III SA/Wr 304/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Protokolant Paulina Rosiak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] (Nr [...]) Dyrektor Izby Celnej we W. – powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 z późn. zm.), pkt 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz § 3-5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 z późn. zm.) – utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia [...] (Nr [...]) w sprawie nałożenia na J. L. kary pieniężnej w kwocie 3.000,00 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd. Dyrektor Izby Celnej oceniając zasadność i wysokość nałożonej kary podzielił stanowisko organu pierwszej instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tym samym nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego umożliwiającego uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że w dniu 21 lipca 2005 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili na drodze krajowej Nr [...] kontrolę dokumentów pojazdu samochodowego marki Mercedes-Benz o Nr rej. [...], którego właścicielem był J. L., a kierującym M. B. Podczas kontroli kierujący pojazdem przedstawił półroczną kartę opłaty drogowej Nr [...] z wpisaną datą ważności od 23 kwietnia 2005 r., godz. 10.30 do 22 października 2005 r. godz. 10.00, niewypełnioną w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu. W związku z tym organ celny sporządził protokół z kontroli Nr [...] z dnia 21 lipca 2005 r., stwierdzający naruszenie art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Na podstawie wyników tej kontroli Naczelnik Urzędu Celnego w W. wydał decyzję w dniu [...] (Nr [...]), nakładająca na przedsiębiorcę J. L. karę pieniężną w wysokości 3000 zł. Organ drugiej instancji powołał art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, według którego podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Kierujący pojazdem okazał natomiast kartę opłaty drogowej Nr [...], niewypełnioną w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu. Dokument ten nie stanowił zatem dowodu potwierdzającego wniesienie opłaty drogowej. Z objaśnień zamieszczonych na odwrocie każdej karty opłaty drogowej wynika, że niewypełniona lub nieprawidłowo wypełniona karta opłaty nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz przepisy powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. stanowią o sposobie wypełniania karty opłaty drogowej (winiety) oraz o wadliwościach wypełnienia takiego dokumentu, których konsekwencją jest stwierdzenie nieuiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Według organu drugiej instancji, winietę można potraktować jako nieprawidłowo wypełnioną tylko wtedy, gdy zawiera błędy, ale gdy wszystkie wymagane rubryki są wypełnione. W szczególności musi być wpisany numer rejestracyjny pojazdu oraz termin ważności winiety. Tylko wtedy, gdy np. daty czy godziny są wpisane w niewłaściwych rubrykach, można mówić o nieprawidłowym wypełnieniu winiety. Niedopuszczalne jest natomiast poruszanie się pojazdem wymagającym opłaty za przewóz po drogach krajowych bez wpisanego w winiecie numeru rejestracyjnego. W takiej sytuacji nie można określić, jakiego pojazdu ta opłata dotyczy. Godzenie się na taką sytuację byłoby obejściem przepisów prawa. Z jednej winiety mogłoby bowiem korzystać nawet kilka pojazdów. Także w sytuacji, gdy przewoźnik legitymuje się winietą z określonym numerem rejestracyjnym samochodu, a porusza się samochodem z innym numerem rejestracyjnym, nie można mówić o nieprawidłowym wypełnieniu, tylko o braku winiety. Gdy więc kierujący pojazdem okazuje podczas kontroli kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych bez wpisanego numeru rejestracyjnego pojazdu, należy stwierdzić naruszenie pkt 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Organ drugiej instancji wyjaśnił, że nie ma możliwości zmniejszenia wymiaru kary. Wysokość kary została bowiem w sposób sztywny ustalona w taryfikatorze, stanowiącym załącznik do ustawy o transporcie drogowym, w jednej kwocie 3.000 zł. Nałożenie kary jest ponadto obligatoryjne, gdyż ustawodawca nie przewidział w tym zakresie żadnych wyjątków. Nie wskazał również możliwości anulowania kary, czy odstąpienia od jej wymierzenia. Organ drugiej instancji wyjaśnił też, że postępowanie w sprawie nałożenia kary jest postępowaniem administracyjnym, prowadzącym jedynie do ustalenia, czy nałożone przepisami prawa obowiązki zostały wykonane. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem, J. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Na poparcie skargi podniósł, iż organy celne niezasadnie potraktowały niewypełnienie pola winiety przeznaczonego do wpisania numeru rejestracyjnego pojazdu jako nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych. W ocenie skarżącego, w czasie kontroli posiadał kartę opłaty drogowej za okres od dnia 23 kwietnia 2005 r. do dnia 22 października 2005 r., a brak wpisu numeru rejestracyjnego na karcie opłaty nie jest jego winą, lecz winą pracownika Urzędu Pocztowego w K. Wyjaśnił przy tym, że zamówienie na półroczną kartę zostało wypełnione poprawnie. Skarżący zaznaczył ponadto, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej jest właścicielem tylko jednego pojazdu samochodowego i transport tym samochodem odbywa się sporadycznie. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie nastąpił przejazd bez uiszczenia wymaganej opłaty. Kartę opłaty należy bowiem wypełnić przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu między innymi numeru rejestracyjnego pojazdu oraz daty i godziny określających termin ważności karty. Według § 5 ust. 6 powołanego rozporządzenia, karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w inny sposób niż określony w ust. 1 i w ust. 3 – 5, a także zawierająca poprawki, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2005 r. (SA/Wa 796/04). Organ drugiej instancji wskazał ponadto, że skarżący jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego miał obowiązek weryfikacji otrzymanych dokumentów. Organ celny nie bada winy oraz stopnia przyczynienia się danego podmiotu do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, zatem to, że kartę opłaty półrocznej wypełniła jednostka sprzedająca, nie zwalnia nabywcy (przedsiębiorcy) od sprawdzenia i dopilnowania prawidłowości tego wypełnienia, gdyż to przedsiębiorca ponosi konsekwencje prawne związane z używaniem takiej karty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.p.s.a."). Kryterium legalności, przewidziane w art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy [art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a.], jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Sformułowane w skardze zarzuty oraz mające je wesprzeć argumenty nie mogą skutecznie podważyć kwestionowanej decyzji, gdyż znajduje ona dostateczne podstawy w obowiązującym prawie materialnym, jej zaś wydanie zostało poprzedzone postępowaniem przeprowadzonym z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1, art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 z późn. zm.); pkt 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz § 3-5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 z późn. zm.). Artykuł 42 ust. 1 ustawy nakłada na przedsiębiorców wykonujących transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Według art. 87 ust. 1 tej ustawy, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi dowód uiszczenia takiej opłaty. Do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87, oraz warunków w nich określonych, uprawnieni są także funkcjonariusze organów celnych (art. 89 ust. 1 pkt 3). Każdy, kto wykonuje transport drogowy naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych (art. 92 ust. 1). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (art. 94 ust. 4). Stosownie do punktu 1.4.1. tego załącznika, wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze w wysokości 3.000 zł. Na podstawie art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, Minister Infrastruktury, jako minister właściwy do spraw transportu, wydał powołane rozporządzenie z dnia 14 grudnia 2001 r. Określił tam między innymi rodzaje i stawki opłat za przejazd po drogach krajowych, zgodnie z zasadami ujętymi w ust. 2, oraz tryb wnoszenia tychże opłat. Przedsiębiorca prowadzący transport drogowy oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne, uiszcza opłatę roczną, półroczną, miesięczną, siedmiodniową albo dobową (§ 3). Według § 4 ust. 1 rozporządzenia, uiszczenie opłaty następuje przez nabycie karty opłaty, która następnie musi być wypełniona odpowiednio do zasad ustalonych w § 5. Bezpodstawne jest więc twierdzenie skarżącego, że samo nabycie karty opłaty przez przedsiębiorcę jest równoznaczne z uiszczeniem opłaty. Stosownie do obowiązujących przepisów, dopiero prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty (§ 4 ust. 2). Kartę opłaty wypełnia się natomiast przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty (§ 5 ust. 3). Przedłożona do kontroli karta opłaty była natomiast wypełniona jedynie częściowo. Zawierała istotny brak, niepozwalający na identyfikację pojazdu podlegającego opłacie. W karcie opłaty nie wpisano bowiem numerów rejestracyjnych pojazdu. W świetle powołanych przepisów wyczerpuje to dyspozycję § 5 ust. 6 rozporządzenia, według którego karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, czy zawierająca poprawki, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Opisaną sytuację obowiązujące przepisy prawne kwalifikują jednoznacznie jako nieuiszczenie opłaty. Z takim przypadkiem związany jest – ustalony w pkt 1.4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym – obowiązek organu nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej w sztywno określonej wysokości 3.000 zł. Również w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreślano, że w kontekście przywołanych unormowań skutek prawny uiszczenia opłaty wywołuje tylko i wyłącznie posiadanie karty opłaty prawidłowej pod każdym względem, a więc odpowiedniej do wykonywanego przejazdu oraz wypełnionej w całości i bez poprawek. Jakakolwiek wadliwość w tym zakresie oznacza wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i uzasadnia nałożenie kary pieniężnej z tego tytułu. Mówiąc inaczej, skutek prawny wniesienia stosownej opłaty następuje nie przez sam fakt wykupienia odpowiedniej karty, ale dopiero przez wypełnienie jej w sposób przewidziany prawem. Dopiero bowiem z chwilą prawidłowego wypełnienia karty dokument taki identyfikuje i wiąże z sobą konkretny pojazd i przejazd, stając się przez to dowodem uiszczenia opłaty za ten właśnie, a nie inny, samochód i wykonywany nim przewóz. Inna interpretacja wspomnianych unormowań mogłaby tworzyć warunki do różnych manipulacji kartami i związanych z tym nadużyć, co stanowi niebagatelny argument na rzecz restrykcyjnego stosowania tych przepisów (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 czerwca 2004 r., II SA 737/03, LEX Nr 159003). Biorąc zatem pod uwagę ustalony w sprawie bezsporny stan faktyczny, Sąd stwierdza, że bezzasadne są zarzuty skarżącego dotyczące nieprawidłowej oceny przez organy orzekające stanu faktycznego oraz argument, iż nie ponosi winy za omyłkę pracownika Urzędu Pocztowego. Sąd zwraca uwagę także na to, że obowiązujące w rozważanym zakresie regulacje nie wiążą odpowiedzialności za omawiane naruszenie prawa z winą czy też jej brakiem po stronie osoby odpowiedzialnej za dokonane naruszenie. Trafnie więc zauważył organ drugiej instancji, że to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek weryfikacji prawidłowości wypełnienia karty zarówno co do prawdziwości, jak i kompletności danych podlegających wpisowi (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2004 r., II SA 680/03, LEX Nr 159005 oraz z dnia 18 maja 2004 r., II SA 4139/02, LEX Nr 148921). Jeżeli doszło do uchybień na tym tle, przedsiębiorca powinien bądź odmówić przyjęcia karty, bądź też zwrócić kartę wydającej ten dokument jednostce z żądaniem usunięcia wadliwości (w tym także uzupełnienia karty o brakujące elementy) lub wydania nowej karty. Od przewidzianej w przedstawionych unormowaniach odpowiedzialności nie może zwolnić również podniesiony w skardze argument o wykonywaniu przewozu jedynym, będącym we władaniu strony skarżącej, samochodem. Nie można bowiem zapominać – o czym wspomniano wcześniej – że karta bez oznaczenia numeru rejestracyjnego pojazdu, którym ma być wykonywany przewóz, nie identyfikuje i nie wiąże z sobą konkretnego pojazdu, a ponieważ nie zawiera w swej treści innych danych odnoszących się do samego przedsiębiorcy, przeto nie pozwala skojarzyć z nim takiego pojazdu, stwarzając tym samym możliwość posłużenia się taką kartą przez inny podmiot i przy wykorzystaniu innego pojazdu. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że niewypełnienie lub nieprawidłowe wypełnienie karty narusza przepisy ustawy o transporcie drogowym, co w konsekwencji uzasadnia nałożenie kary na przewoźnika. Fakt ten nie wyklucza jednakże – na co wskazał także organ odwoławczy – podniesienia przez skarżącego ewentualnych roszczeń odszkodowawczych względem sprzedającej kartę jednostki, której pracownik dopuścił się zaniedbań powodujących wadliwość dokumentu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest zasadna, a tym samym nie może być uwzględniona. W takim stanie rzeczy, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.