III SA/Wr 289/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Asesor WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 października 2006 r. sprawy ze skargi Spółki jawnej A na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia i bez opłaty oddala skargę. Zaskarżoną decyzją, Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] sygn. [...] w przedmiocie wymierzenia Spółce Jawnej A kary pieniężnej w kwocie 2.000 zł, za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz kary pieniężnej w kwocie 3.000 zł, za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych bez opłaty. Jak wskazał organ odwoławczy, w dniu [...] funkcjonariusze celni dokonując kontroli dokumentów kierowanego przez pracownika Spółki, D. P., samochodu marki Mercedes 709D o nr rejestracyjnym [...], o dopuszczalnej masie całkowitej ponad 3,5 t., stwierdzili, iż nie posiada on zaświadczenia o transporcie na potrzeby własne oraz nie legitymuje się dowodem uiszczenia opłaty po drogach krajowych. Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w L. wymierzył Spółce w/w kary pieniężne. W odwołaniu od powyższej decyzji, Spółka wniosła o uchylenie kary za brak zaświadczenia, gdyż jego brak spowodowany był nie używaniem zatrzymanego pojazdu do przewozu na potrzeby własne, a jedynie wykorzystywanym okazjonalnie w razie uszkodzenia pojazdu przystosowanego do stałych przewozów. Wniosła także o uchylenie kary za brak opłaty na przejazd po drogach krajowych, z uwagi na uiszczenie opłaty, której poświadczenia przez nieuwagę nie posiadał kierowca. W załączeniu Strona załączyła kartę opłaty - miesięczną, ważną od [...] do [...]. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji i wskazał że, z punktu widzenia obowiązujących przepisów, nie ma znaczenia czy dany pojazd wykorzystywany jest okazjonalnie czy też permanentnie. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być dokonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Brak takiego zaświadczenia skutkuje - po myśli pkt 1.1.7 załącznika do ww. ustawy (w zw. z art. 92 ust. 1 i ust. 4 tej ustawy) - karą pieniężną w kwocie 2.000 zł. Zdaniem organu niespornym jest, że w dniu dokonania kontroli, Strona takim zaświadczeniem nie dysponowała. Przedłożony zaś w terminie późniejszym stosowny dokument został wystawiony [...], a więc już po dokonaniu kontroli dokumentów. Organ uznał, że w tym zakresie nie może być więc wzięty pod uwagę. Natomiast stosownie do art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, Spółka była zobowiązana do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Stwierdzenie więc braku dowodu uiszczenia tej opłaty skutkowało koniecznością uiszczenia kary pieniężnej w kwocie 3.000 zł (art. 92 ust. l i 4 oraz pkt 1.4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym). Organ wskazał, iż przepis art. 87 ust. l wspomnianej ustawy stanowi, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli między innymi dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty odpowiedzialny jest, zgodnie z art. 87 ust. 3 ww. ustawy, przedsiębiorca wykonujący transport drogowy - a więc w przedmiotowej sprawie Strona. Jak wywodził organ odwoławczy w chwili dokonywania kontroli dokumentów kierowca nie dysponował ww. dowodem. W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę brzmienie pkt 1 .4.2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, przedłożony w terminie późniejszym ww. dokument winien być wstawiony przynajmniej dzień przed dokonaniem kontroli. Tymczasem został on wystawiony w dniu [...], a więc w dniu, w którym dokonano kontroli. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 87 ustawy o transporcie drogowym, poprzez obciążenie karą pieniężną za brak opłaty za przejazd drogowy, podczas gdy opłata była uiszczona oraz nałożenie kary pieniężnej za brak wymaganego zaświadczenia, podczas gdy zatrzymany do kontroli pojazd nie służy do stałego przewozu, jedynie do okazjonalnego. W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu. Wskazała, iż zakup opłaty za przejazdy po drogach krajowych jest obowiązkiem właściciela pojazdu. Opłata taka została w tym samym dniu uiszczona, jednak na skutek nagłej potrzeby wyjazdu zatrzymanym samochodem kierowca przypuszczalnie zapomniał ją zabrać. Ponadto spółka wyjaśniła, iż nie składała wniosku o wydanie zaświadczenia z uwagi na to, że posiada inny pojazd przystosowany do transportu towarów. Zatrzymany do kontroli pojazd wykorzystywany był sporadycznie. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentacje zawartą w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1) a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270), przywołanej w dalszych wywodach – skrótowo – jako p.p.s.a., sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane, oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). W ocenie Sądu wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ja decyzja organu I instancji nie uchybiają bowiem prawu. Istota sprawy dotyczy kwestii uprawnień przedsiębiorcy do poruszania się pojazdami po drogach publicznych. Na gruncie ustawy o transporcie drogowym, w tym również w stanie prawnym na dzień spornego przewozu, przedsiębiorców korzystających z dróg publicznych można podzielić na dwie zasadnicze kategorie. Pierwsza z nich odnosi się do przedsiębiorców wykonujących tę działalność zarobkowo. Są to, w rozumieniu art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy, przewoźnicy drogowi, przez których rozumie się przedsiębiorców uprawnionych do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Druga kategoria to przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w innych branżach niż transport drogowy, zaś wykonywane przez nich przewozy służą jedynie realizacji tej innej działalności, a czynność przewozu, chociaż z reguły stanowiąca składnik kosztów działalności, nie jest jednak odpłatna (niezarobkowa). W zależności od wspomnianego wyżej charakteru prowadzonej działalności gospodarczej, ustawa o transporcie drogowym odmiennie określa wymagania, jakie winni spełniać przedsiębiorcy poruszający się pojazdami po drogach publicznych. I tak, przewoźnicy drogowi winni posiadać licencję (art. 5 ust. 1). Natomiast pozostała grupa przedsiębiorców korzystających z dróg publicznych, a więc wykonujących przewozy na potrzeby własne, winna legitymować się przed podjęciem takich przewozów zaświadczeniem potwierdzającym zgłoszenie tej działalności (art. 33 ust. 1 ustawy). Obowiązek, o którym mowa w art. 33 ust. 1 ustawy, odnosi się zatem do przedsiębiorców niebędących zawodowymi przewoźnikami. Jak wynika z akt sprawy kierowca przedsiębiorcy, wykonując przewóz na potrzeby własne, w chwili przeprowadzania kontroli przez właściwe organy nie posiadał wymaganego zaświadczenia, do czego w świetle przytoczonych wyżej przepisów był obowiązany. Nie ma dla rozpatrywanej sprawy znaczenia fakt, iż przedsiębiorca po stwierdzeniu nieprawidłowości wystąpił do właściwego organu o wystawienie wymaganego zaświadczenia i otrzymał to zaświadczenie w dniu [...] o nr [...], bowiem w świetle przepisu art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. z 2004r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów (m.in. opłaty drogowej) wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10. W świetle powyższych przepisów bez znaczenia jest fakt wykonywania przewozu na własne potrzeby okazjonalnie czy też regularnie. Każdorazowo przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy na potrzeby własne obowiązany jest posiadać stosowne dokumenty, zważywszy, że to sprawą przedsiębiorcy wykonującego przewozy na potrzeby własne jest znać przepisy regulujące tę problematykę działalności, tak żeby nie dopuścić do ich naruszenia. Przedsiębiorca odpowiada m.in. za wyposażenie kierowcy, którym się posługuje w wykonywaniu tej działalności, w odpowiednie dokumenty, tak samo jak odpowiada za inne jego czynności bądź zaniechania, które wiążą się z ruchem przedsiębiorstwa. Odnośnie skargi w zakresie kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne bez wymaganej opłaty za przejazd pojazdu po drogach krajowych - należy także uznać zarzuty strony skarżącej za bezzasadne. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji w tym zakresie są powołane przez organ przepisy art. 42 ust. 1, art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym, 1.4.2 załącznika do tej ustawy. Art. 42 ust. 1 stanowi jednoznacznie o obowiązku uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych przez przedsiębiorców wykonujących transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujących przewozy na potrzeby własne, a art. 92 ust. 1 określa, iż karze od 50 zł do 15.000 zł podlega wykonywanie tego przewozu bez uiszczenia ww. opłaty. Stosownie do § 5 ust. 3 i 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych dokumentem potwierdzającym wniesienie opłaty jest nabycie karty opłaty i jej prawidłowe wypełnienie przed rozpoczęciem przejazdu. Nieposiadanie opłaty drogowej w momencie kontroli stanowi naruszenie przepisów dotyczących dokumentacji kierowcy, które skutkuje wymierzeniem kary pieniężnej według załącznika do ustawy. Organ prawidłowo zatem przypisał stronie jako przedsiębiorcy podstawę materialnoprawną odpowiedzialności administracyjnej w postaci kary w zastosowanej wysokości, która znalazła uzasadnienie w powołanych przepisach. Jest bezspornym, iż kontrola miała miejsce na drodze krajowej, po której kierowca strony poruszał się pojazdem przedsiębiorcy wykonującym przewóz drogowy na potrzeby własne w rozumieniu ustawy. Ma zatem rację organ przyjmując brak uiszczenia opłaty drogowej. Sąd nie podzielił argumentów skargi, co do nieuwzględnienia przez organ przedłożonej w postępowaniu odwoławczym opłaty drogowej, bowiem opłatę taką –zgodnie ze wskazanym we wcześniejszych wywodach przepisem art. 87 ustawy o transporcie drogowym - obowiązany był mieć kierowca w momencie kontroli. Przedłożenie przez stronę skarżącą opłaty w terminie późniejszym mogłoby co najwyżej skutkować wymierzeniem stronie – zgodnie z 1.4.2 załącznika do ustawy - niższej kary pieniężnej (200 zł) pod pewnym jednak warunkiem a mianowicie, że przedłożony dokument zostałby wykupiony najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień kontroli. Tymczasem takiego wymogu dokument przedłożony przez stronę nie spełniał, gdyż wypełniony został w dniu, w którym dokonano kontroli tj. [...]. W tym miejscu godzi się zauważyć, iż przepisy ustawy o transporcie drogowym mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w razie stwierdzenia naruszenia tych przepisów, uprawniony organ obowiązany jest do nałożenia na podmiot wykonujący transport lub przewóz na potrzeby własne odpowiedniej kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej (vide wyrok wsa w Warszawie z dnia 3 czerwca 2004 r. I sygn. akt II SA 737/03, LEX nr 159003). Z tego względu należy uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.