III SA/Wr 302/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Ryszard Pęk Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 października 2012 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej we W. po rozpatrzeniu odwołania Pani B. S. (zwanej dalej "stroną skarżącą") od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. nr [...] z dnia [...] r. utrzymał tę decyzję w mocy. Jak przytoczono w uzasadnieniu, wnioskiem z dnia [...] r., sprecyzowanym później na wezwanie organu, skarżąca zwróciła się o wznowienie postępowania i przeprowadzenie nowego dowodu w postaci badania grafologicznego pełnomocnictw stanowiących załączniki do zgłoszeń celnych z 2005 roku - wystawionych A. S., P. C., A. B. Jak stwierdziła na poparcie swego żądania – nie upoważniała tych osób do importu w swoim imieniu żadnego samochodu, a jej podpis został sfałszowany . W sprawie niniejszej - dotyczącej wznowienia postępowania w stosunku do ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. nr [...]; i [...] z dnia [...] r., określającej kwotę długu celnego wskutek zakwestionowania wartości celnej pojazdu samochodowego, sprowadzonego z terenu Konfederacji Szwajcarskiej na rzecz skarżącej, ujętego w zgłoszeniu celnym nr [...] z dnia [...] roku, wystawionym na [...] skarżącej A. S. (jako zgłaszającego) - po zapoznaniu się z aktami sprawy organ celny I instancji poinformował skarżącą, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala na wydanie decyzji i wyznaczył 7-dniowy termin na wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W odpowiedzi skarżąca zwróciła się z prośbą o przesłanie kopii upoważnień dołączonych do zgłoszeń celnych z 2005 roku oraz kopii opinii grafologa sporządzonej do upoważnień z dnia [...] r. i z dnia [...] r., które były wystawione dla A. B. oraz P. C. a dotyczyły innych zgłoszeń celnych, na podstawie których w imieniu strony skarżącej sprowadzono pojazdy samochodowe z terenu Konfederacji Szwajcarskiej. . Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. organ I instancji odmówił uchylenia wymienionej wyżej decyzji ostatecznej. Rozpatrując wniesione przez stronę skarżącą odwołanie Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że zgodnie z art. 73 § 1 ustawy Prawo celne do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Przesłanki wznowienia postępowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 240 § 1 pkt 1-11 Ordynacji podatkowej. Przytaczając pełną treść tego przepisu, między innymi pkt 1, w myśl którego, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe podkreślono, że strona w uzasadnieniu swojego wniosku nie powołuje się na żadną z podstaw wznowienia z art. 240 Ordynacji podatkowej. Prosi tylko o wznowienie postępowania i wskazuje, że nie pisała upoważnienia, które posłużyło do dokonania importu pojazdu przez osobę trzecią na swoją rzecz. Żądając przeprowadzenia badania grafologicznego przedmiotowego upoważnienia, strona kwestionuje jego autentyczność. Za organem pierwszej instancji uznano jednak, że wprawdzie strona nie przytoczyła literalnie przepisu art. 240 § 1, jednakże wyczerpała merytoryczną treść tego przepisu zawartą w pkt. 1. Jak zauważył dalej organ drugiej instancji, powołując się na tezy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2000r., sygn. I SA 1123/99 - strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy, musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany; nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie Orzeczenie to powinno być orzeczeniem prawomocnym. Dowodu takiego skarżąca zaś nie przedstawiła. Ponadto w trakcie postępowania dowodowego wszczętego w roku 2008 nie podnosiła, że nie wystawiła dokumentu upoważniającego [...] do sprowadzenia w jej imieniu samochodu osobowego. Pismem z dnia [...] r. strona zwróciła się do organu celnego I instancji o wydanie kopii pełnomocnictwa celem zapoznania się z nim i stosownego wypowiedzenia się w sprawie, jednakże wypowiedź nie wpłynęła. Nie wpłynęło też odwołanie od wymienionej wyżej decyzji z dnia [...] r. Wobec powyższego decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna. W świetle przedstawionych wyżej faktów, zdaniem organu, pisemne oświadczenie w piśmie z dnia [...]r., że upoważnienie nie było pisane przez skarżącą nie jest wystarczającym dowodem na istnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, dającej podstawę do wzruszenia decyzji ostatecznej. W skardze strona skarżąca zarzuciła organom działanie sprzeczne z prawem. Stwierdziła, że upoważnienie załączone do zgłoszenia celnego nie zostało przez nią sporządzone, również podpis na dokumencie odprawy celnej nie został złożony przez jej [...].. Zarzuciła, że w podobnych sprawach, w których posłużono się jej danymi, przeprowadzono badanie grafologiczne, które wykazało nieautentyczność jej podpisu, nie jest zrozumiale zatem, dlaczego w niniejszej sprawie organ nie przeprowadził takiego dowodu. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację, akcentując, że sprawozdanie z przeprowadzonych- badań porównawczych pisma ręcznego i podpisów z dnia [...] r. nie dotyczy przedmiotowej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz.270)- sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skarga jest zasadna bowiem w rozpatrywanym przypadku Sąd stwierdził istotne naruszenie norm postępowania., w stopniu które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wydana w trybie wznowienia postępowania, wszczętego na żądanie strony skarżącej. Wznowienie postępowania należy do instytucji nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznych. Celem tego postępowania nie jest zatem ponowne rozpoznanie sprawy i powtórne jej badanie pod względem merytorycznym. Jego przedmiotem jest przede wszystkim ustalenie, czy zachodzą przesłanki z art. 240 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. Nr 8 z 2005 r. poz. 60 ze zm.), które . zostały określone w sposób wyczerpujący. Nie zachodzi zatem jakakolwiek możliwość wznowienia postępowania z innych przyczyn. Postępowanie o wznowienie postępowania jest dwuetapowe. W pierwszym etapie następuje badanie, czy zachodzą warunki formalne do wznowienia postępowania. To znaczy, czy wniosek o wznowienie pochodzi od osoby uprawnionej, czy wskazane zostały ustawowe przesłanki wznowienia oraz czy wniosek został złożony w terminie. W razie dopuszczalności wznowienia właściwy organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej). Drugi etap postępowania sprowadza się do badania, czy rzeczywiście zaistniały przesłanki do wznowienia. W razie, gdy organ stwierdzi ich brak – wydaje decyzję określoną w art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżąca – domagając się wznowienia postępowania w odniesieniu do ostatecznej decyzji organu celnego w przedmiocie określenia długu celnego z tytułu zaniżenia w zgłoszeniu celnym wartości celnej sprowadzonego z obszaru Konfederacji Szwajcarskiej pojazdu – kwestionowała autentyczność swego podpisu na załączonym do zgłoszenia celnego upoważnieniu wystawionym na rzecz [...], wskazanym w tymże zgłoszeniu celnym jako zgłaszający pojazd w imieniu strony skarżącej. W rozpatrywanej sprawie, analizując treść wypowiedzi strony skarżącej, organ uznał, że żądanie wznowienia postępowania oparto na podstawie prawnej z art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Rozpoznając wniosek, organy w obu instancjach ograniczyły się w istocie rzeczy do stwierdzenia, że zachodzi brak wymienionej przesłanki albowiem strona skarżąca, co jest bezsporne, nie legitymuje się prawomocnym orzeczeniem sądu, na podstawie którego można przyjąć, że doszło do sfałszowania podpisu na przedmiotowym upoważnieniu . Jakkolwiek generalnie twierdzenie organu w tej materii jest trafne, oparte na ugruntowanym w doktrynie i orzecznictwie poglądzie, jeśli chodzi o wykazanie istnienia omawianej przesłanki, to trzeba jednak podkreślić, że konstrukcja przepisu art. 240 Ordynacji podatkowej ma rozbudowaną formę i w zakresie przesłanek zamieszczonych w § 1 pkt 1 i pkt 2 tego artykułu wprowadza dodatkowo w § 2 zasadę, że jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego, postępowanie z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 lub 2 może być wznowione również przed wydaniem przez sąd orzeczenia stwierdzającego sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa. Inaczej ujmując - wobec treści art. 240 § 2 Ordynacji podatkowej jest regułą, że fałszywość dowodu powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba że sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego. Przy braku zatem orzeczenia sądu lub właściwego organu o sfałszowaniu dowodu możliwe jest uznanie wystąpienia przesłanki opisanej w pkt 1 § 1, o ile zostanie ustalone (wykazane), że zachodzą łącznie dwie, o których mowa w § 2 – fałsz dowodu jest oczywisty i zarazem wznowienie postępowania z tej przyczyny leży w interesie publicznym . Po lekturze akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy jawi się właśnie niedwuznacznie zamiar strony skarżącej (działającej bez profesjonalnego pełnomocnika) wskazania na oczywistość sfałszowania dowodu. Odwołuje się bowiem skarżąca do treści opinii biegłego sądowego z zakresu grafologii i badania dokumentów, sporządzonej w dniu. [...] r., w której wyniku biegły stwierdził, że podpisy skarżącej widniejące na dwóch odrębnych upoważnieniach – dotyczących pozostałych osób zgłaszających w jej imieniu inne pojazdy - nie zostały przez skarżącą nakreślone. Skarżąca (w piśmie z [...] r.) dodatkowo utrzymywała, że pismem z [...] r. została poinformowana przez organ pierwszej instancji o powołaniu biegłego grafologa celem sporządzenia wskazanej ekspertyzy. Organy nie odniosły się do twierdzeń strony – i na tle brzmienia § 2 art. 240 Ordynacji podatkowej nie poddały ich żadnej ocenie. Na podstawie sformułowań zawartych w uzasadnieniach obu rozstrzygnięć oraz w przedłożonych sądowi aktach administracyjnych sprawy nie sposób wywieść w jakich okolicznościach oraz w jakiej sprawie ekspertyza biegłego grafologa została sporządzona, a także jak jej ustalenia wpłynęły na toczące się postępowanie, w toku którego została wydana. Tymczasem na kanwie tej opinii, aczkolwiek wydanej w innym postępowaniu, skarżąca w niniejszej sprawie zdaje się wywodzić identyczny skutek prawny, co w tamtych przypadkach badanych przez biegłego grafologa, gdyż dotyczą tożsamej kwestii – autentyczności jej podpisu na podobnych upoważnieniach, załączonych do zgłoszeń celnych. W przedstawionym świetle trzeba zatem skonstatować, że stan sprawy niewątpliwie wymagał jej zbadania przez organy również w kontekście brzmienia § 2 art. 240 Ordynacji podatkowej, czego zaniechano. Brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niedokonanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oceny, czy zostały spełnione elementy hipotezy przepisu art. 240 § 2 Ordynacji podatkowej skutkuje zaś uznaniem przez Sąd, że doszło do naruszenia przepisu art.240 § 1 pkt 1 i § 2 w związku z art. 187 § 1 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Rzeczą organów będzie w ponownym postępowaniu rozważenie sprawy w warunkach pełnej podstawy prawnej, na jakiej de facto opierała swe żądanie strona skarżąca, czyli z uwzględnieniem również art. 240 § 2 Ordynacji podatkowej, celem ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w treści normatywnej tego przepisu. Z tych powodów, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję. Orzeczenie w pkt II sentencji wydano na podstawie art. 152 tej ustawy.