III SA/Wr 298/09

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 24 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia go z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, ma orzeczoną trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji i utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.588, 67 zł netto. Dodał, że ponosi koszty rehabilitacji, koszty lekarstw (ok. 500 zł) i opłaty za mieszkanie. Z załączonych do wniosku rachunków wynika, że na lekarstwa w czerwcu br. skarżący wydał ok. 320 zł. W piśmie z dnia 21 września 2009 r. skarżący oświadczył, że mieszka jako sublokator w mieszkaniu należącym do czteroosobowej rodziny, która pokrywa koszty utrzymania mieszkania. Dodał przy tym, że na jego wydatki w łącznej wysokości 1.150 zł składają się: opłata za energię elektryczną, czynsz w - części, koszt lekarstw. Poinformował, że ratę spłaty od byłej żony za wkład mieszkaniowy w wysokości 785 zł przeznaczał w całości na zakup drogich leków nasercowych i neurologicznych. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu wnioskodawca nie wykazał bowiem, iż konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłaby spowodować dla niego uszczerbek w jego koniecznym utrzymaniu. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca- mimo wezwania- nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową np. nie wyjaśnił dlaczego nie wymienił we wniosku- jako osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe- osób z nim zamieszkujących (w konsekwencji nie przedstawił ich sytuacji finansowej i majątkowej), nie wskazał także jakie łączą go więzi z ww. osobami; nie wyjaśnił sprzeczności zawartej w swoim oświadczeniu, gdy raz wskazuje, że koszty utrzymania lokalu ponoszą ww. osoby, by w następnym zdaniu poinformować, że zobowiązany jest do pokrywania opłat za energię elektryczną i czynsz w 1/4; nie wyjaśnił również dlaczego pisze w czasie przeszłym, że otrzymywał raty spłaty za wkład mieszkaniowy, gdy z wyroku stanowiącego podstawę tej wierzytelności wynika, że powinien do roku 2010 otrzymywać co miesiąc kwotę 785 zł; nadto skarżący nie udokumentował wskazywanych we wniosku okoliczności (w szczególności wysokości wskazywanych wydatków). Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.