III SA/Wr 30/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Anna Moskała po rozpoznaniu, w dniu 4 maja 2009 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku P W o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, z dnia 23 lutego 2009 r. w sprawie ze skargi P W na decyzję W D z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego, postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2009 r., wydanym przez referendarza sądowego, odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł (z zachowaniem terminu) sprzeciw, co - w świetle postanowienia art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach jako "p.p.s.a." - spowodowało ex lege utratę mocy zaskarżonego w ten sposób postanowienia i obowiązek ponownego rozpoznania przez sąd wniosku strony o udzielenie jej żądanego prawa pomocy, na posiedzeniu niejawnym. Z informacji zawartych przez zainteresowanego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i z dołączonych dokumentów wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe z dwójką małoletnich synów, a jedynym jego dochodem jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości [...] zł brutto (po potrąceniach komorniczych [alimenty, inne] wynosi ono [...] zł netto). W sprzeciwie skarżący dodał, że ma utrzymaniu dwóch synów, którym musi zapewnić odpowiednie warunki mieszkaniowe (niezależnie od egzekwowanych przez komornika alimentów na dzieci). Wskazał, że syn [...] zgodnie z wyrokiem w sprawie rozwodowej z dnia [...] (sygn. akt [...]) oraz postanowieniem z dnia [...] (sygn. akt [...]) przebywa pod jego bezpośrednią opieką przez ponad [...] dni w miesiącu - tj. w każdy [...],[...],[...] i co [...] weekend, a także w dodatkowe dni, gdy nie zajmuje się nim matka. Ponadto wskazał, że synem [...] zajmuje się codziennie, gdyż jego matka będąc na bezpłatnym urlopie wychowawczym i będąc [...] ma ograniczone możliwości sprawowania opieki nad dzieckiem. Zarządzeniem z dnia [...] wezwano skarżącego do przedłożenia: zaświadczenia o wysokości uzyskiwanych dochodów za ostatnie dwa miesiące; szczegółowych wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące; przedłożenia tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzona jest egzekucja; przedłożenia odpisu wyroku S O we W z [...] (sygn. akt [...]) oraz postanowienia S R w O z [...] (sygn. akt [...]); szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków (opłaty, żywność, lekarstwa, spłata kredytów, inne); informacji o posiadanych przez skarżącego środkach transportu (wskazać: rodzaj, rocznik, wartość); informacji, czy skarżący korzysta z pomocy społecznej i innych form wsparcia państwowego - w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący dołączył kserokopie wskazanych orzeczeń sądowych oraz poinformował, że zaświadczenie o jego dochodach za dwa miesiące znajduje się w aktach sprawy. Ponadto podał, że nie posiada żadnych środków transportu, nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej i wparcia państwowego, jego miesięczne wydatki wynoszą: opłaty za wynajem mieszkania - [...] zł, gaz, energia elektryczna, woda, ścieki - około [...] zł, opłaty za telefon - [...] zł, spłata rat - około [...] zł (łącznie: [...] zł), ponadto: alimenty - [...] zł, koszty egzekucji alimentów - [...] zł. Oświadczył również, iż niezależnie od wskazanych wydatków musi zapewnić wyżywienie, odzież i utrzymanie swoim synom pozostającym pod jego bezpośrednią opieką. Skarżący pomimo wezwania Sądu nie przedłożył szczegółowych wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące. Nie udokumentował też wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie - przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie natomiast z art. 243 p.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie podkreślić należy, iż z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata (radcy prawnego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie przez stronę z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Koszty sądowe należy natomiast traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Podkreślić należy, iż kosztami koniecznymi są takie koszty, których poniesienie spowodowałoby rzeczywiste zagrożenie dla utrzymania skarżącego, a nie takie, które prowadziłyby tylko do pewnych niedogodności lub nawet utrudnienia w funkcjonowaniu. W ocenie Sądu, przedstawiona przez skarżącego jego sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy. Przede wszystkim skarżący nie udokumentował w sposób należyty swojej sytuacji finansowej przez dołączenie np. wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, czy dowodów uiszczania opłat związanych z utrzymaniem mieszkania w deklarowanej przez niego wysokości. Zaznaczyć również trzeba, iż dochody skarżącego mają charakter stały (około [...] zł brutto), a ich wysokość przekracza kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zaakcentowania wymaga też, iż wskazana przez skarżącego wysokość ponoszonych przez niego wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania wynosi około [...] zł (bez kosztów wyżywienia). Kwota ta przewyższa otrzymywane przez niego wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł netto (po dokonaniu potrąceń z tytułu egzekucji alimentów), co może prowadzić do wniosku, że skarżący ma dodatkowe źródła dochodów, których nie podał we wniosku o prawo pomocy. Wątpliwości budzi także podana przez skarżącego informacja, że syn [...] (urodzony [...]) pozostaje codziennie pod jego opieką, skoro skarżący pracuje, a matka dziecka jest obecnie na urlopie wychowawczym, którego celem jest przecież sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. W ocenie Sądu, opisana sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia zatem przyjęcia, iż nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.