III SA/Wr 292/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Asesor WSA Anetta Chołuj Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Protokolant Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 08 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi A. P. P. – Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowe A na decyzję Dyrektora Izby celnej we W. z dnia 02 listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenie kary pieniężnej wymierzonej w związku z wykonywaniem przewozu bez wymaganego zaświadczenia i opłaty oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia [...] Nr [...], którą wymierzono A. P. P. (działającemu pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe A) karę pieniężną w wysokości 5.000 zł, w tym 2.000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez zaświadczenia i 3.000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że funkcjonariusze celni - podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w miejscowości Z. S. w dniu [...] - kontrolowali dokumenty samochodu Mercedes Benz Sprinter [...] oraz przyczepy (o niespornych numerach rejestracyjnych i masie całkowitej), właścicielem i jednocześnie kierowcą których był A. P. P., prowadzący firmę PHU A z/s w S.). Wobec ustalenia, że kierujący pojazdem wykonywał przewóz na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, sporządzono protokół i stwierdzono naruszenie art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088). Naczelnik Urzędu Celnego po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...]. W odwołaniu od niej A. P. P. podtrzymał dotychczasową argumentację, w szczególności twierdził, że wykonywał przewóz w celu prywatnym, nie musiał zatem posiadać ani stosownego zaświadczenia na wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne ani też karty opłaty drogowej. Dodał, że faktura zakupu oleju napędowego zakupionego dzień wcześniej nie dowodzi, że w momencie kontroli wykonywał przewóz związany z prowadzoną działalnością gospodarczą. Tłumaczył, iż karta opłaty drogowej, którą miał przy sobie, była niewypełniona, gdyż zawsze ma taką przy sobie na wypadek, gdyby zaszła potrzeba wykonania przewozu na potrzeby własne; nie musiał jej okazywać, gdyż realizował wyjazd prywatny. Wyjaśniał, że z kolegą Z. G., (oświadczenie którego złożono do akt) jechał pustą przyczepą do Niemiec, do gospodarza, u którego pracował sezonowo, celem przywozu drzwi i okien, gdyż remontuje mieszkanie. Końcowo wniósł o uchylenie decyzji z uwagi na ciężką sytuacje materialną; podniósł, że jest jedynym żywicielem rodziny, ma na utrzymaniu żonę i dwoje małych dzieci. Rozpatrując sprawę Dyrektor Izby Celnej we W. stwierdził, że zgodnie z art. 87 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m. in. wypis z zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej oraz dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Zgodnie z art. 33 ust.1 ustawy przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Wyjaśniono, że niezarobkowy przewóz drogowy na potrzeby własne - zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy - oznacza każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez załadunku, przeznaczanego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez ego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lun naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Wskazano przy tym, że stosowne zaświadczenia wydaje właściwy dla siedziby przedsiębiorcy starosta (art. 33 ust. 8 ustawy), organem uprawnionym do kontroli dokumentów są m.in. funkcjonariusze celni (art. 89 ust.1) a naruszenie obowiązków wynikających z ustawy - w myśl jest art. 92 ust. 1 ustawy - podlega karze pieniężnej w wysokości wskazanej w tym przepisie i w załączniku do niej (w szczególności w pkt. 1.4.1 oraz w pkt. 1.1.7). Jako podstawę prawną obowiązku uiszczania opłaty za przejazd pojazdu wskazano art. 42 ust.1 powołanej wyżej ustawy oraz § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14.12.2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz.1684 ze zm.). Podniesiono, że według § 5 powołanego aktu wykonawczego uiszczenie opłaty następuje przez nabycie i wypełnienie karty opłat a wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta stanowi dokument potwierdzający wniesienie tej opłaty (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). W ocenie organu odwoławczego organ I instancji poprawnie i wyczerpująco zgromadził materiał dowody sprawy oraz prawidłowo dokonał analizy i oceny tego materiału, szczegółowo i wyczerpująco uzasadnił też rozstrzygniecie. Dyrektor Izby Celnej ustalił, że A. P. P. jest przedsiębiorcą, prowadzącym zarejestrowaną działalność gospodarczą, przedmiotem której jest sprzedaż detaliczna pojazdów mechanicznych. Ustalił też, że w przeddzień kontroli p. P. kupił - jak wynika z faktury VAT 39470/05 - na potrzeby działalności gospodarczej olej napędowy w ilości 141 litrów. Odnośnie opłaty organ uznał, że - wobec składania przez A. P. P. różniących się miedzy sobą wyjaśnień - przyjąć należało, że wiarygodne są zeznania, w których przyznał, iż karty nie wypełnił przez nieuwagę. Oceniając te zeznania organ II instancji uznał, że wykonywany przez A. P. P. przewóz był niezarobkowym przewozem drogowym na potrzeby własne a postępowanie wykazało, iż nie wykonał on obowiązków z tym związanych nałożonych przepisami prawa. Wyjaśniono też, że na nałożenie kary i jej wymiar bez znaczenia są okoliczności dotyczące sytuacji materialnej strony. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem A. P. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. Domagając się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania sformułował zarzut: - naruszenia art. 1, art. 42 ust.1, art. 87 ust.1 pkt. 3 i ust. 2, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym oraz § 3, § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych – poprzez błędne nałożenie kary pieniężnej na osobę, która nie spełnia warunków określonych w art.1 ust.1 ustawy, - naruszenia art. 93 ust. 1 pkt. 106 ustawy o transporcie drogowym – poprzez wymierzenie opłaty osobie nie podlegającej warunkom tej ustawy. W uzasadnieniu skargi A. P. P. podtrzymał wcześniejsze wyjaśnienia, twierdził, że jechał prywatnie, nie musiał zatem posiadać ani karty opłaty drogowej ani zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do prowadzonej działalności podstawowej. Podnosił, że ma prawo prowadzić życie prywatne, w samochodzie nie miał dokumentów firmowych, zleceń, faktur, dowodów zapłaty itp. Nie zgodził się z tym, iż jego wyjaśnienia co do celu podróży nie były wiarygodne. Według niego dowód nabycia oleju nie może przesądzać tej kwestii. Jego zdaniem jedynie jego oświadczenia i dokumenty potwierdzające wykonywanie usługi pozwalają na ustalenie, w jakim znaczeniu pojazd był użytkowany. Skarżący wywodził, że skoro użytkował samochód do celów prywatnych to nie ma do niego zastosowania art. 1 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). W pierwszej kolejności kontroli podlega prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów postępowania. To te przepisy bowiem rzutują na prawidłowość ustaleń stanu faktycznego a tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy pozwala ocenić zasadność zastosowania w sprawie konkretnych norm prawa materialnego. Dodatkowo wyjaśnić należy, iż konieczne w sprawie ustalenia dotyczyć muszą faktów prawotwórczych, a więc mających wpływ na załatwienie sprawy, a zatem chodzi o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. Nie budzi wątpliwości stron i sporne w sprawie nie jest, że w myśl art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2008) podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę opłaty drogowej a przypadku przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne także wypis zaświadczenia o którym mowa w art. 33 ust. 10 tzn. zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, wydawanego w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wzoru zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne oraz wypisów z tego zaświadczenia. Przepis art. 4 ust.4 ustawy definiuje przy tym niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - jako każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, o ile spełnia łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie kwestionuje też, że w myśl art. 42 ust.1 powołanej ustawy podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Szczegółowo kwestie opłat reguluje rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych. Jak zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgodnie z § 4 powołanego aktu wykonawczego uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z § 5. W myśl § 4 ust. 2 rozporządzenia wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty. Według zaś § 5 ust. 3 karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony prawem a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Naruszenie przedstawionych wyżej obowiązków skutkuje – zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy - nałożeniem kary pieniężnej (w wysokości od 50 zł. do 15.000 zł), przy czym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków (...) oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (art. 92 ust. 2 stawy). W tym stanie rzeczy kontrola legalności decyzji wymierzającej A. P. P. karę pieniężną sprowadza się do ceny czy prawidłowo organy administracyjne ustaliły, że skarżący uchybił wymogowi posiadania zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej oraz wymogowi posiadania prawidłowej karty opłaty drogowej a także czy obowiązki takie na nim spoczywały. W ocenie Sądu ustalenia poczynione w tym zakresie przez organy administracyjne obu instancji znajdują oparcie w materiale dowodowym sprawy i nie można im skutecznie zarzucić wadliwości. Akta sprawy wskazują, że organy administracyjne podjęły wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy (w myśl wymogu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego), zgromadziły dowody w zakresie koniecznym w sprawie (art. 77 § 1 Kpa) a skarżący po zapoznaniu się z nimi (art. 10 Kpa) nie zgłaszał dalej idących wniosków dowodowych. Materiał dowodowy uznać należy zatem za kompletny a skoro tak to materiał ten podlegał w sprawie ocenie przez organy celne na zasadzie uregulowanej art. 80 Kpa tj. na zasadzie swobodnej oceny dowodów. Zdaniem składu orzekającego organy administracyjne oceniły wartość poszczególnych zgromadzonych w sprawie materiałów zgodnie z zasadami logiki i zasadami doświadczenia życiowego. Istotnie skoro w dacie kontroli A. P. P., (uprzedzony o odpowiedzialności karnej) zeznał, że karty opłaty drogowej nie wypełnił przez nieuwagę, to zeznania te mogły zostać ocenione jako wiarygodne i wskazujące na to, ze skarżący miał pełną świadomość konieczności posiadania prawidłowej opłaty, a skoro tak - to wyprowadzenie wniosku, że skarżący wykonywał przewóz drogowy, o którym mowa w ustawie o transporcie drogowym nie jest dowolne. Późniejsze, odmiennej treści oświadczenia składane były już wyraźnie celem obrony przed wymierzeniem kary. W granicach swobody oceny mieści się też ustalenie, że skoro p. P. jest przedsiębiorcą i jechał samochodem, paliwo do którego – jak wskazuje przedłożona faktura – kupił na cele związane z działalnością gospodarczą (na rachunek firmy) to wykonywany przewóz był przewozem drogowym w rozumieniu powołanej wyżej ustawy. Oświadczenia złożone przez kolegę A. P. nie obalają skutecznie powyższego. Tym samym nie budzi wątpliwości, że ustawa o transporcie drogowym, zakres której reguluje art. 1 - znajdowała zastosowanie w sprawie. Biorąc pod uwagę przesłanki wskazane w art. 4 pkt 4 ustawy zasadnie też ustalono, że przewóz miał charakter przewozu na własne potrzeby, a skoro tak konieczne było posiadanie zaświadczenie (potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej). Poza sporem prawidłowej karty opłaty drogowej ani też stosownego zaświadczenia A. P. P. nie posiadał. Tym samym wymierzenie kary było – w świetle powołanego wyżej art. 92 ustawy o transporcie drogowym – zasadne a wysokość kary pozostaje w zgodzie z uregulowaniami zawartymi w załączniku do tej ustawy. Godzi się też podnieść, że analiza materiału została przedstawiona w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji w sposób spełniający wymóg art. 107 § 1 i § 3 Kpa. Z tych wszystkich względów, wbrew podniesionym zarzutom, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga – jako bezzasadna – podlega oddaleniu. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.