III SA/Wr 31/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Marcin Miemiec po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2010 r., na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi J. K., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W., z dnia [...] r., Nr [...], w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości w podatku od spadków i darowizn, wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych, na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, z dnia [...] r., sygn. akt [...], postanawia: I. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Pismem z dnia [...] r. J. K. (zwany dalej skarżącym) wniósł skargę na wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia postanowienie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w wysokości [...] zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, który zarządzeniem referendarza z dnia [...] r. pozostawiony został bez rozpoznania wobec niesprecyzowania zakresu wnioskowanego prawa pomocy. Skarżący w terminie do wniesienia sprzeciwu złożył kolejny wniosek, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Po rozpoznaniu wniosku referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, co w rezultacie powodowało konieczność uiszczenia wpisu w kwocie [...] zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowienie w tej sprawie doręczono skarżącemu w dniu [...] r. Pismem skierowanym w dniu [...] r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza. W uzasadnieniu ponownie wskazał na swoją trudną sytuację majątkową precyzując, że poza dochodem z tytułu świadczenia [...] nie posiada żadnych innych dochodów. Ponadto oświadczył, że nie posiada depozytów pieniężnych, nie korzysta z pomocy społecznej oraz nie pobiera żadnych zasiłków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o podstępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu sprzeciw został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Takie rozwiązanie normatywne oznacza, że kwestię przyznania prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i jest ona ponownie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Dokonując analizy sytuacji materialnej skarżącego na podstawie załączonych przez niego dokumentów stwierdzić można, że konieczność poniesienia kosztów sądowych w istocie spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Przy miesięcznym łącznym dochodzie rodziny nieprzekraczającym [...] zł i konieczności utrzymania gospodarstwa domowego i zakupu kosztownych leków obowiązek uiszczenia kosztów sądowych, choćby w kwocie [...] zł może stanowić poważne obciążenie finansowe. Nie bez znaczenia ma tu również charakter rozpoznawanej sprawy. Skarżący zwrócił się wszak o przeprowadzenie sądowej kontroli decyzji wydanej w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Odrębnego wyjaśnienia wymaga jednak kwestia ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata. Sąd zgadza się tu w pełni ze stanowiskiem zaprezentowanym przez referendarza. Materia sprawy nie jest skomplikowana, zaś nad prawidłowym przebiegiem postępowania czuwać będzie Sąd i również Sąd zobligowany jest do udzielania wskazówek co do czynności procesowych i o skutkach tych czynności, a i zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.) Należy podkreślić, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Ocena czy takie okoliczności zachodzą należy przy tym do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Zdaniem Sądu wskazane powyżej okoliczności pozwalają na stwierdzenie, czy koszty sądowe w kwocie [...] zł spowodują uszczerbek dla utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, ale jednocześnie ustanowienie pomocy prawnej stanowiło by nadużycie dobrodziejstwa prawa pomocy. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz 260 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.