III SA/Wr 305/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 września 2012 r. sprawy ze skargi J. i D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji samochodu osobowego I uchyla zaskarżoną decyzję; II zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz strony skarżącej 200 (dwieście) złotych kosztów postępowania; III określa, że decyzja wymieniona w punkcie I nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania D. i J. R. (zwanych dalej skarżącymi) od decyzji Starosty G. Nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie uchylenia decyzji Starosty G. z dnia [...] r., dotyczącej zarejestrowania samochodu osobowego marki Audi A4 2,0 TDL numer rejestracyjny [...], numer nadwozia [...] na rzecz D. i J. R., unieważnienia dowodu rejestracyjnego [...], tablic rejestracyjnych zalegalizowanych znakiem Nr [...] oraz karty pojazdu Nr [...] i odmowy rejestracji w/w pojazdu - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej unieważnienia dowodu rejestracyjnego [...], tablic rejestracyjnych zalegalizowanych znakiem Nr [...] oraz karty pojazdu Nr [...] a w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że w dniu [...] r. skarżący złożyli do Starostwa Powiatowego w G. wniosek o rejestrację wymienionego wyżej pojazdu, sprowadzonego z zagranicy. Do wniosku dołączono umowę kupna-sprzedaży z dnia [...] r. zawartą z P. W. jako sprzedającym, zaświadczenie o wyrejestrowaniu pojazdu z dnia [...] r., kartę pojazdu wraz z tłumaczeniami z języka niemieckiego, zaświadczenie potwierdzające uiszczenie podatku od towarów i usług z dnia [...] r., dokument potwierdzający zapłatę akcyzy z dnia [...] r., zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu. Decyzją z dnia [...] r. Starosta G. dokonał stałej rejestracji pojazdu. W dniu [...] r. do Starostwa Powiatowego w G. wpłynął sprzeciw Prokuratora Okręgowego w J., w którym zarzucił on, iż powyższa decyzja wydana została w wyniku przestępstwa albowiem rejestracji dokonano na podstawie dokumentów, które zostały sfałszowane lub potwierdzały nieprawdę, o czym orzeczono prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. sygn. akt [...], który uznał skarżącego D. R. winnego tego, że przy rejestracji pojazdu posłużył się sfałszowaną umową sprzedaży samochodu, na której widnieje jako sprzedający nieistniejąca osoba P. W., podczas gdy w rzeczywistości samochód ten zakupił od jego właściciela G. K. Okoliczność ta wypełniała zdaniem Prokuratora dyspozycję art. 145 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiąc podstawę do wznowienia postępowania. Po wznowieniu postępowania Starosta G. uchylił swoją poprzednią decyzję o rejestracji przedmiotowego samochodu. W odwołaniu skarżący między innymi utrzymywali, że skutecznie nabyli własność pojazdu będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Pojazd ten został bowiem nabyty od jego prawnego właściciela, tj. G. K., pomimo iż umowa sprzedaży nie przybrała formy pisemnej. Umowa ta wywołała jednak zamierzony skutek prawny w postaci przeniesienia własności, co znalazło potwierdzenie w treści powołanego wyroku w sprawie karnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po przeanalizowaniu akt sprawy i wniesionego odwołania wskazało na podstawy prawne wznowienia postępowania .z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uznając , że w sprawie zostały one spełnione. W poprzednio bowiem prowadzonym postępowaniu w sprawie, przy ustalaniu istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych oparto się na fałszywym dowodzie, który to fakt został stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu. Dowodem, na podstawie którego ustalono istotne dla rejestracji przedmiotowego samochodu okoliczności faktyczne w rozpatrywanej sprawie, była wspomniana umowa kupna sprzedaży zawarta w dniu [...]r. i wydane przez Urząd Skarbowy w G. zaświadczenie VAT oraz dokument potwierdzający zapłatę akcyzy wydany przez Urząd Celny w L. Jak dalej podkreślił organ odwoławczy - wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w L. stwierdził, że powyższa umowa była nieautentyczna, gdyż widniejący na niej jako sprzedający P. W. nie istnieje, a przedmiotowy pojazd został w rzeczywistości zakupiony od jego właściciela G. K.. Poprzez użycie powyższej umowy kupna sprzedaży jako autentycznej i wprowadzenie w błąd funkcjonariusza Starostwa Powiatowego w G. oraz wyłudzenie poświadczenia nieprawdy w postaci decyzji o rejestracji samochodu skarżący D. R. popełnił przestępstwo określone w art. 270 § 1 kk i art. 272 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk. Tym samym dokumenty stanowiące podstawę wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu były sfałszowane, a zatem zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec tego zostały spełnione także przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego., gdyż decyzja o rejestracji została wydana w wyniku przestępstwa, popełnienie którego stwierdzono prawomocnym orzeczeniem sądu. Dalej organ odwoławczy odnosząc się do twierdzenia odwołujących się o nabyciu przez nich spornego pojazdu i dysponowaniu prawem własności pomimo braku pisemnej umowy, wskazał, że stosownie do treści § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: umowa sprzedaży; umowa zamiany; umowa darowizny; umowa o dożywocie; faktura VAT; 6) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności Niewątpliwie, zdaniem organu, odwołujący się nie przedłożyli w toku postępowania wznowieniowego żadnego z wymienionych dokumentów. O prawie własności nie orzekł też, wbrew temu co podkreślono w odwołaniu, Sąd Rejonowy w L. w przywoływanym wcześniej wyroku. Do kompetencji organów dokonujących rejestracji pojazdów nie należy dokonywanie ustaleń co do istnienia określonego stosunku prawnego lub prawa. Postępowanie w tym zakresie należy do właściwości sądów powszechnych i dopiero wyrok ustalający istnienie prawa własności spornego pojazdu mógłby stanowić właściwy dowód własności pojazdu w rozumieniu art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Z tych względów Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu. Na to ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie skarżący wywiedli skargę wnosząc o uchylenie decyzji w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 64 § 2 K.p.a., art. 107 K.p.a., polegającą na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego umożliwiającego merytoryczne rozpatrzenie sprawy, w sytuacji kiedy samo stwierdzenie podstaw wznowienia postępowania przewidzianych w art. 145 K.p.a. nie stanowi samoistnej podstawy do wydania decyzji merytorycznej o odmiennej treści niż decyzja dotychczasowa. W przekonaniu skarżących katalog wskazany w § 4 powołanego wyżej rozporządzenia nie ma charakteru zamkniętego, odbierającego stronie prawo wykazywania własności samochodu przy użyciu nie wymienionych w rozporządzeniu środków dowodowych. Nie może jednak budzić jakichkolwiek wątpliwości, że dowodem tym musi być dokument. W taki zaś sposób niewątpliwie winien być oceniany prawomocny wyrok karny Sądu Rejonowego w L., tym bardziej, iż na mocy art. 11 Kodeksu postępowania cywilnego jego ustalenia są wiążące dla sądu cywilnego. W analogiczny sposób kwestia ta winna być rozpatrywana w przypadku postępowania sądowoadministracyjnego.. W ocenie skarżących skutecznie nabyli oni własność pojazdu będącego przedmiotem postępowania albowiem Ich poprzednik prawny G. K. był legalnym właścicielem pojazdu i miał pełne prawo do rozporządzania nim. Zawarta zatem przezeń ze skarżącymi umowa sprzedaży pojazdu, mimo iż nie przybrała ona formy umowy pisemnej, wywołała zamierzony przez strony skutek prawny w postaci przeniesienia własności na strony niniejszego postępowania. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. W piśmie procesowym z dnia 25 czerwca 2012 r., złożonym przed rozprawą, skarżący powołali się dodatkowo na prawomocny od dnia [...] r. wyrok Sądu Rejonowego w J. I Wydział Cywilny, z dnia [...] r. sygn. akt [...], ustalający, iż powodowie D. R. i J. R. na mocy umowy zawartej z pozwanym G.K. w dniu [...] r. nabyli własność pojazdu marki Audi A4 2.0 TDi o nr rejestracyjnym [...] i nr nadwozia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Według art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W rozpatrywanej sprawie kontrolą legalności objęta jest decyzja wydana w trybie wznowienia postępowania. Podstawą uchylenia we wznowionym postępowaniu poprzednio wydanej decyzji o rejestracji pojazdu było ustalenie na mocy prawomocnego wyroku sądu karnego - Sądu Rejonowego w L. Wydział [...] Karny, z dnia [...] r., sygn. akt [...], że umowa zawarta przez skarżących w dniu [...] r. przenosząca własność na skarżących spornego pojazdu została sfałszowana w wyniku przestępstwa, czym wyczerpano przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a. Jak organ podniósł w zaskarżonym rozstrzygnięciu - skarżący jednocześnie nie wylegitymowali się żadnym z wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (j.t. Dz.U. z 2007 r. Nr 186, poz. 1322) dowodów własności pojazdu, w szczególności nie przedstawili w toku postępowania prawomocnego orzeczenia sądu rozstrzygającego o prawie własności, gdyż za takie orzeczenie nie może być uznany wyrok zapadły w sprawie karnej, a wskazana umowa sprzedaży jest nieautentyczna. Stanowisko organu jest prawidłowe, jednakże w trakcie trwającego postępowania sądowoadministracyjnego skarżący przedłożyli kopię wyroku Sądu Rejonowego w J. I Wydział Cywilny, z dnia [...] r., sygn. akt [...] ustalający, że skarżący na mocy umowy zawartej z G. K. w dniu [...] r. (a zatem w tej samej dacie, co umowa uznana za nieautetntyczną w postępowaniu karnym) nabyli własność spornego pojazdu. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu [...] r. Wobec tego pojawiła się kwestia kolejnej podstawy wznowienia postępowania – tym razem z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którą w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, Jakkolwiek nowy dowód w postaci wyroku sądu cywilnego ustalającego prawo własności nie istniał w dacie wydania zaskarżonej decyzji, lecz jako że wynikająca z niego okoliczność nabycia własności pojazdu przez skarżących została ustalona z datą wsteczną ([...] r.), należy przyjąć zatem, że ten nowy fakt miał miejsce przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. W tej materii trzeba zauważyć, ze na kanwie uregulowań ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit.b), generalnie przyjmuje się, że niezbędne jest podzielenie przesłanek wznowienia na takie, które są tożsame z "naruszeniem prawa" (art. 145 § 1 pkt 1-4 i 6 k.p.a.), i na przesłanki, którym nie da się przypisać tej cechy (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97, OSP 2000, z. 1, s. 51 i n.). Na gruncie tego przepisu zarysował się również jednak pogląd, który w niniejszej sprawie Skład orzekający podziela, że sąd administracyjny jest obowiązany uchylić decyzję, jeżeli stwierdzi jedną z przesłanek wznowienia postępowania [B. Adamiak w:B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne..., 2007, s. 452, 453) i T. Woś (w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 2005, s. 453)]. Analogiczne stanowisko wyraził T. Kiełkowski ("Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego jako przesłanka uchylenia decyzji przez sąd administracyjny", PPP 2008, nr 4, s. 59 i n.). Zdaniem T. Kiełkowskiego, możliwe jest również rozumienie tego pojęcia w sposób bardziej zobiektywizowany, "nawiązujący do szeroko pojmowanych wad w konkretyzacji uprawnień i obowiązków, które mogą być następstwem okoliczności niezależnych od organu orzekającego, a nawet okoliczności poniekąd zewnętrznych wobec danego postępowania jurysdykcyjnego. W takim wypadku każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa", a zatem powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji, a takie rozwiązanie przyspieszy i uprości osiągnięcie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (por. szerzej A. Kabat w: "Komentarz do art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi," LEX). W tym stanie rzeczy, zaskarżoną decyzję należało uchylić na mocy art. 145 § 1 pkt 1lit. b) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ponownym postępowaniu, po przedłożeniu przez strony uwierzytelnionego odpisu prawomocnego wyroku sądu cywilnego w sprawie o ustalenie, organ oceni ten dowód w kontekście wykazania się przez skarżących dowodem własności spornego pojazdu, zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (j.t. Dz.U. z 2007 r., Nr 186, poz. 1322).