III SA/Wr 312/17

WyrokWSA we Wrocławiu2017-09-07

Skład orzekający: Magdalena Jankowska-Szostak, Ewa Kamieniecka, Wojciech Śnieżyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przerwanie realizacji pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w związku z przystąpieniem do nowego programu rolno-środowiskowo-klimatycznego na lata 2014-2020, skutkuje odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok, w którym zobowiązanie zostało przerwane?
Ratio decidendi
Przerwanie realizacji pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013, nawet w związku z przystąpieniem do nowego programu PROW 2014-2020, stanowi obiektywną przeszkodę do wypłacenia płatności za rok, w którym zobowiązanie zostało przerwane. Niezbędnym warunkiem przyznawania płatności rolnośrodowiskowych jest nieprzerwane i ciągłe posiadanie gruntów rolnych i realizowanie na nich pięcioletniego zobowiązania. Przystąpienie do nowego programu z innym obszarem i pakietami stanowi przerwę w realizacji poprzedniego zobowiązania.
Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. wniosła o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za rok [...]. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, wskazując na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy finansowej poprzez utworzenie dziewięciu powiązanych spółek oraz na przerwanie realizacji pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013. Spółka argumentowała, że ocena spełnienia warunków powinna dotyczyć okresu składania wniosku, a nie przyszłych zdarzeń. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że przerwanie realizacji zobowiązania jest istotną przeszkodą do przyznania płatności.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Asesor WSA Wojciech Śnieżyński, Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 września 2017 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok [...] oddala skargę w całości. | Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. decyzją z dnia [...] roku nr [...] odmówił przyznania skarżącej spółce płatności rolnośrodowiskowej na rok [...]. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie mamy do czynienia ze stworzeniem sztucznych warunków do otrzymania płatności obszarowych, bowiem oprócz skarżącej spółki wnioski o przyznanie płatności na rok [...] złożyło także dziewięć innych spółek, w których to podmiotach skarżąca spółka jest jedynym wspólnikiem. Spółki te są ze sobą ściśle powiązane osobowo, kapitałowo i funkcjonalnie, co pozwala uznać, iż jedynym celem utworzenia i działania tychże podmiotów było pobieranie pomocy finansowej. Ponadto zadeklarowane przez skarżącą spółkę we wniosku grunty nie stanowiły w rzeczywistości gospodarstwa rolnego. Po rozpatrzeniu odwołania spółki decyzją z dnia [...]r. nr [...]Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że powodem nieprzyznania spółce płatności było stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy finansowej, wyrażających się w utworzeniu dziewięciu podmiotów, których jedynym celem było pobieranie pomocy finansowej. Podmioty te w tym samym roku kalendarzowym ubiegały się o płatność. Spółka, jak i pozostałe spółki deklarowały do płatności tereny położone w bezpośrednim sąsiedztwie, pomimo braku jakichkolwiek naturalnych granic, jak i grunty położone w znacznej odległości od siebie. W [...]r. pomiędzy tymi podmiotami istniały powiązania organizacyjne, osobowe, ekonomiczne i funkcjonalne. Pięć z tych spółek zostało zarejestrowanych w KRS w zbliżonym przedziale czasowym. Natomiast umowy czterech spółek zostały zawarte w tym samym dniu w tej samej kancelarii notarialnej. Podobnie 2 inne spółki zostały zawarte w tym samym dniu w tej samej kancelarii notarialnej. Spółki nie posiadały sprzętu rolniczego. Brak jest dokumentów mogących potwierdzić, kto i w jaki sposób zarządzał gospodarstwem rolnym tych spółek. Treść umów sprzedaży udziałów w niektórych spółkach wskazuje, że zostały zawarte w [...] roku, jednakże wszystkie notarialne poświadczenia tych umów sprzedaży wskazują, iż zostały sporządzone w [...] roku, a więcpo dacie doręczenia wezwania do złożenia wyjaśnień przed organem. Za sztucznością warunków przemawiał także brak umów potwierdzających najem, czy też użyczenie sprzętu rolniczego, brak pracowników, brak faktur potwierdzających zakup czy też sprzedaż produktów. W konsekwencji miał miejsce sztuczny podział jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy dziesięć podmiotów, które w rzeczywistości nie prowadziły faktycznej działalności rolniczej, a ich zasadniczy cel sprowadzał się do pobierania płatności rolnej. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, zarzucając naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 1 kpa z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dotyczącego ustalenia struktury organizacyjnej i ekonomicznej pozostałych dziewięciu spółek, - art. 7 § 1, 77 § 1 i art. 80 oraz art. 78 § 1 kpa, polegające na: zaniechaniu zgromadzenia dokumentów dotyczących dziewięciu spółek w celu ustalenia ich struktury organizacyjnej, funkcjonalnej i ekonomicznej; bezzasadnym przyjęciu, iż pomiędzy tymi spółkami a skarżącą spółką istniały powiązania organizacyjne, osobowe, ekonomiczne i funkcjonalne; błędnej ocenie dokumentacji i wyjaśnień złożonych przez spółkę, wyrażającą się w nieuprawnionym przyjęciu, iż spółka nie stanowiła samodzielnej jednostki ekonomicznej, - art. 136 w związku z art. 7 i 77 § 1 kpa przez zakończenie postępowania dowodowego pomimo nieustalenia, jaka była struktura organizacyjna i ekonomiczna w spółkach, jakie prawa przysługiwały spółkom wobec zgłoszonych działek, kto zarządzał każdą ze spółek, kto i w jakim zakresie wykonywał prace na działkach zgłoszonych przez spółki, jaki sprzęt rolniczy posiadała każda ze spółek, - art. 10 w związku z art. 81 kpa przez nie wezwanie strony do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego. W odpowiedzi, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W.w wyroku z dnia [...]r. sygn. akt III Sa/Wr 704/15 stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo procesowego w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Dla zastosowania sankcji wykluczającej możliwość skorzystania z dopłaty rolnej na skutek nadużycia prawa, organy winny rozważyć wszechstronnie spełnienie przesłanek, wskazujących na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania zwiększonej płatności rolnej, wyrażających się w podziale jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy odrębne podmioty. Jednakże argumenty podnoszone przez organ, a przemawiające za stworzeniem przez stronę skarżącą sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, nie zostały oparte na wyjaśnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W związku powyższym, w ocenie Sądu co najmniej za przedwczesne należy uznać stwierdzenie organu, że strona skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, kapitałowo i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez nią, co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących płatności rolnych. W sprawie, w której organ chce wykazać stworzenie "sztucznych warunków", winien zgodnie z art. 75 kpa dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia. Tym samym organ winien uwzględnić wnioski dowodowe zawarte w piśmie przedłożonym przez stronę na rozprawie administracyjnej, jako potwierdzające zarzuty skargi. Za przedwczesne w sytuacji stwierdzenia uchybień procesowych organu uznać należy odnoszenie się przez Sąd do naruszeń dotyczących przepisów prawa materialnego. Przedwczesne jest więc stwierdzenie o nie spełnieniu przesłanek do uzyskania przedmiotowej płatności. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy winien dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie wyjaśnić istotne kwestie w prawidłowo sporządzonym, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 kpa uzasadnieniu. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, tak aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor ORARiMR uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie odmowy przyznania spółce płatności rolnośrodowiskowej na rok [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Organ pierwszej instancji nie dokonał wnikliwego, starannego i nie pozostawiającego żadnych wątpliwości wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, czy w rozpatrywanej sprawie miało miejsce sztuczne stworzenie warunków, wymaganych do otrzymania płatności. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...]r. nr [...]odmówił przyznania spółce płatności rolnośrodowiskowej na rok [...]. Organ wskazał, że tylko łączne spełnienie przez producenta rolnego wszystkich wymienionych w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze zm.) przesłanek stanowi podstawę do przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Spółka złożyła wniosek na [...] r. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007 – 2013 w oparciu o ustawę z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173). Drugi wniosek w ramach 5 – letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego wpłynął do Biura w 2014 r. Spółka nie złożyła wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007 – 2013 na 2015 r., przerywając tym samym zobowiązanie rolnośrodowiskowe, zapoczątkowane wnioskiem na [...] r., natomiast wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej (PROW 2014 – 2020), w oparciu o ustawę z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 349). Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Kierownik BP ARiMR przyznał spółce na [...] r. płatność rolno – środowiskowo – klimatyczną (PROW 2014 – 2020) w łącznej wysokości [...]zł. Na rok [...] brakuje zarówno wniosku spółki o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007 – 2013), jak i informacji o realizowanym zobowiązaniu w ramach PROW 2007 – 2013. Oznacza to, że spółka zaprzestała realizacji programu na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na [...], a to z kolei prowadziłoby do wszczęcia procedury ustalenia nadmiernie lub nienależnie uzyskanych płatności. Niezbędnym warunkiem przyznawania płatności rolnośrodowiskowych jest nieprzerwane i ciągłe posiadanie gruntów rolnych i realizowanie na nich pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Z niezachowaniem tej przesłanki prawodawca związał negatywne dla producenta skutki prawne w postaci zwrotu otrzymanych płatności rolnośrodowiskowych. Wyjątek dotyczy jedynie programów rolnośrodowiskowych (PROW 2007 – 2013) ze zobowiązaniem podjętym w [...] r. Przerwanie przez spółkę realizacji pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego uniemożliwia przyznanie spółce płatności rolnośrodowiskowej. W odwołaniu spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok [...], ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie PROW na lata 2007 – 2013 i art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy PROW na lata 2007 – 2013. Strona uznała za błędne twierdzenie organu, że brak wniosku kontynuacyjnego automatycznie dyskwalifikuje uzyskanie płatności za lata poprzednie. Podstawą odmowy przyznania płatności w ramach PROW 2007 – 2013 nie może być niezłożenie wniosku w kolejnym roku, tym bardziej jeżeli w roku inicjującym realizację zobowiązania kilkuletniego nie są znane okoliczności przyszłe, decydujące o zaprzestaniu bądź kontynuacji zobowiązania. Ponadto programy, których termin końcowy wykracza poza [...]r. mogą być zmienione w celu dostosowania do ram prawnych w okresie lat 2014 – 2020. Rolnik po zapoznaniu się z treścią programu rolno – środowiskowo – klimatycznego może dokonać wyboru: kontynuować zobowiązanie na nowych zasadach lub zrezygnować z kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Wniosek spółki na rok [...] może stanowić kontynuację zobowiązania rolnośrodowiskowego realizowanego w ramach PROW 2007 – 2013. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor OR ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika BP ARiMR o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok [...]. Zdaniem organu odwoławczego, organ wydając decyzję ma obowiązek brać pod uwagę stan faktyczny z dnia orzekania. Płatność rolnośrodowiskowa dokonywana jest corocznie, jednakże w ramach podjętego i realizowanego wieloletniego zobowiązania. Warunkiem uzyskania płatności jest realizacja 5 – letniego zobowiązania, a nie jedynie jego podjęcie. Natomiast spółka przerwała realizację pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, co w konsekwencji uniemożliwia przyznanie spółce płatności rolnośrodowiskowej, a w przypadku otrzymania płatności obligowałoby do jej zwrotu. Organ nie może nie uwzględnić zdarzeń zaistniałych wprawdzie po roku [...], ale mających istotny wpływ na przyznanie płatności, jeżeli w trakcie postępowania administracyjnego toczącego się po roku [...] organ wiedział już o przerwaniu w [...] r. realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez spółkę. Jedynie rolnikowi, który od dnia [...]r. realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe, może zostać przyznana płatność rolno – środowiskowo – klimatyczna, jeżeli od dnia [...]r. kontynuuje podjęte zobowiązanie jako zobowiązanie rolno – środowiskowo – klimatyczne. Na tym samym obszarze, na którym realizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP ARiMR, zarzucając naruszenie: - art. 138 § 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, - art. 16 § 1 k.p.a. przez zaniechanie merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok [...] r. i tym samym nierozpoznanie istoty sprawy, - art. 7, art. 77 i 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie, czy w sprawie doszło do sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania przez spółkę płatności rolnośrodowiskowej za rok [...] r., - art. 8, art. 9 oraz 11 k.p.a. przez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji niezgodnej z zasadą pogłębiania zaufania, udzielania informacji oraz wyjaśniania zasadności przesłanek, - § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Programu rolnośrodowiskowego" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 przez błędną wykładnię i pominięcie, że dla ustalenia, czy spełnione zostały warunki otrzymania płatności rolnośrodowiskowej za pierwszy rok programu PROW 2007 – 2013 zasadnicza jest ocena okoliczności istniejących w dacie składania wniosku, a nie zdarzenia przyszłe, prognozowane, które dotyczą kontynuacji zobowiązania w latach kolejnych, - § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Programu rolnośrodowiskowego" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że niezłożenie wniosku kontynuacyjnego w roku następnym w ramach PROW 2007 – 2013 jest jednoznaczne z odmową przyznania płatności za poprzedni rok Programu, podczas gdy takie zachowanie winno podlegać ocenie pod kątem ryzyka sankcji, jakie przewidziano w przypadku przedterminowego zakończenia programu i oceny zasadności takiego działania i nie może stanowić o odmowie przyznania dopłaty, - art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach PROW w latach 2007 – 2013 przez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok [...], w sytuacji gdy skarżąca spełniła przewidziane przepisem przesłanki do przyznania płatności zgodnie z wnioskiem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej organy nie naruszyły art. 7, art. 77 i 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie, czy w sprawie doszło do sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania przez spółkę płatności rolnośrodowiskowej za rok [...] r. WSA w wyroku z dnia [...]r. uznał, że organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, które mogłyby przemawiać za stworzeniem przez stronę skarżącą sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Dlatego też, w ocenie Sądu, co najmniej za przedwczesne należało uznać stwierdzenie organu, że strona skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, kapitałowo i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez nią. Jak wskazał Sąd, organ winien dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie. Jednakże ponownie rozpoznając sprawę, organy stwierdziły, że spółka zaprzestała realizacji programu rolnośrodowiskowego w roku [...], w związku z czym nie jest możliwe przyznanie płatności za rok [...]. W tej sytuacji brak było podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w kierunku wykazania, czy istotnie spółka stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania płatności za rok [...] r. W konsekwencji nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 16 § 1 k.p.a. przez zaniechanie merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok [...] r. i tym samym nierozpoznanie istoty sprawy. Nieuzasadnione jest również stanowisko strony, że w celu ustalenia czy spełnione zostały warunki otrzymania płatności rolnośrodowiskowej za pierwszy rok programu PROW 2007 – 2013 organ winien mieć na uwadze tylko okoliczności istniejące w dacie składania wniosku, a nie zdarzenia mające miejsce w latach następnych. Skoro bowiem warunkiem przyznania płatności jest kontynuowanie zobowiązania rolnośrodowiskowego w latach następnych, to organ winien brać pod uwagę również fakt zaprzestania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w celu uniknięcia przyznania nienależnych płatności. Przypomnieć należy, że w wyroku z dnia [...] r. sygn. akt III SA/Wr 331/17 Sąd oddalił skargę spółki w całości w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok [...]. Stanowisko zawarte w powyższym wyroku Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Analiza akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do stwierdzenia, że organ odwoławczy dokonał w sposób prawidłowy oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności jego wnioski w ramach swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 80 k.p.a., są zgodne z zasadami prawidłowego rozumowania oraz ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego. Z tego powodu za podstawę wyroku Sąd przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego, dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu przez Dyrektora OR ARiMR. Należy wskazać, że bezsporny w sprawie jest fakt, że skarżąca spółka wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007 – 2013, w oparciu o ustawę z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173) złożyła w [...] r. Drugi wniosek w ramach 5 – letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wpłynął do Biura Powiatowego Agencji w [...] r. Z kolei w [...] r. spółka nie złożyła już wniosku o przyznanie trzeciej, kontynuacyjnej płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007 – 2013. Wystąpiła natomiast z wnioskiem o przyznanie płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej (PROW 2014 – 2020), w oparciu o ustawę z dnia [...]r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 349, dalej ustawa systemowa). Wniosek na rok [...] został rozpatrzony pozytywnie, przez wydanie decyzji przyznającej spółce za [...] r. płatność rolno – środowiskowo – klimatyczną (PROW 2014 – 2020) w łącznej wysokości [...]zł. Z tego wynika, że spółka zaprzestała realizacji programu rolnośrodowiskowego w latach 2013 – 2018. Istnieje więc obiektywna przeszkoda do wypłacenia płatności za rok [...], bowiem podmiot zaprzestał realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Tylko łączne spełnienie przez producenta rolnego wszystkich wymienionych w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze zm.) przesłanek stanowi podstawę do przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi (...), jeżeli realizuje 5 – letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe (...), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Nieuzasadniony jest więc zarzut naruszenia § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Programu rolnośrodowiskowego" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 oraz art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach PROW w latach 2007 – 2013. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że postępowanie administracyjne mające za przedmiot płatności w ramach systemów płatności rolno – środowiskowo – klimatycznych (PROW 2014 – 2020) zostało uregulowane zarówno w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020, jak i w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno – środowiskowo – klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415, z późn. zm.), zwanym dalej rozporządzeniem klimatycznym. W rozpatrywanej sprawie, niesporne jest, że spółka zaprzestała realizacji pierwszego z programów rolnośrodowiskowych, a zgłosiła do realizacji nowy program rolno – środowiskowo – klimatyczny obejmujący lata 2015 – 2021. Należy zauważyć, że zastosowanie znajdują regulacje, o których mowa powyżej. Zgodnie z § 35 ust. 1 ww. rozporządzenia, rolnikowi, który od dnia [...]r. realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe, może zostać przyznana płatność rolno – środowiskowa – klimatyczna, jeżeli od dnia [...] r. kontynuuje podjęte zobowiązanie jako zobowiązanie rolno – środowiskowo – klimatyczne w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1. Ponadto wymagane jest spełnienie warunków przyznania płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej w ramach tych pakietów oraz realizacja tego zobowiązania na tym samym obszarze, na którym rolnik realizował dotychczas zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach tych pakietów. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, rolnik może: 1) w [...] r..: a) zwiększyć wielkość obszaru, na którym realizował dotychczas zobowiązanie rolnośrodowiskowe, b) podjął nowe zobowiązanie rolno – środowiskowo – klimatyczne. Natomiast stosownie do ust. 6 przepisów ust. 1 – 5 nie stosuje się do rolnika, który realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe uznane na podstawie § 35 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz.. 361 z późn. zm) za nowe zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 45 ust. 1 rozporządzenia nr [...], jeżeli to zobowiązanie zastąpiło zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte przez tego rolnika przed dniem [...]r. Należy podkreślić, że w [...] r. powstał nowy program (PROW 2014 – 2020) przyznawania pomocy finansowej dla rolników, którego szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy reguluje rozporządzenie klimatyczne. PROW 2014 – 2020 przewidywał możliwość przyznania płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej rolnikowi, który zobowiązanie rolnośrodowiskowe realizował od dnia [...]r. Spółka do tego programu przystąpiła składając w [...] r. wniosek, w którym zadeklarowała do płatności [...]ha, pakiet 4 Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariant 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków [...],[...],[...] lub [...]. Z rozporządzenia klimatycznego wynika, że do przekształcenia zobowiązania rolnośrodowiskowego w rolno – środowiskowo – klimatyczne mogło dojść jedynie, jeżeli rok [...] był pierwszym rokiem zobowiązania rolnośrodowiskowego, a więc nie ma znaczenia fakt, ze w tej dacie spółka realizowała zobowiązanie, ale istotna jest data rozpoczęcia jego realizacji. Faktem bezspornym jest, że spółka rozpoczęła realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w [...] r. Do przekształcenia programów może dojść tylko w przypadku, gdy rolnik będzie realizował zobowiązanie na tym samym obszarze, na którym realizował dotychczas zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach przedstawionych w § 4 ust. 1 pakietów. Zauważyć trzeba, że obszary zgłoszone przez spółkę do zobowiązania rolnośrodowiskowego i rolno – środowiskowo – klimatycznego są różne. We wnioskach o przyznanie płatności za rok [...] i [...]powierzchnia zgłoszonych działek wynosiła [...]ha w pakietach: 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarze Natura 2000, wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, natomiast na rok [...] (program rolno – środowiskowo – klimatyczny) jest to [...]ha, pakiet 4 Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariant 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: [...],[...],[...] lub [...], a więc w nowym programie powierzchnia jest o [...]ha mniejsza i są zgłoszone inne pakiety. Z rozporządzenia wynika, że realizacja nowego zobowiązania musi dotyczyć dokładnie tego samego obszaru, który objęty był zobowiązaniem pierwotnym i tych samych pakietów. Ustawodawca w rozporządzeniu klimatycznym przewidział jedynie możliwość zwiększenia obszaru dotychczasowego zobowiązania. Zatem wniosek z [...] r. był nowym wnioskiem w programie rolno – środowiskowo – klimatycznym, co zresztą wynika jednoznacznie z samego zgłoszenia. Otwarcie nowego programu rolno – środowiskowo – klimatycznego było jednocześnie przerwaniem zobowiązania rolnośrodowiskowego, skoro włączono do niego część gruntów z programu rolnośrodowiskowego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8, art. 9 oraz 11 k.p.a. przez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji niezgodnej z zasadą pogłębiania zaufania, udzielania informacji oraz wyjaśniania zasadności przesłanek, należy przypomnieć, że z treści art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich wynika, że do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według art. 21 ust. 2 przywołanej ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności, 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Z kolei art. 21 ust. 3 tej ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o których mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W powyższym uregulowaniu ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, jak i zrezygnował z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Na tle omawianej ustawy obowiązek organów został ograniczony do rozpatrzenia całego materiału dowodowego przedstawionego przez stronę. Oznacza to, że na organach ARiMR nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. Ustawodawca ograniczył także stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Natomiast brak przekonania strony o słuszności decyzji organu nie świadczy o naruszeniu zasady pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.) oraz zasady wyjaśniania zasadności decyzji (art. 11 k.p.a.). Skoro więc strona nie spełniła wymogów wynikających z ustawy systemowej i rozporządzenia środowiskowego, organu słusznie odmówiły przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok [...]. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło