III SA/Wr 303/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Malinowska - Grakowicz Sędzia WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca Protokolant: Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izy Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia [...] nr [...] w sprawie nałożenia na A. G. kary pieniężnej w wysokości [...] zł, w tym [...] zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące. Jak wskazał w uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji, funkcjonariusze Izby Celnej we W. podczas kontroli drogowej w dniu [...] na drodze krajowej nr [...] w miejscowości K. – Z. stwierdzili, że A. G., właściciel firmy transportowej "B" kierował zespołem pojazdów, składającym się z samochodu ciężarowego R. M. o dopuszczalnej masie całkowitej [...] kg oraz przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej [...] kg, wykonując transport drogowy towarów – [...] z miejscowości O. K. Właścicielem samochodu ciężarowego był A. G., natomiast przyczepy A. B. Kierowca nie przedstawił do kontroli drogowej licencji ani wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy, natomiast w pojeździe nie było zamontowane urządzenie rejestrujące. Organ pierwszej instancji uznał, że A. G. zobowiązany był do posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego, a w pojeździe winno być zamontowane urządzenie rejestrujące, ponieważ dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła [...] kg. Organ podał, że wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganej licencji podlega karze pieniężnej w wysokości [...] zł, a wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nie wyposażonym w urządzenie rejestrujące podlega karze pieniężnej w wysokości [...] zł. W ocenie Naczelnika Urzędu Celnego nie ma możliwości zastosowania w sprawie art. 92a ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.), ponieważ obowiązkiem osoby prowadzącej działalność gospodarczą jest takie zorganizowanie pracy, aby odbywała się bez naruszenia przepisów prawa, szczególnie gdy trudni się transportem drogowym. Zastosowania w sprawie nie znajduje także art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie, skoro strona mogła zapoznać się z ogólnie dostępnymi przepisami prawa dotyczącymi wykonywania przewozów drogowych oraz mogła przewidzieć, że wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji i pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące jest ryzykowne i zagrożone wysoką karą. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając błędne zastosowanie art. 207 Ordynacji podatkowej, art. 4 pkt 4 i pkt 6a, art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4, art. 93 ust. 1, ust. 1a, ust. 3, ust. 4 i ust. 5 ustawy o transporcie drogowym, pkt 1.1 i pkt 11.1a załącznika do ustawy o transporcie drogowym oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie kontroli w zakresie przewozu drogowego oraz art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady 3821/85, art. 2 ust. 1 pkt a i art. 3 rozporządzenia WE nr 561/2006 przez naliczenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie używał zespołu pojazdów do świadczenia usług transportowych. Strona wyjaśniła, że przyczepa została dołączona bezpośrednio przed kontrolą w celu uchylenia grożącego niebezpieczeństwa w ruchu lądowym i jej niezwłocznego odwiezienia do wypożyczalni w Ś. w związku z problemami innego kierowcy z prawidłowym połączeniem elektrycznym pojazdu i przyczepy. Nie było potrzeby użycia jej do celów transportowych. Jako świadka strona wskazała E. B. W chwili kontroli przyczepa nie była załadowana towarem i kwestię tę można było wyjaśnić u zlecającej usługę B. Z. Organ domniemał, że istnieje zespół pojazdów na podstawie treści zwyczajowego zlecenia, bez zważenia towaru i bez wyjaśnienia tej okoliczności ze zlecającym usługę. W rzeczywistości bowiem waga towaru nie przekraczała dopuszczalnej ładowności pojazdu użytego do świadczenia usług transportowych, a przyczepa nie była przewidziana do użycia w celu świadczenia usługi transportowej. Rozpoznając odwołanie, Dyrektor Izby Celnej we W. wyjaśnił, że wymagana była w tym przypadku licencja, a pojazd powinien mieć zamontowane urządzenie rejestrujące, ponieważ dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła [...] kg. Nie ma znaczenia, że przyczepa nie była załadowana i dołączona do pojazdu w celu niezwiązanym z prowadzoną działalnością gospodarczą, jak twierdzi strona w odwołaniu. Pojęcie przewozu drogowego obejmuje m. in. każdą podróż odbywaną na drogach publicznych przez pojazd załadowany lub nie, służący do przewozu osób lub rzeczy. W ocenie organu odwoławczego nie znajduje zastosowania art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, ponieważ dołączając przyczepę do pojazdu strona musiała zdawać sobie sprawę, że za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w przypadku kontroli drogowej będzie musiała uiścić odpowiednią karę pieniężną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w całości, zarzucając: - rażące naruszenie art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym przez dokonanie błędnej wykładni i wadliwe przyjęcie, że przedsiębiorca zawsze może przewidzieć zdarzenia i okoliczności skutkujące naruszeniem prawa, - art. 7 w związku z art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. przez niezbadanie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, dokonywanie ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym i niezamieszczenie kompletnego uzasadnienia decyzji, a w konsekwencji naruszenie art. 8 i art. 11 k.p.a., - art. 136 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie dowodów ze wskazanych świadków i dokumentów – zlecenia przewozowego. Skarżący wyjaśnił, że przyczepa została dołączona bezpośrednio przed kontrolą w celu uchylenia grożącego niebezpieczeństwa w ruchu lądowym i jej niezwłocznego odwiezienia do wypożyczalni w Ś. w związku z problemami innego kierowcy z prawidłowym połączeniem elektrycznym pojazdu i przyczepy. Nie było potrzeby użycia jej do celów transportowych. W chwili kontroli przyczepa nie była załadowana towarem. Kwestię tę można było wyjaśnić u zlecającej usługę B. Z. a tego środka dowodowego organ drugiej instancji nie wykorzystał przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy. W rzeczywistości bowiem waga towaru nie przekraczała dopuszczalnej ładowności pojazdu użytego dla świadczenia usług transportowych, a przyczepa nie była przewidziana do użycia w celu świadczenia usługi. Przywołane powyżej okoliczności wskazują, zdaniem skarżącego, że zdarzenie było incydentalne i niespodziewane, a jego wystąpienie nie było możliwym do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu należytej staranności przez skarżącego, co implikuje możliwość zastosowania art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. W ocenie skarżącego celem ustalenia ewentualnego wpływu strony na powstałe naruszenia należy przeprowadzić zawnioskowane przez niego dowody. Dyrektor Izby Celnej nie odniósł się do zgłoszonych przez skarżącego wniosków dowodowych, jak również nie rozważył okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącego, przewidzianych w art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Prawu strony do żądania przeprowadzenia dowodu odpowiada obowiązek organu administracji publicznej ustosunkowania się do żądania strony, a zatem dokonania oceny, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Skarżący wniósł o przesłuchanie w charakterze świadków osób nie będących bezpośrednimi świadkami kontroli, a będących przedsiębiorcami na rzecz których wykonał usługę. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Działając w ramach przyznanych kompetencji Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę stwierdził, że w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący zarzucił zarówno w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jak i w skardze do WSA, że przyczepa została dołączona do samochodu w celu niezwiązanym z prowadzoną działalnością gospodarczą i nie była załadowana towarem, co potwierdzić mieli E. B. oraz zlecająca usługę spedycyjną B. Z.. Organ odwoławczy odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu wyjaśnił, że nie ma znaczenia czy przyczepa była załadowana towarem czy też nie była załadowana i dołączona do pojazdu w celu niezwiązanym z prowadzoną działalnością gospodarczą, co oznacza że w ocenie tego organu nie było potrzeby przeprowadzenia dowodów wskazywanych przez stronę. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zasady podejmowania i wykonywania zarobkowego transportu drogowego i niezarobkowego przewozu drogowego określa powoływana w sprawie ustawa o transporcie drogowym, precyzując także zasady odpowiedzialności poszczególnych podmiotów za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. W niniejszej sprawie istotne jest przede wszystkim rozważenie, w jakich sytuacjach znajdują zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Wobec powyższego przepisy ustawy stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Transport drogowy obejmuje krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy (art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym). Definicję krajowego transportu drogowego ustawodawca zamieścił w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżący w chwili kontroli drogowej był przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego towarów, co potwierdza przedłożona przez skarżącego kopia zaświadczenia o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] pod firmą "B" A. G.. W chwili kontroli drogowej skarżący świadczył odpłatną usługę transportu drogowego w zakresie przewozu rzeczy – [...]. Zgodnie ze zleceniem z dnia [...] Z.P. – U. "A" zlecił stronie przewiezienie [....] na 3 paletach o wadze [..] kg z miejscowości O. K. do Sz. za wynagrodzeniem. Dane te znajdują również potwierdzenie w przedłożonej przez skarżącego kopii zlecenia spedycyjnego wystawionego w firmie B. Z. "C" w dniu [...]. Skarżący wykonywał też transport drogowy zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony (samochód ciężarowy – [...] kg, przyczepa – [...] kg), co wynika z dowodów rejestracyjnych obu pojazdów. Do przewozu drogowego wykonywanego przez skarżącego znalazły zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, co oznacza że skarżący winien posiadać licencję oraz zamontowane w samochodzie urządzenie rejestrujące. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, zwanej dalej "licencją". Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE. L. 85.370.8, Dz. U. UE.-sp. 07-1-227) urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Wyłączenia te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Należy przy tym zaznaczyć, że nie ma znaczenia dla wykonania powyższych obowiązków, w jaki sposób był rozmieszczony przewożony towar, czy tylko w samochodzie, czy również przyczepa była załadowana, ponieważ przejazd drogowy wykonywany przez skarżącego związany był z przewozem towarów z O. K. do Sz. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. Nadmienić przy tym należy, że 3 palety z [...] ważyły [...] kg, co wynika ze zlecenia z dnia [...] Z. P. – U. "A", zlecenia spedycyjnego wystawionego w firmie B. Z. "C" w dniu [...], jak również z protokołu kontroli z dnia [...]. Natomiast dopuszczalna ładowność samochodu R. M. zgodnie z dowodem rejestracyjnym wynosiła [...] kg. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego niezważenia towaru należy zauważyć, że podstawą ustalenia stanu faktycznego zaistniałego w trakcie kontroli drogowej jest protokół kontroli drogowej, sporządzony przez kontrolujących funkcjonariuszy oraz wyjaśnienia skarżącego złożone w trakcie tej kontroli. Protokół z kontroli drogowej sporządzany jest właśnie w celu utrwalenia zaistniałego stanu faktycznego, aby na jego podstawie można było ustalić wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla stwierdzenia naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Z protokołu kontroli wynika, że towar ważył [...] kg, a skarżący podpisał protokół, nie wnosząc do niego zastrzeżeń. Spóźnione jest więc kwestionowanie przez skarżącego wagi towaru, odnotowanej w protokole. Należy też zauważyć, że skarżący w trakcie kontroli drogowej oświadczył, że nie posiada licencji na wykonywanie transportu drogowego, ponieważ uważał, że jeżeli dopuszczalna masa całkowita samego samochodu nie przekracza 3.500 kg, to mimo dołączenia przyczepki ciężarowej nie trzeba mieć licencji i nie jest wymagane zainstalowanie tachografu. Skarżący oświadczył wówczas też, że został zatrzymany w miejscowości K.– S. i po załadowaniu towaru jechał do P. do Cz. Również w pisemnym oświadczeniu z dnia [...] skarżący wyjaśnił, że jechał do P. w prywatnej sprawie. Treść tych oświadczeń przeczy późniejszym twierdzeniom skarżącego. Skarżący dopiero składając odwołanie, tj. po upływie przeszło roku od dnia kontroli, przypomniał sobie, że przyczepa została dołączona przypadkowo i jechał ją odwieźć niezwłocznie do Ś. Wobec powyższego, w ocenie Sądu nie znajdują usprawiedliwionych podstaw podniesione w skardze zarzuty odnośnie naruszenia przepisów prawa procesowego. Nie uzasadniony jest również zarzut błędnej wykładni i niezastosowania wyłączenia przewidzianego w art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym przepisów ust. 1 – 3 nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W takiej sytuacji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzonej kontroli organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Pod pojęciem "nie mógł przewidzieć" należy rozumieć brak możliwości przewidzenia wystąpienia zdarzeń lub okoliczności skutkujących naruszeniem obowiązujących przepisów. Zwolniony z odpowiedzialności będzie przedsiębiorca, jeśli stwierdzone zostanie, że dołożył należytej staranności (uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać) organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych "okoliczności" lub "zdarzeń" niezależnych od przedsiębiorcy doszło do naruszenia. Przedsiębiorca jest bowiem profesjonalistą, od którego można wymagać należytej staranności przy wykonywaniu przez niego działalności gospodarczej, w tym także znajomości podstawowych przepisów dotyczących jego działalności w zakresie transportu, skoro go wykonuje. Powinien tak prowadzić działalność gospodarczą, aby przestrzegać obowiązujących przepisów. W niniejszej sprawie, niezależnie od motywów które kierowały skarżącym, skarżący dobrowolnie dołączył przyczepę do samochodu i zapewne zdawał sobie sprawę, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekroczyła 3,5 tony. Powinien również wiedzieć, że znajdą wówczas zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym. W rozpatrywanej sprawie nie znajdował zastosowania również art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, ponieważ w momencie wszczęcia postępowania nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w tym przepisie. Końcowo należy zauważyć, że decyzje związane z naruszeniem ustawy o transporcie drogowym mają szczególny charakter. Są to decyzje wydawane w ramach uznania związanego, co oznacza, że w razie stwierdzenia określonego przewinienia organ wymierza karę pieniężną określoną w sposób sztywny stosownie do zaistniałego przewinienia. Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.