III SA/Wr 291/16
WyrokWSA we Wrocławiu2016-10-27
Skład orzekający: Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Maciej Guziński, Tomasz Świetlikowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny i organ odwoławczy są związane stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów przedawnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów przedawnienia obowiązku, zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. Organ odwoławczy, kontrolując postanowienie organu egzekucyjnego, również jest związany ostatecznym stanowiskiem wierzyciela i nie ma kompetencji do merytorycznej oceny tego stanowiska. Prawomocne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wyklucza rozważanie zasadności zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. w sprawie dotyczącej postanowienia organu egzekucyjnego.Stan faktyczny
Skarżąca A. Ż. wniosła zarzut na postępowanie egzekucyjne dotyczące kary pieniężnej w kwocie 15.000 zł, podnosząc zarzut przedawnienia obowiązku na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., twierdząc, że dwuletni okres od ujawnienia naruszenia upłynął, a decyzja nie została jej prawidłowo doręczona. Organ egzekucyjny, związany stanowiskiem wierzyciela (Dyrektora Izby Skarbowej), uznał zarzut za nieuzasadniony. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, uznając, że termin przedawnienia został zachowany, a dla jego ustalenia istotna jest data wydania decyzji ostatecznej, a nie jej doręczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Sędzia WSA Maciej Guziński, Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), , Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. sprawy ze skargi A. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutu na postępowanie egzekucyjne oddala skargę w całości.
Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n.
Skarżonym postanowieniem, po rozpatrzeniu zażalenia A. Z. (dalej: strona, zobowiązana, skarżąca), Dyrektor Izby Skarbowej we W (dalej: Dyrektor IS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. (dalej: Naczelnik US, organ egzekucyjny) w sprawie zarzutu na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie wystawionego przez wierzyciela, tj. D. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego we W., tytułu wykonawczego nr [...] z [...] sierpnia 2015 r., obejmującego należność z tytułu kary pieniężnej w kwocie 15.000 zł. Jako podstawę prawną postanowienia powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 - dalej: K.p.a.), art. 18, art. 34 § 1, § 4 i § 5 oraz art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm. - dalej: u.p.e.a.). Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny - na wniosek wierzyciela - prowadzi w stosunku do zobowiązanej postępowanie egzekucyjne. Zobowiązana skierowała do organu zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji. Jako jego podstawę wskazała art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. przedawnienie obowiązku. Uzasadniała, iż obowiązek wygasł na skutek przedawnienia i że - z uwagi na to - należy umorzyć postępowanie egzekucyjne. Zarzuciła naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 3 ustawy
z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm. - dalej: u.t.d.). Stwierdziła, że dwuletni okres od dnia ujawnienia naruszenia upłynął [...] czerwca 2015 r. zaś decyzja o wymierzeniu egzekwowanej kary nie została jej prawidłowo doręczona do dnia wniesienia zarzutów, czyli do [...] października 2015 r. Organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionego zarzutu. Wierzyciel - postanowieniem z [...] listopada 2015 r. - uznał za nieuzasadniony postawiony przez zobowiązaną zarzut, nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego i wyjaśnił, że nie zachodzi żadna z przesłanek, na które powoływała się strona (także inne przesłanki z art. 33 § 1 u.p.e.a.). Postanowienie wierzyciela stało się ostateczne [...] listopada 2015 r. Wydając w tym przedmiocie postanowienie, organ egzekucyjny wniesiony przez stronę zarzut uznał za nieuzasadniony i - związany stanowiskiem wierzyciela - oddalił ten zarzut. Wskazał, że nie jest zasadny zarzut przedawnienia obowiązku. W zażaleniu - kwestionując w/w postanowienie - strona podniosła, że został naruszony art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. Wnioskowała
o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zmianę postanowienia i uchylenie zajęcia. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym - skarżonym postanowieniem - Dyrektor IS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Stwierdził, że brak jest podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia wyrażonego w tym postanowieniu. Uznał, że podana w zażaleniu argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Dyrektor IS wskazał, że - zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji może być wykonanie lub umorzenie w całości albo
w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku. Dowodził, że - w postępowaniu w sprawie zarzutów - organ egzekucyjny zobligowany jest do stosowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a. Zauważył, że - w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. - zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie tego zarzutu i że wypowiedź wierzyciela jest dla tego organu wiążąca (podobnie dla Dyrektora IS, który - jako organ nadzoru - weryfikuje rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego jedynie pod względem formalnym). Podał, że brak możliwości badania przez organ egzekucyjny zasadności
i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym wynika z art. 29 § 1 u.p.e.a. Organ II instancji kontynuował, że - w sprawie - zgłoszono zarzut przedawnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Zauważył, że organ egzekucyjny uznał ten zarzut za nieuzasadniony, gdyż był związany stanowiskiem wierzyciela. Stwierdził, że sposób procedowania tego organu był zgodny z przepisami dotyczącymi trybu rozpoznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. Dalej, Dyrektor IS dowodził, że kwestię związaną z przedawnieniem, tj. brakiem przedawniania obowiązku, wierzyciel wyczerpująco wyjaśnił oraz przesądził w wydanym postanowieniu, uwzględniając wszelkie fakty i dowody. Rozpoznając zgłoszony zarzut przedawnienia i stwierdzając jego niezasadność, odniósł się do stanowiska strony
w zakresie przedawnienia obowiązku, tj. upływu terminu dwóch lat, określonego w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. Zauważył, że w sytuacji strony termin ten nie został przekroczony, gdyż ujawnienie naruszenia nastąpiło w protokole kontroli z 3 czerwca 2013 r., decyzja kończąca ostatecznie postępowanie w I instancji została wydana [...] grudnia 2014 r., zaś decyzję organu II instancji - utrzymującą w/w decyzję w mocy - wydano [...] czerwca 2015 r. (strona - mimo że odebrała tę decyzję [...] czerwca 2015 r. - nie zaskarżyła jej do sądu administracyjnego). Zdaniem Dyrektora IS, dwuletni okres - liczony od dnia ujawnienia naruszenia
([...] czerwca 2013 r.) do dnia wydania decyzji ostatecznej nakładającej karę pieniężną
([...] czerwca 2015 r.) - został zachowany. W jego opinii - wbrew stanowisku strony - dla zakończenia sprawy i ustalenia terminu przedawnienia istotna jest data wydania decyzji ostatecznej nie zaś data jej doręczenia stronie. Według niego, to od daty wydania decyzja rozpoczyna swój byt prawny - jej doręczenie oznacza jedynie zakomunikowanie stronie zawartego w niej rozstrzygnięcia. Na poparcie swojego stanowiska, Dyrektor IS odwołał się do wyroków sądów administracyjnych. W skardze, strona zaskarżyła postanowienie Dyrektora IS w całości. Zarzuciła naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. Wniosła o zmianę skarżonego postanowienia poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego, uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, wstrzymanie wykonania czynności postępowania egzekucyjnego. Wskazała, że w całości podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko. Stwierdziła, że nieprawidłowa jest argumentacja Dyrektora IS o związaniu na etapie postępowania zażaleniowego stanowiskiem wierzyciela co do braku przedawnienia egzekwowanej wierzytelności. Błędne - jej zdaniem - pozostaje też uznanie, że decyzja wydana, lecz niedoręczona stronie, pozostaje skuteczna w obrocie prawnym. Dalej, strona dowodziła, że - zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji może być m.in. przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Podała, że prowadzona przez Naczelnika US egzekucja dotyczy kary pieniężnej nałożonej na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. Zauważyła, że
- w myśl art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. - nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Podniosła, że - w sprawie - dwuletni okres od dnia ujawnienia naruszenia upłynął [...] czerwca 2015 r. i że decyzja nakładająca na nią karę pieniężną nie została jej prawidłowo doręczona do dnia wniesienia w/w zarzutu. Dodała, że nawet w przypadku przyjęcia, jako skutecznego, doręczenia zastępczego, nastąpiło ono nie wcześniej niż [...] czerwca 2015 r. Według strony - z tych wszystkich powodów - w sprawie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego zachodzi przesłanka zarzutu,
o której mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (przedawnienie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku będącego przedmiotem egzekucji). Przywołując tezy z wyroków sądów administracyjnych strona wywiodła, że termin przedawnienia jest terminem ustawowym, który powoduje wygaśnięcie zobowiązania
z mocy prawa, niezależnie od fazy, w jakiej znajduje się postępowanie (nawet w trakcie egzekucji). Stwierdziła, że upływ terminu przedawnienia zobowiązania winien być brany pod uwagę przez organ z urzędu w trakcie postępowania egzekucyjnego. Wyłożyła, że wygaśnięcie zobowiązania na skutek przedawnienia powoduje, że po upływie okresu przedawnienia nie można skutecznie dochodzić wykonania takiego zobowiązania. Skarżąca zanegowała stanowisko wierzyciela, że dla skuteczności zaistnienia decyzji administracyjnej w obrocie prawnym wystarczające jest jej wydanie nie zaś doręczenie stronie. Zauważyła, że - zgodnie z jednolitym stanowiskiem doktryny
i judykatury - decyzja administracyjna wywołuje skutki, tzn. aktualizuje się w obrocie prawnym, dopiero z chwilą jej doręczenia stronie (skarżąca przywołała liczne tezy wyroków sądów administracyjnych). Dowodziła, że - odmiennie w stosunku do przyjętego przez Dyrektora IS stanowiska oraz zgodnie z orzecznictwem sądów (powołanym w skardze) - wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, nie pozbawia organu odwoławczego możliwości dokonywania oceny tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Organ odwoławczy nie jest bowiem organem egzekucyjnym, o którym mowa w art. 1a pkt 7 u.p.e.a. i nie jest organem wymienionym w art. 19 lub art. 20 tej ustawy. Strona skarżąca podniosła, że ustawa egzekucyjna nie stanowi o związaniu organu odwoławczego stanowiskiem wierzyciela, nakładając na ten organ jedynie obowiązek rozpatrzenia w określonym terminie zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów. Jej zdaniem, nie sposób przyjąć, że ustawodawca ograniczył kompetencje organu odwoławczego w sprawie zarzutów wyłączenia do badania, czy organ egzekucyjny był, czy też nie był, związany wypowiedzią wierzyciela, bez odniesienia się co do merytorycznej zasadności zarzutów. Reasumując, strona wywiodła, że - w zaistniałych w sprawie okolicznościach -bezsprzeczny fakt wygaśnięcia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji, na skutek jego przedawnienia, wymaga umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia czynności zajęcia rachunku bankowego, gdyż pozostawienie jej w mocy prowadziłoby do wykonania przedawnionego już zobowiązania. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: u.p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 3 § 2 pkt 3 u.p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Kognicję Sądu doprecyzowuje art. 134 § 1 u.p.p.s.a., zgodnie z którym, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślenia wymaga, że art. 133 § 1 u.p.p.s.a. stanowi, iż sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy /.../. Co więcej,
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (stosownie do art. 135 u.p.p.s.a.). W ocenie Sądu, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu. Postanowienie to znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jego wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym. Celem zakreślenia ram niniejszej sprawy objętej kognicją Sądu, trzeba pierwotnie przywołać mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku
z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy
o wzajemnej pomocy. W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela
w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące (podkreślenie Sądu). W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa
w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (§ 2). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4). Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie (§ 5). Przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. traktuje, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie uczyniono zadość powyższym przepisom. I tak, Naczelnik US, jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej (zobowiązanej), na wniosek wierzyciela, tj. D. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego we W. Zawiadomieniem z [...] października 2015 r., dokonał zajęcia rachunku bankowego na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego z [...] sierpnia 2015 r.
nr [...], obejmującego należność z tytułu kary pieniężnej w kwocie należności głównej 15.000 zł. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego zostało doręczone zobowiązanej [...] października 2015 r. Zobowiązana - pismem z [...] października 2015 r. - skierowała do organu egzekucyjnego zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W piśmie tym, jako podstawę zarzutów, podała art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. przedawnienie obowiązku.
W uzasadnieniu podniosła, że obowiązek wygasł na skutek przedawnienia i wymagane jest - wobec tego - umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zarzuciła także naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. Według zobowiązanej, dwuletni okres od dnia ujawnienia naruszenia upłynął [...] czerwca 2015 r. a decyzja nie została jej prawidłowo doręczona do dnia wniesienia zarzutów. W dniu [...] października 2015 r., organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionego zarzutu na postępowanie egzekucyjne i w tym samym dniu zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz uchylił zajęcie na wniosek wierzyciela z powodu wniesienia zarzutów. Wierzyciel - postanowieniem z [...] listopada 2015 r. - uznał zarzut za nieuzasadniony, nie znalazł podstaw prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego i wyjaśnił, że nie zachodzą żadne z przesłanek, na które powoływała się strona. Postanowienie wierzyciela stało się ostateczne [...] listopada 2015 r. Z powyższego wynika, że - związany stanowiskiem wierzyciela (art. 34 § 1 u.p.e.a.) i zachowując opisaną procedurę - organ egzekucyjny (Naczelnik US) zobowiązany był do nie uznania zgłoszonego zarzutu przedawnienia obowiązku i jego oddalenia. Wkroczenie przez organ egzekucyjny - wbrew obowiązującym przepisom -
w zastrzeżone dla wierzyciela kompetencje stanowiłoby natomiast naruszenie prawa. Także organ II instancji, rozpoznając zażalenie strony na postanowienie organu egzekucyjnego zawierające w/w rozstrzygnięcie, będąc związany ostatecznym stanowiskiem wierzyciela i nie stwierdzając naruszeń procesowych, zobligowany był utrzymać w mocy skażone zażaleniem postanowienie organu I instancji. Sąd stwierdza zatem, że - wbrew stanowisku strony - w przypadku zarzutów znajdujących oparcie w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., w postępowaniu zażaleniowym organ odwoławczy jest związany stanowiskiem wierzyciela, mimo że art. 34 § 1 u.p.e.a. in fine stanowi wyraźnie wyłącznie o związaniu organu egzekucyjnego. Oczywiste jest jednak to, że organ odwoławczy kontroluje postanowienie organu egzekucyjnego. W żadnej mierze zaś nie ma kompetencji do kontroli ostatecznego postanowienia wierzyciela (oceny merytorycznej stanowiska wierzyciela). W tym miejscu zauważenia wymaga, że powołany przez stronę na powyższą okoliczność wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 22 stycznia 2008 r. (I SA/Gl 769/07), wydany został w odmiennej - niż zaistniała w niniejszej sprawie - sytuacji (w sprawie tej organem egzekucyjnym i wierzycielem wyrażającym stanowisko co do zgłoszonych zarzutów był ten sam organ ZUS). Sąd - w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę - w pełni utożsamia się z tezą (przyjmując ją za własną) zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z 5 kwietnia 2016 r. (II FSK 1135/14, dostępny: CBOSA), że: "prawomocne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wyklucza rozważanie zasadności zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. w sprawie dotyczącej postanowienia organu egzekucyjnego". Podobnie rzecz się ma z tezą wyroku NSA
z 5 kwietnia 2016 r. (II FSK 1135/14, dostępny: j/w), że: "zobowiązany, który w drodze przysługujących mu odrębnych środków prawnych nie zdołał podważyć wiążącej organy egzekucyjne merytorycznej oceny wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych, nie może żądać ponownej kontroli wypowiedzi wierzyciela w ramach postępowania w przedmiocie postanowienia organu egzekucyjnego o odmowie uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne". W obu powołanych wyżej wyrokach, NSA stwierdził j/n. "Rozpoznawanie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, rozumiane w jak najszerszym zakresie, można podzielić na trzy zasadnicze etapy. Po pierwsze, wstępna kontrola wniesionych zarzutów przez organ egzekucyjny. Po drugie, zajęcie przez wierzyciela, niebędącego organem egzekucyjnym, stanowiska w zakresie zarzutów. Po trzecie, rozpoznanie zarzutów przez organ egzekucyjny, a więc rozpoznawanie w znaczeniu ścisłym. W ramach pierwszego etapu, organ egzekucyjny dokonuje weryfikacji tego środka zaskarżenia w aspekcie dopuszczalności, zachowania terminu oraz spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie sposób rozpoznania zarzutów nie odbiega od typowej kontroli wstępnej, mającej zastosowanie odnośnie do każdego innego środka zaskarżenia. Po zakończeniu stadium wstępnego badania zarzutów, może nastąpić merytoryczne rozpoznanie tego środka zaskarżenia. Charakteryzuje się ono dwuetapowością. W pierwszej kolejności konieczne jest bowiem uzyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela. Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zdaniem NSA, warto się zastanowić nad przyczynami związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela. Regulacja taka nie występuje w przypadku innych środków prawnych. Wyjaśnienie tej kwestii znajduje się w unormowaniu zawartym w art. 29 § 1 in fine u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Unormowanie to jest analogiczne do obowiązującego w postępowaniu egzekucyjnym w sprawach cywilnych, zawartego w art. 804 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.). Przepis ten określa, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Obie normy prawne ustanawiają wyraźną granicę między postępowaniem rozpoznawczym
a egzekucyjnym oraz zakreślają granice uprawnień organów egzekucyjnych. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny z jednej strony nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z drugiej jednak strony, zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1, czy art. 59 pkt 2 tej ustawy, organ egzekucyjny jest obowiązany badać, czy na przykład obowiązek nie wygasł, bo wtedy wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Organ egzekucyjny uprawniony jest do badania nieistnienia obowiązku, ale tylko wtedy, gdy jest to następstwem okoliczności, która nastąpiła po wydaniu tytułu wykonawczego. Relacja między unormowaniem zawartym w art. 29 § 1 u.p.e.a. a podstawami zarzutów określonymi w art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. sprawia, że - jak wyżej wskazano - organ egzekucyjny zobowiązany jest nie uwzględnić zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, gdy wierzyciel - zajmując merytoryczne stanowisko - nie potwierdzi zasadności stawianych przez zobowiązanego zarzutów. Wobec tego należy uznać za trafną tę linię orzecznictwa NSA, która przyjmuje za niedopuszczalne badanie przez organ egzekucyjny zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (np. wyrok NSA z 13 grudnia 2012 r., II FSK 945/11, LEX nr 1233913). W ramach ostatniego etapu zarzuty rozpoznaje właściwy organ egzekucyjny. Zakres kognicji organu egzekucyjnego jest uzależniony od rodzaju zarzutów postawionych przez zobowiązanego. Odmienny jest w przypadku zarzutów określonych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., inny zaś w zakresie zarzutów z art. 33 pkt 6-10 u.p.e.a.
W pierwszej sytuacji, organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela. Nie jest więc uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i badania w tym trybie stanowiska wierzyciela. Organ egzekucyjny nie może wnikać w merytoryczną zasadność stwierdzenia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji, skoro w tym zakresie sprawa może być przedmiotem analizy w odrębnym postępowaniu. Trafnie w judykaturze wskazuje się, że zobowiązany, który w drodze przysługujących mu odrębnych środków prawnych nie zdołał podważyć wiążącej organy egzekucyjne merytorycznej oceny wierzyciela
w zakresie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych, nie może żądać ponownej kontroli wypowiedzi wierzyciela w ramach postępowania w przedmiocie postanowienia organu egzekucyjnego o odmowie uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Prawomocne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wyklucza rozważanie zasadności zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. w sprawie dotyczącej postanowienia organu egzekucyjnego". Przywołane stanowisko NSA potwierdza prawidłowość wydanych w sprawie
- w obu instancjach - postanowień organów administracji. Sąd zauważa, że wniesienie zarzutów wszczyna postępowanie w sprawie ich rozpoznania i wydania rozstrzygnięcia w zakresie ich zasadności. Zakres przedmiotowy tego postępowania i wydania rozstrzygnięcia zależy zatem od sformułowanych przez zobowiązanego zarzutów, które to zarzuty zakreślają ramy sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Wobec powyższego, Sąd nie podziela zgłaszanych na rozprawie sugestii pełnomocnika strony skarżącej, że sprawa winna być rozstrzygnięta w szerszym aspekcie niż to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, czyli w sposób omówiony wyżej. Oceniając (w kontekście możliwości zastosowania regulacji art. 135 w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 u.p.p.s.a.) - wydane w postępowaniu egzekucyjnym - ostateczne postanowienie z [...] listopada 2015 r., zawierające stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, Sąd wskazuje na jego prawidłowość. Zdaniem Sądu, słusznie przyjmuje wierzyciel, że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Nie ma między stronami sporu co do tego, że ujawnienie naruszenia nastąpiło
w protokole kontroli z [...] czerwca 2013 r., decyzja kończąca postępowanie w I instancji (kształtująca odpowiedzialność strony i nakładająca karę) została wydana [...] grudnia 2014 r. (i skutecznie doręczona stronie), zaś decyzję ostateczną organu II instancji kończącą to postępowanie - jako takie - i utrzymującą w mocy w/w decyzję organu
I instancji wydano [...] czerwca 2015 r. Wynika z tego, że dwuletni okres od ujawnienia naruszenia do dnia jego usankcjonowania, tj. wydania (także doręczenia) - kończącej postępowanie - decyzji kształtującej odpowiedzialność strony za stwierdzone w kontroli naruszenia drogowe (nakładającej karę pieniężną) został zachowany i że brak było podstaw do umorzenia postępowania - wcześniej w sprawie nałożenia na stronę kary pieniężnej a następnie postępowania egzekucyjnego, ze względu na przedawnienie. Zdaniem Sądu, bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje kwestia daty (faktu) doręczenia decyzji ostatecznej organu II instancji (utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji), wydanej [...] czerwca 2015 r. W kontekście powyższego, nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie także
- powołane w skardze - wywody kwestionujące stanowisko wierzyciela. Z tych wszystkich względów - stosownie do dyspozycji art. 151 u.p.p.s.a. - skargę należało oddalić w całości i orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło