III SA/Wr 298/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Sędzia WSA Anna Moskała, Barbara Ciołek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi Z. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2020 r. nr 0201-IGC.48.21.2020 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi Z. J. (dalej: strona, skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2020 r. znak sprawy 0201-IGC.48.21.2020 wydane na podstawie art. 228 §1 pkt 2 w związku z art. 223 §2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm. – dalej O.p.) stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu nr 458000-COC-2.48.116.2020.I.DK z dnia 28 lutego 2020 r. Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy ww. decyzja została doręczona skarżącemu 5 marca 2020 r., zaś odwołanie z 18 marca 2020 r. nadano w urzędzie pocztowym 20 marca 2020 r. Organ stwierdził przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia odwołania, który w jego przekonaniu upłynął 19 marca 2020 r. Wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że wydana decyzja organu I instancji zawierała prawidłowe pouczenie w przedmiocie przysługujących od niej środków odwoławczych, w tym dokładnie o terminie14 dni dla dokonania tej czynności. W skardze do Sądu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania: 1. art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 223 § 2 O.p. poprzez wydanie postanowienia o niedopuszczalności odwołania z uwagi na uchybienie terminowi do jego wniesienia w sytuacji, gdy skarżący nie uchybił ww. terminowi z uwagi na zawieszenie terminów w chwili złożenia odwołania na gruncie art. 15 zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, dalej jako specustawa); 2. art. 15 zzs specustawy w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego poprzez nieuwzględnienie przez organ zawieszenia terminów procesowych z uwagi na obowiązujący do 14 marca 2020 r. stan zagrożenia epidemicznego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie. Organ wskazał, że termin do wniesienia odwołania upłynął 19 marca 2020 r., a więc przed wejściem w życie art. 15 zzs specustawy. Nie uległ on zawieszeniu od 14 marca 2020 r. gdyż zawieszenie biegu terminów procesowych na mocy art. 15 zzs nastąpiło z dniem wejścia w życie tego przepisu, a nie z dniem ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego. Odpowiednio więc – 31 marca 2020 r., a nie 14 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.). Do rozpatrzenia niniejszej skargi istotnym jest przywołanie art. 15 zzs ust. 1 specustawy, wprowadzony nowelą z dnia 31 marca 2020 r., w myśl którego w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia był art. 228 § 1 pkt 2 O.p., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Bieg terminu do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 223 § 2 rozpoczął swój bieg w dniu 5 marca 2020 r., a więc z chwilą doręczenia decyzji skarżącemu. Zdarzenie to więc miało miejsce przed wejściem w życie art. 15 zzs specustawy, a także przed wprowadzeniem z dniem 14 marca 2020 r. stanu zagrożenia epidemicznego na podstawie art. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 433 z późn. zm.), który w dniu 20 marca 2020 r. przeszedł w stan epidemii. Stan zagrożenia epidemicznego został bowiem odwołany z dniem 20 marca 2020 r. na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2020 r. poz. Poz. 490) i w tym samym dniu ogłoszono stan epidemii na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Kwestią wymagająca rozstrzygnięcia jest zakres czasowy oddziaływania art. 15 zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., a konkretnie oznaczenie początku okresu zawieszenia biegu terminów procesowych wyznaczonego przez ten przepis. W ocenie Sądu treść normatywna przepisu wyznacza okres zawieszenia przez odwołanie się do obiektywnych zdarzeń o początku i końcu wyznaczonym odpowiednim aktem prawnym, jakimi są stan zagrożenia epidemicznego oraz stan epidemii ogłoszony z powodu COVID. Zawieszenie biegu terminów procesowych - mimo że wprowadzone ustawą wchodzącą w życie już po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego i po ogłoszeniu stanu epidemii - kształtuje więc sytuację prawną podmiotów uczestniczących w postępowaniach m.in. administracyjnych w odniesieniu do całego, zakończonego już stanu zagrożenia epidemicznego ogłoszonego z powodu COVID, a także co do tej części stanu epidemii, który upłynął przed wejściem w życie art. 15 zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd Sądu Najwyższego zaprezentowany w postanowieniu z dnia 13 listopada 2020 r. V CZ 60/20 który uznał, że proces interpretacji musi uwzględniać przede wszystkim treść budzącego wątpliwości przepisu, którą tłumaczyć należy z uwzględnieniem trwale przyjętych reguł interpretacyjnych, nie pomijając okoliczności jego uchwalenia, oraz jego przedmiotu i celu, jakiemu miał służyć. Artykuł 15 zzs, podobnie jak cała ustawa z dnia 2 marca 2020 r., w której został zamieszczony w wyniku jej nowelizacji, stanowi element prawodawstwa epizodycznego, powstałego w okresie nagłego wystąpienia epidemii o globalnym zakresie. Działania prawne mające zapobiec jej negatywnym skutkom i umniejszyć konsekwencje w różnych dziedzinach życia społecznego i gospodarczego następowały w drodze wydawania szeregu aktów prawnych w trybie pilnym (...). Intencją ustawodawcy było objęcie zawieszeniem wszystkich terminów procesowych (ustawowych, sądowych i umownych), co wynika z celu wprowadzonego unormowania. Była nim ochrona stron przed negatywnymi skutkami upływu terminów procesowych w okresie paniki i chaosu związanego z pojawieniem się nieznanego wirusa i powszechnego lęku przed zakażeniem. Ten cel uzasadnia nie tylko przyjęcie szerszego, niżby wynikało z brzmienia przepisu, zakresu terminów procesowych objętych jego działaniem ale także ocenę, że jego zadaniem było zapewnienie ochrony przed upływem terminów procesowych nie tylko na przyszłość ale także wstecz, gdyż problem ograniczeń w obsłudze petentów przez sądy były znaną zaszłością, nieuwzględnioną jednak wcześniej w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. Przemawia za tym wymienienie w przepisie stanu zagrożenia epidemicznego, który w chwili wejścia w życie art. 15 zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. był już okresem zakończonym. Analizując art. 101 Tarczy 3.0 stwierdzić należy, że wskazane w nim przypadki wstecznego stosowania określonych przepisów nie odnosiły się do kwestii procesowych. Dotyczyły różnorodnych zagadnień generalnie o charakterze materialnoprawnym, w tym administracyjnych - polegających na wydłużeniu okresów ważności określonych dokumentów zaświadczających (orzeczeń, świadectw), daty początkowej szczególnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, terminów odnoszących się do zagadnień z zakresu finansów publicznych czy nawet szczegółów umów cywilnoprawnych. Z reguły zawierały też bardziej skomplikowane sposoby określenia odniesień czasowych ich obowiązywania. Niezamieszczenie wśród nich postanowień dotyczących stosowania art. 15 zzs ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. w zestawieniu z treścią tego przepisu nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyjęcia, że odwołania do stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii mają jedynie ogólny charakter i nie pozwalają na przypisanie im roli wyznacznika czasu zawieszenia biegu terminów procesowych. Przeczy temu treść art. 15 zzs ust. 10 i 11 ustawy z 2 marca 2020 r., które też nie zostały odrębnie wymienione w art. 101 ustawy nowelizującej, tymczasem zawarte w nich odwołanie do okresu, o którym mowa w art. 15 zzs ust. 1, jako tego, w którym wyłączone zostaje stosowanie przepisów o bezczynności organów i konsekwencjach zaprzestania przez nie działania, nie może być rozumiane inaczej, niż jako odniesione także do przeszłego już stanu zagrożenia epidemicznego i obowiązującego stanu epidemii. Użyte w przepisie sformułowania są zrozumiałe, a okoliczności wprowadzenia art. 15 zzs i jego cele uzasadniały ich odczytanie zgodnie z dosłownym brzmieniem. Pomimo, że przepis art. 15zzs ust. 1 pkt 1 specustawy wszedł w życie z dniem 31 marca 2020 r., to wynika z niego, że nierozpoczęcie biegu terminów, jak i zawieszenie terminów już rozpoczętych obowiązuje w okresie zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Jeśli więc stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od 14 marca 2020 r., to należy przyjąć, że od tej daty z mocy prawa następuje skutek wynikający z tej normy prawnej. W niniejszej sprawie z uwagi na zawieszenie w dniu 14 marca 2020 r. rozpoczętego biegu terminu do wniesienia odwołania od doręczonej w dniu 5 marca 2020 r. decyzji organu I instancji nie mogło dojść do jego uchybienia w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. W konsekwencji okres biegu terminu czternastodniowego, w którym skarżący był uprawniony do wniesienia odwołania, należało liczyć od dnia 5 marca 2020 r. do dnia 13 marca 2020 r. (8 dni), a następnie od dnia 24 maja 2020 r. (pozostałe 4 dni), co oznacza, że termin ten kończył się w dniu 28 maja 2020 r. Odwołanie nadane w urzędzie pocztowym w dniu 20 marca 2020 r. zostało więc złożone w terminie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.