swoich racji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Uzasadnienie to brane jest pod uwagę przez organ odwoławczy, a w razie uruchomienia postępowania sądowoadministracyjnego, także przez sądy administracyjne. Tym samym Starosta J. jako organ I instancji miał możliwość wyrażenia swojego stanowiska w sprawie, co też uczynił wydając rozstrzygnięcie jako organ I instancji przedstawiając szczegółowo swoją argumentacje w jego uzasadnieniu. Uwzględniając powyższe i przywołane orzecznictwo, w ocenie Sądu, Starosta J. jako organ I instancji, nie może uzyskać statusu uczestnika na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż przedmiotem kontroli jest akt wydawany wskutek odwołania wniesionego właśnie od jego rozstrzygnięcia jako rozstrzygnięcia organu I instancji. Dopuszczenie więc możliwości popierania skargi przez organ administracji publicznej, który wydał w sprawie rozstrzygnięcie, nadawałoby temu organowi dwojakie uprawnienia: uprawnienia władcze w zakresie rozstrzygania i uprawnienia strony, która poprzez skargę podważa także rozstrzygnięcie. Możliwości występowania organu I instancji w takiej podwójnej roli nie przewidują ani przepisy ogólnego postępowania administracyjnego, ani przepisy postępowania podatkowego, inna jest bowiem rola procesowa organu, a inna strony. W tej sytuacji, sąd nie uwzględnił wniosku Starosty J. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu i - na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji postanowienia.