III SA/Wr 31/10

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia .... Nr ... w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od spadków i da-rowizn postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obo- wiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie prze-kraczającym kwotę 100 zł (sto złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpi- su sądowego w wysokości 500 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy, nie określając w nim jednak zakresu swego żądania. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i synem (studentem), a na ich łączny dochód w wysokości 1.956, 83 zł (netto) składa się: jego świadczenie rentowe- 645, 08 zł i wynagrodzenie jego żony ze stosunku pracy- 1.311, 75 zł. W związku z faktem, iż skarżący- mimo wezwania- nie sprecyzował zakresu w jakim żąda przyznania prawa pomocy, zarządzeniem z dnia 31 marca 2010 r. referendarz sądowy pozostawił jego wniosek bez rozpoznania. W dniu 9 kwietnia 2010 r. skarżący złożył ponownie na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy żądając zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata oraz przytaczając wcześniejszą argumentację. Nadto wskazał, że od 1 kwietnia 2010 r. wynajął przedmiotowe (odziedziczone) mieszkanie. Ze znajdu- jących się w aktach dokumentów wynika, że skarżący zobowiązany jest ponosić następujące wydatki: czynsz za mieszkanie- 200, 59 zł; opłata za energię elektryczną (za 2 m-ce )- 652, 49 zł; za wodę i ścieki- 227, 62 zł; koszt lekarstw- 190, 21 zł; koszt drewna- 146, 38 zł. Z przedstawionej deklaracji podatkowej wynika, że żonie skarżącego przysługuje zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2009 w wysokości 1.112 zł. Przedłożone zaświadczenie wskazuje, że przewidywalny termin ukończenia studiów przez syna skarżącego to 14 lutego 2010 r., a z załączo-nego do akt tzw. "odcinka rentowego" wynika, że świadczenie skarżącego wynosi 721, 27 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym- zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wy-każe, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 u.p.s.a.), gdy zaś wykaże tylko, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a.) wówczas Sąd może przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym. Wniosek tylko częściowo zasługuje na uwzględnienie. Odmowa uwzględnienia wniosku w całości jest następstwem nie wykazania należycie przez wnioskodawcę spełniania przesłanki do przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i oko-liczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W ocenie Sądu wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową np. nie wskazał, w jakiej wysokości czerpie pożytki z tytułu wynajmu od 1 kwietnia br. przedmiotowe- go mieszkania; nie wyjaśnił co aktualnie robi jego syn, skoro zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem z uczelni studia miał ukończyć do 14 lutego 2010 r. i nie określił dlaczego dotychczas jego syn nie uzyskiwał żadnego (choćby sezonowego) dochodu np. w postaci stypendium; nie wyjaśnił również czy jego rodzina otrzymuje pomoc finansową z opieki społecznej lub od osób trzecich; nie wskazał czy jego żona otrzymała już zwrot nadpłaty z tytułu podatku od osób fizycznych za 2009 r., nie przedło- żył także wyciągów z posiadanych kont bankowych. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego win-no być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest spo-łeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim oso- bom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe na- leży traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być za-spokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe naj-bliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Istotne znaczenie ma fakt, iż na obecnym etapie skarżący nie jest zobowiązany do poniesienia żadnych innych kosztów poza wpisem od skargi i w tej sytuacji odmowa uwzględnienia wniosku w pozo-stałym zakresie nie pozbawia skarżącego prawa do sądu. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod wzglę- dem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.