III SA/Wr 298/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Asesor WSA Katarzyna Borońska, Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 maja 2024 r. Nr UP-351/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia 17 maja 2024 r. nr UP – 351/2024 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS), działając na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 497 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s." w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 25 marca 2024 r. nr 643/2024 o odmowie umorzenia K. O. (dalej: skarżący, strona) należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 17.239,87 zł, w tym: ubezpieczenie społeczne - za okres 06/2019 r. – 01/2020 r., 04/2020 r. – 05/2020 r. w łącznej kwocie 9 053,40 zł, ubezpieczenie zdrowotne – za okres 06/2019 r. – 01/2020 r., 04/2020 r. – 02/2021 r. w kwocie 7 462,77 zł, Fundusz pracy – za okres 06/2019 r. – 01/2020 r., 04/2021 r. – 05/2020 r. w kwocie 723,70 zł. Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 28 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 279/22 uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 11 stycznia 2022 r. nr UP-19/2022 oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 29 października 2021 r. nr 2451/2021 o odmowie umorzenia należności z tytułu ww. składek. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w decyzji brak jest rozważań, jak na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego obejmującego sytuację rodzinną, zdrowotną, majątkową skarżącego, organ widzi realną możliwość spłaty zadłużenia bez zagrożenia jego egzystencji. ZUS po przeprowadzeniu postępowania opisaną wyżej decyzją z dnia 25 marca 2024 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek, uznając, że nie wystąpiły przesłanki o których mowa w art. 28 u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r Nr 141, poz. 1365 ze zm. – dalej rozporządzenie). We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący zarzucił błędne przyjęcie przez organ możliwości wznowienia prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania z jej tytułu dochodów, nieuwzględnienie trudnej sytuacji finansowej skarżącego spowodowanej pandemią COVID-19 i brak poparcia stanowiska organu odpowiednimi przepisami prawa. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ wskazał, że w świetle art. 24 u.s.u.s nie upłynął jeszcze 5 letni termin, w którym zaległości mogą być dochodzone. Ponadto zadłużenie widniejące na koncie płatnika składek zostało objęte postępowaniem egzekucyjnym, które zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. zawiesza bieg terminu przedawnienia. W uzasadnieniu organ opierając się na materiale dowodowym, w tym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, wyjaśnił, że prowadząc działalność gospodarczą skarżący zobowiązany był odprowadzać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki na własne ubezpieczenia. ZUS ustalił, że skarżący jest kawalerem, przedsiębiorcą, jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i uzyskuje wynagrodzenie brutto w wysokości 5.893,78 zł, tj. 4.348,02 zł netto, umowa została zawarta na czas określony od 1 lutego 2024 r. Nie posiada zarejestrowanych na siebie pojazdów i nie jest właścicielem nieruchomości. Skarżący wskazał, że ma problemy z kręgosłupem i nogami. Poza zadłużeniem w ZUS posiada inne zobowiązania pieniężne z tytułu podatków za 2019 r. 71.872,97 zł, z tytułu zaciągniętych kredytów za 2016 r. w kwocie 200.000 zł, które dobrowolnie spłaca po 1000 zł miesięcznie. Ponosi stałe wydatki: opłaty eksploatacyjne w kwocie 300 zł, koszty związane z leczeniem w kwocie 300 zł, inne w wysokości 1500 zł. Skarżący oświadczył, że egzekucja należności zachwieje skrajnie trudną sytuację materialną. Dodał, że korzysta z pomocy rodziców głównie w postaci rzeczowej np. zakup żywności czy środków czystości. Organ ustalił, że pod adresem skarżącego mieszka i prowadzi działalność jego siostra i uznał, że siostra winna wspierać finansowo w ponoszeniu opłat. Organ przeanalizował przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. i stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności. Organ uznał, także że skarżący nie wykazał zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego skarżącego. Ponadto, skarżący nie wykazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń. Jak również skarżący nie wykazał, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dowodu. W zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia i powoływania się przez skarżącego na pandemię COVID-19 organ wskazał, że zadłużenie skarżącego dotyczy okresu już od czerwca 2019 r. do lutego 2021 r. i pandemia nie miała wpływu na powstanie całego zadłużenia. Natomiast zawieszenie prowadzenia działalności 13 lutego 2021 r. prowadzi do wniosku że ówczesne trudności finansowe skarżący uważał za przejściowe. Ponadto decyzją z 18 czerwca 2020 r. ZUS odmówił stronie prawa do świadczenia postojowego z uwagi na brak spełnienia warunku spadku przychodu uzyskanego w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku. Natomiast decyzją z 8 lipca 2020 r. ZUS odmówił prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. z uwagi na zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej od 2 lutego 2020 r. do 19 kwietnia 2020 r. i brak określenia kwoty przychodu za pierwszy miesiąc, za który skarżący złożył wniosek za kwiecień 2020 r. W zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia organ wskazał, że w sprawie przesłanka ta nie zachodzi bowiem skarżący jest zatrudniony i otrzymuje wynagrodzenie za pracę. W sprawie brak jest informacji o konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. W zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ podniósł, że nie odnosi się ona do subiektywnego odczucia dłużnika. Organ wyjaśnił, że uzyskiwany z umowy o pracę dochód kształtuje się na poziomie wyższym od opublikowanego 4 kwietnia 2024 r. ustalonego wg Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych w IV kwartale 2023 r. minimum socjalnego dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego (1.744,91 zł). Zdaniem ZUS dochód ten wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i podkreślił, że skarżący jak podał może liczyć na wsparcie rodziców. Organ podniósł, że skarżący ponosi wydatki w kwocie 1800 zł i koszty leczenia w kwocie 300 zł. W ocenie organu ZUS nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Zdaniem organu ocena skarżącego o swoich nie wysokich dochodach nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Zdaniem ZUS sytuacja skarżącego nie nosi znamion ubóstwa, bowiem skarżący dysponuje dochodem w postaci wynagrodzenia za pracę. Organ podniósł, że wiek skarżącego 36 lat i wysokość posiadanego zadłużenia 17.239,87 zł daje podstawę do przypuszczeń, że skarżący może spłacić zaległości np. w formie układu ratalnego. Organ podkreślił, że instytucja prawna umorzenia zaległości służy wsparciu obywateli w zupełnie wyjątkowych okolicznościach. Zadłużenie z innych tytułów nie stanowi przesłanki umorzenia zaległości składkowych, gdyż należności publicznoprawne mają charakter priorytetowy w stosunku do zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym np. kredytów i należy je zaspokoić w pierwszej kolejności. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie: I. przepisów prawa materialnego: - art. 24 ust. 4 u.s.u.s przez niepominięcie w rozstrzygnięciu składek przedawnionych i skierowanie ich do egzekucji; - art. 28 ust. 1 i ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przez nieuzasadnione przyjęcie, że stan majątkowy i sytuacja skarżącego nie uzasadniają udzielenia ulgi w postaci umorzenia w całości należności składkowych, a ich opłacenie nie pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych; II. przepisów prawa procesowego: -art. 153 i art. 170 p.p.s.a. przez formułowanie nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonymi wcześniej poglądami wyroku WSA we Wrocławiu z 28 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 279/22, a tym samym zaniechanie podporządkowania się prawomocnemu i wykonalnemu orzeczeniu w pełnym zakresie; -art. 6 k.p.a. przez wydanie rozstrzygnięcia pozostającego w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa materialnego; - art. 7 i art. 8 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, pominięcie słusznego interesu strony i prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa; - art. 77, art. 80, art. 81a k.p.a. przez nieustalenie stanu faktycznego sprawy, błędne i pozostające w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym ustalenia faktyczne, w szczególności co do obowiązku alimentacyjnego siostry względem brata czy istnieniu następców prawnych a przy tym wydanie rozstrzygnięcia z pogwałceniem słusznego interesu skarżącego, któremu – w związku z wdrożeniem kosztownego postępowania egzekucyjnego i zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego w sytuacji, gdy uzyskuje wynagrodzenie minimalne – odebrano możliwość zaspokajania podstawowych potrzeb egzystencjalnych; - art.77 w związku z art. 80 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz przekroczenia granic swobodnej oceny, a ponadto nieuwzględnienie, że wynagrodzenie minimalne nie podlega zajęciu; - art. 11 w związku z art. 107 § 3 i § 4 k.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia decyzji nieodpowiadającego wymogom ustawowym, a ponadto wewnętrznie sprzecznego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Wskazać w pierwszej kolejności należy, że orzekanie w sprawie niniejszej odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.), ponieważ niniejszy wyrok jest poprzedzony prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 28 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 279/23, w którym Sąd zwrócił uwagę, że w decyzji brak jest rozważań, jak na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego obejmującego sytuację rodzinną, zdrowotną, majątkową skarżącego, organ widzi realną możliwość spłaty zadłużenia bez zagrożenia jego egzystencji. Zgodnie z powołanym przepisem prawnym, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/OI 443/09 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 p.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827). Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt: II GSK 240/06). Podkreślić należy, że pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Zauważyć również należy, że w orzecznictwie jednolicie prezentowany jest pogląd wyrażony miedzy innymi w wyroku NSA z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt: II FSK 1057/11, że sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 28 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 279/23 ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem, nie doszło również do istotnej zmiany stanu prawnego. Przechodząc natomiast do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że istotą zawartą w powołanym wyroku tutejszego Sądu wskazań co do dalszego postępowania było dokonanie oceny, czy na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego obejmującego sytuację rodzinną, zdrowotną, majątkową skarżącego, organ widzi realną możliwość spłaty zadłużenia bez zagrożenia jego egzystencji. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja te zalecenia wypełniła. Odnosząc się zasadniczej części sporu dotyczącej odmowy umorzenia zaległości składkowych wskazać należy, że w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustalona została zasada, zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność tych składek zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jednakże w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności według zasad określonych w rozporządzeniu (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). W przepisie art. 28 ust. 2-3 u.s.u.s. uregulowane zostały podstawowe kwestie w zakresie umorzenia należności z tytułu tych składek oraz przypadki ich całkowitej nieściągalności. Art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy kwestii umarzania należności ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. Przypadki całkowitej nieściągalności uregulowane zostały wyczerpująco w powołanym wyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z uwagi zatem na użyty w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "pomimo braku ich całkowitej nieściągalności" uzależnienie umorzenia należności z tytułu składek od ich całkowitej nieściągalności dotyczy także ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. W konsekwencji oznacza to zatem, że przy umarzaniu nieopłaconych przez te podmioty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zastosowanie będzie miał wymóg wystąpienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, a w sytuacji ich niewystąpienia sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy podlegać będzie ocenie organu z punktu widzenia przesłanek określonych w rozporządzeniu, wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Zgodnie z treścią § 3 ww. rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z powołanych regulacji wynika, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym także ubezpieczenie zdrowotne, ma charakter dwuetapowy. Najpierw organ, ustalając istotne okoliczności faktyczne sprawy związane przede wszystkim z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy ocenia, czy okoliczności te odpowiadają choćby jednej z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. lub w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Stwierdzenie, że okoliczności ustalone w sprawie nie odpowiadają żadnej z przesłanek umorzenia zaległości wyklucza możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia dla ubezpieczonego. Z kolei drugi etap ma miejsce jedynie wówczas, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem ww. należności. Jednak nawet pozytywna ocena występowania tych przesłanek nie obliguje organu do skorzystania z instytucji umorzenia należności z tytułu tych składek. Odmawiając w takiej sytuacji umorzenia zaległości organ działa w zakresie przyznanego mu uznania administracyjnego. W kontekście przesłanek określonych w powołanym wyżej § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia szczególne znaczenie ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. A zatem strona w treści złożonego wniosku o umorzenie należności, a następnie w toku postępowania powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. Także i Zakład Ubezpieczeń Społecznych w toku postępowania powinien wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując w tym zakresie, o ile jest to możliwe, także działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 k.p.a. Oczywiste jest jednak, że w toku takiego postępowania, to głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia, świadczy bowiem o tym użyty przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 rozporządzenia zwrot "jeżeli zobowiązany wykaże". Wszakże to wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej i o przeszkodach w spłacie zadłużenia. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie, porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności, organ jest związany określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadami oraz regułami logiki. Postępowanie organu w tym zakresie podlega kontroli sądu administracyjnego, a więc sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów nie naruszono reguł logiki i czy zastosowano właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Uznanie administracyjne odnosi się natomiast do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w razie prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyrok WSA w Łodzi III SA/Łd 13/23 CBOIS). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż w tej sprawie przyczyną odmowy umorzenia należności z tytułu składek było stwierdzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, iż nie wystąpiła po stronie skarżącego którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymieniona przez ustawodawcę w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Z przedstawionej przez skarżącego sytuacji materialnej oraz z ustaleń organu wynika, że skarżący jest kawalerem, przedsiębiorcą, jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i uzyskuje wynagrodzenie brutto w wysokości 5.893,78 zł, tj. 4.348,02 zł netto, umowa została zawarta na czas określony od 1 lutego 2024 r. Nie posiada zarejestrowanych na siebie pojazdów i nie jest właścicielem nieruchomości. Skarżący ma problemy z kręgosłupem i nogami. Poza zadłużeniem w ZUS posiada inne zobowiązania pieniężne z tytułu podatków za 2019 r. 71.872,97 zł, z tytułu zaciągniętych kredytów za 2016 r. w kwocie 200.000 zł. Ponosi stałe wydatki: opłaty eksploatacyjne w kwocie 300 zł, koszty związane z leczeniem w kwocie 300 zł, inne w wysokości 1500 zł. Ponadto korzysta z pomocy rodziców głównie w postaci rzeczowej np. zakup żywności czy środków czystości. W ocenie Sądu organ ocenił zgromadzone dowody, odniósł się do obecnego stanu majątkowego i zdrowotnego strony. Prawidłowo przyjął organ, że skarżący jest młodą osobą i uzyskuje dochody z wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę. Organ przeanalizował wydatki ponoszone przez skarżącego. Wskazał, że sam skarżący powołał się na pomoc rodziców. Dokonana zatem w przedmiotowej sprawie ocena organu, co do nieistnienia przesłanek do zastosowania ulgi, została dokonana prawidłowo. Trafnie organ wskazał, że skarżący uzyskuje dochody, zatem sytuacja skarżącego pozwala na spłatę zadłużenia np. w systemie ratalnym. Nie znajduje Sąd również podstaw, aby podważyć stanowisko organu odnośnie oceny przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia i oceny sytuacji zdrowotnej i jej wpływu na możliwość uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przede wszystkim zwraca Sąd uwagę, że organ w żaden sposób nie kwestionuje, ani nie pomija sytuacji zdrowotnej strony. Przy czym strona uzyskuje stały dochód w postaci wynagrodzenia za pracę, a wskazywane przez stronę obciążenia finansowe związane ze stanem zdrowia zostały uwzględnione przy ocenie sytuacji finansowej strony. Nie jest również pozbawione zasadności wskazanie przez organ, że trudna sytuacja finansowa, osiąganie niskich dochodów nie stanowi o obowiązku rezygnacji z dochodzenia zaległości. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że publicznoprawny charakter należności, oraz cele, na które są one przeznaczone, obligują organy odpowiedzialne za ich pobór do szczególnej stanowczości i ostrożności w dysponowaniu nimi. Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 848/16, wyrok z 26 września 2019 r. sygn. akt I GSK 1372/18 dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu organ rozpoznając wniosek strony nie naruszył przepisów, a decyzja zawiera ustosunkowanie się do twierdzeń strony w kontekście przesłanek umorzenia przewidzianych dla przedmiotowych należności. Wskazuje Sąd, że w przypadku zmiany sytuacji strony, strona ma możliwość złożenia kolejnego wniosku o umorzenie należności. Wbrew twierdzeniom skargi organ odniósł się do kwestii przedawnienia. Prawidłowo wskazał na treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Najstarsza składka dotyczy czerwca 2019 r. a zatem w momencie wydawania zaskarżonej decyzji nie uległa przedawnieinu. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.