III SA/Wr 31/14

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C.o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia .... w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z eksploatacją 38 automatów do gier poza kasynem gry postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca w skardze wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W złożonym w dniu 20 lutego 2013 r. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca wskazała, że obecnie nie posiada żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby te koszty pokryć, gdyż decyzjami administracyjnymi została pozbawiona całego majątku. Dodała, że zamknięte zostały salony gier, a znajdujące się w nich automaty w całości, razem z gotówką, zostały zabezpieczone. Nadto strona poinformowała, że kapitał zakładowy spółki wynosi 4.000.000,00 zł, środki trwałe wynoszą 5.841.741,70 zł, natomiast za ostatni rok obrotowy spółka poniosła stratę w wysokości 4.341.561,56 zł. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez stronę skarżącą swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone w dniu 11 marca 2014 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienia pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a. (t. jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). Strona skarżąca nie wykonała powyższego obowiązku w treści wniosku i nie uczyniła tego również pomimo wezwania, które precyzyjnie wskazywało jakie okoliczności są istotne dla oceny wniosku i jakiego rodzaju dokumenty mogą potwierdzić sytuację finansową strony. Przepisy żądają wykazania przez podmiot ubiegający się o prawo pomocy, że nie posiada dostatecznych środków na ten cel (i że nie ma ich, pomimo iż podjął wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków), nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie czy też subiektywne przekonanie władz spółki o braku takich środków. Osoba prawna może wykazywać swą sytuację majątkową (finansową, ekonomiczną) za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych, choć podstawowe znaczenie mają dokumenty. W niniejszej sprawie oprócz oświadczenia zawartego w uzasadnieniu wniosku strona skarżąca nie wykazała żadnymi dowodami istnienia okoliczności, o których wspomina we wniosku. Strona skarżąca nie złożyła w szczególności: wyciągów z kont bankowych za ostatnie trzy miesiące; rocznych deklaracji podatkowych za ostatnie dwa lata; aktualnego sprawozdania finansowego (bilans, rachunek zysków i strat za ostatni rok obrotowy) czy sprawozdania składanego dla celów statystycznych do GUS; nie wyjaśniła dlaczego pomimo przedstawianej jako złej swojej sytuacji finansowej strona prowadzi nadal działalność gospodarczą i nie składa wniosku o ogłoszenie upadłości spółki; nie przedstawiła dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania od wspólników dopłat proporcjonalnych do posiadanych udziałów oraz dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania kredytu lub pożyczki; nie wskazała co składa się na środki trwałe i dlaczego nie można ich spieniężyć czy czerpać z nich pożytki lub przynajmniej ustanowić (np. nieruchomość) zabezpieczeniem kredytu. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, znajdującą zastosowanie tylko w stosunku do podmiotów pozbawionych w ogóle możliwości uzyskania środków na ich pokrycie. Nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet Państwa powinien w całości kredytować w tym zakresie stronę, jako, że niedopuszczalne jest przerzucanie na Państwo skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Podkreślić należy, iż nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. Istnieje domniemanie faktyczne, że jeśli przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności lub upadłości przedsiębiorcy. Wszak celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe, a jeśli faktycznie jej nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Podejmując decyzję o złożeniu skargi do Sądu strona skarżąca winna była mieć świadomość, że zostanie zobowiązania do pokrywania kosztów sądowych i na ten cel zagospodarować środki. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. Podkreślić należy, że skarżąca spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 4.000.000 zł oraz aktywa trwałe o wartości 5.841.741,70 zł. Z innych postępowań prowadzonych przed tutejszym Sądem (np. o sygn. akt I SA/Wr 1100/13) wiadomo z kolej, że skarżąca spółka uzyskuje przychody nie tylko z prowadzenia salonów gier, ale także ze sprzedaży walut w kantorze i z wynajmu lokali. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy stronie wnioskującej przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się ona do grona podmiotów legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.